सामवेदः

यदि वीरो अनु ष्यादग्निमिन्धीत मर्त्यः आजुह्वद्धव्यमानुषक्शर्म भक्षीत दैव्यम्

जर एखादा वीर जन्माला आला, तर माणसाने अग्नी प्रज्वलित करावा; तो मानवाचा हवन अर्पण करावा आणि दैवी संरक्षणाचा लाभ घ्यावा.

त्वेषस्ते धूम ऋण्वति दिवि सं च्छुक्र आततः सूरो न हि द्युता त्वं कृपा पावक रोचसे

तुझा धूर, हे प्रखर अग्नी, आकाशात पोहोचतो; तुझी उजळ ज्वाळा सूर्याच्या तेजासारखी पसरते. तू, शुद्ध करणारा, आपल्या प्रकाशाने चमकतोस.

त्वं हि क्षैतवद्यशो ऽग्ने मित्रो न पत्यसे त्वं विचर्षणे श्रवो वसो पुष्टिं न पुष्यसि

तुझ्याकडे राजसत्तेची कीर्ती आहे, हे अग्नी; मित्रासारखा तू स्वामी आहेस. हे बुद्धिमान, तू लोकांना कीर्ती देतोस, आणि समृद्धी वाढवतोस.

प्रातरग्निः पुरुप्रियो विष स्तवेतातिथिः विश्वे यस्मिन्नमर्त्ये हव्यं मर्तास इन्धते

प्रत्येक सकाळी, सर्वांना प्रिय असलेल्या अग्नीचे, पाहुण्यासारखे स्तवन करावे; कारण सर्व मर्त्य त्याच्यात आपले हवन अर्पण करतात, त्या अमरात.

यद्वाहिष्ठं तदग्नये बृहदर्च विभावसो महिषीव त्वद्रयिस्त्वद्वाजा उदीरते

जे काही सर्वश्रेष्ठ आहे, ते अग्नीला, मोठ्या स्तुतीने अर्पण करावे, हे तेजस्वी अग्नी; जशी बलाढ्य गाय, तशी तुझ्या कडूनच सर्व संपत्ती आणि बळ उत्पन्न होते.

विशोविशो वो अतिथिं वाजयन्तः पुरुप्रियम् अग्निं वो दुर्यं वचः स्तुषे शूषस्य मन्मभिः

घराघरातून, प्रिय पाहुण्या अग्नीचे स्तवन करत, हे बलाढ्य अग्नी, मी तुझ्यासाठी ही प्रार्थना करतो, आपल्या उत्कट भक्तिगीतांनी.

बृहद्वयो हि भानवे ऽर्चा देवायाग्नये यं मित्रं न प्रशस्तये मर्तासो दधिरे पुरः

कारण महान, तेजस्वी अग्नीला देवांनी स्तुती दिली आहे; मित्रासारखा, कीर्ती मिळवण्यासाठी, माणसांनी त्याला अग्रस्थानी ठेवले आहे.

अगन्म वृत्रहन्तमं ज्येष्ठमग्निमानवम् य स्म श्रुतर्वन्नार्क्षे बृहदनीक इध्यते

आम्ही वज्रधारी, ज्येष्ठ, बुद्धिमान अग्नीपाशी आलो आहोत; जो आपल्या दानासाठी प्रसिद्ध आहे, तो मोठ्या तेजाने प्रज्वलित होतो.

जातः परेण धर्मणा यत्सवृद्भिः सहाभुवः पिता यत्कश्यपस्याग्निः श्रद्धा माता मनुः कविः

श्रेष्ठ धर्माने जन्मलेला, तू बलाढ्यांसोबत सामर्थ्यवान झाला आहेस; अग्नी हा कश्यपाचा पिता, श्रद्धा माता, आणि मनू ऋषी आहे.

सोमं राजानं वरुणमग्निमन्वारभामहे आदित्यं विष्णुं सूर्यं ब्रह्मानं च बृहस्पतिम्

आम्ही सोमराजा, वरुण, अग्नी, आदित्य, विष्णु, सूर्य, ब्रह्मा आणि बृहस्पती यांना आवाहन करतो.

इत एत उदारुहन्दिवः पृष्ठान्या रुहन् प्र भूर्जयो यथा पथोद्यामङ्गिरसो ययुः

येथून ते स्वर्गाच्या उंच शिखरांवर चढतात; विजयशाली होऊन पुढे जातात, जसे अङ्गिरसांनी प्रकाशाच्या मार्गाने प्रवास केला.

राये अग्ने महे त्वा दानाय समिधीमहि ईडिष्वा हि महे वृषं द्यावा होत्राय पृथिवी

अग्नी, संपत्ती आणि मोठेपणासाठी, आम्ही तुला दानासाठी प्रज्वलित करतो; कारण तू खरंच स्तुत्य आहेस, बलाढ्य आहेस—स्वर्ग आणि पृथ्वी तुझे यज्ञकर्ते आहेत.

दधन्वे वा यदीमनु वोचद्ब्रह्मेति वेरु तत् परि विश्वानि काव्या नेमिश्चक्रमिवाभुवत्

ज्याने येथे 'ब्रह्म' असे म्हटले, त्या ज्ञानी व्यक्तीचे सर्व कर्म त्याने वेढले आहे, जसे चाकाचा कडा चाकाला धरून असतो.

प्रत्यग्ने हरसा हरः शृणाहि विश्वतस्परि यातुधानस्य रक्षसो बलं न्युब्जवीर्यम्

अग्नी, तुझ्या तेजाने सर्व बाजूंनी आमचे ऐक; यक्ष आणि राक्षस यांची ताकद आणि कपट कमी कर.

त्वमग्ने वसूंरिह रुद्रां आदित्यां उत यजा स्वध्वरं जनं मनुजातं घृतप्रुषम्

अग्नी, येथे वसु, रुद्र आणि आदित्य यांना यज्ञ कर; सज्जन माणसांना, माणसांना, तुपाने शिंपडलेल्या लोकांना अर्पण कर.

द्वितीय प्रथमो ऽर्धः पुरु त्वा दाशिवां वोचे ऽरिरग्ने तव स्विदा तोदस्येव शरण आ महस्य

दुसरा, पहिला अर्धा—खरंच, मी तुझा भक्त म्हणून बोलतो; अग्नी, तुझा शत्रू कोण? बाणासारखा, मी तुझ्या महानतेच्या आश्रयाला येतो.

प्र होत्रे पूर्व्यं वचो ऽग्नये भरता बृहत् विपां ज्योतींषि बिभ्रते न वेधसे

पूर्वीचे वचन यजमानाला, अग्नीला, भृगूंच्या महान तेजस्वी, प्रकाश वाहणाऱ्या, ज्ञानी अग्नीला अर्पण करा.

अग्ने वाजस्य गोमत ईशानः सहसो यहो अस्मे धेहि जातवेदो महि श्रवः

अग्नी, सामर्थ्य आणि संपत्तीचा स्वामी, शक्ती आणि पराक्रमाचा अधिपती, जाठवेदास, आम्हाला मोठा कीर्ती दे.

अग्ने यजिष्ठो अध्वरे देवां देवयते यज होता मन्द्रो वि राजस्यति स्रिधः

अग्नी, यज्ञासाठी सर्वात योग्य, भक्तासाठी देवांना यज्ञ कर; आनंदी यजमान म्हणून, तू अडथळे दूर करून तेजाने झळकतोस.

जज्ञानः सप्त मातृभिर्मेधामाशासत श्रिये अयं ध्रुवो रयीणां चिकेतदा

सात मातांपासून जन्मलेला, त्याने कीर्ती मिळवण्यासाठी मेधा मिळवली; हा स्थिर आहे, तो संपत्ती ओळखतो.

उत स्या नो दिवा मतिरदितिरूत्यागमत् सा शन्ताता मयस्करदप स्रिधः

ती प्रेरणा, आदितीची कृपा, दिवसा आमच्याकडे येवो; ती शांतता आणि आनंद देणारी, अडथळे दूर करणारी असो.

ईडिष्वा हि प्रतीव्यां यजस्व जातवेदसम् चरिष्णुधूममगृभीतशोचिषम्

तू पृथ्वीवर स्तुत्य हो; जाठवेदासासाठी यज्ञ कर, ज्याचा धूर सतत फिरतो, ज्याची ज्वाळा कुणी पकडू शकत नाही.

न तस्य मायया च न रिपुरीशीत मर्त्यः यो अग्नये ददाश हव्यदातये

जो अग्नीला हव्य अर्पण करतो, त्याच्यावर कोणताही मर्त्य शत्रू किंवा त्याची माया कधीच चालत नाही.

अप त्यं वृजिनं रिपुं स्तेनमग्ने दुराध्यम् दविष्ठमस्य सत्पते कृधी सुगम्

अग्नी, तो पापी, शत्रू, चोर, वाईट माणूस दूर लोट; सज्जनांचा स्वामी, त्याचा मार्ग सुलभ कर.

श्रुष्ट्यग्ने नवस्य मे स्तोमस्य वीर विश्पते नि मायिनस्तपसा रक्षसो दह

अग्नी, माझ्या या नवीन स्तोत्राचे ऐक, वीर, लोकांचा स्वामी; तुझ्या उष्णतेने मायावी आणि राक्षसांना जाळून टाक.

प्र मंहिष्ठाय गायत ऋताव्ने बृहते शुक्रशोचिषे उपस्तुतासो अग्नये

सर्वात मोठ्या, सत्यधारी, तेजस्वी अग्नीचे स्तवन करा, जो सर्वांच्या स्तुतीस पात्र आहे.

प्र सो अग्ने तवोतिभिः सुवीराभिस्तरति वाजकर्मभिः यस्य त्वं सख्यमाविथ

अग्नी, तुझ्या सहाय्याने आणि वीरशक्तीने, ज्याच्याशी तू मैत्री करतोस, तो पराक्रमाने इतरांपेक्षा पुढे जातो.

तं गूर्धया स्वर्णरं देवासो देवमरतिं दधन्विरे देवत्रा हव्यमूहिषे

देवतांनी आपल्या गाण्यांनी त्या सुवर्णमय, अमर देवतेला सर्व देवतांमध्ये होम वाहणारा म्हणून स्थान दिलं.

मा नो हृणीथा अतिथिं वसुरग्निः पुरुप्रशस्त एशः यः सुहोता स्वध्वरः

अग्नी, तू आमचा पाहुणा आणि दानशूर आहेस, अनेकांनी स्तुती केलेला, उत्तम यज्ञ करणारा — तू आमच्याकडून दूर जाऊ नकोस.