सामवेदः

अ उदुस्रियाः सृजते सूर्यः सचा उद्यन्नक्षत्रमर्चिवत् च् तवेदुषो व्युषि सूर्यस्य च सं भक्तेन गमेमहि

सूर्य उषांबरोबर उगवतो, तारकांसह चमकत पुढे जातो; तुझ्या येण्याने, सूर्याच्या प्रकाशात, आपण सर्वांनी एकत्र वाटा घेऊन जाऊया.

अ इमा उ वां दिविष्टय उस्रा हवन्ते अश्विना च् अयं वामह्वे ऽवसे शचीवसू विशंविशं हि गच्छथः

या स्वर्गातील उषा तुम्हा अश्विनांना हाक मारतात; मीही तुम्हाला मदतीसाठी हाक मारतो, बळ देणारे, कारण तुम्ही लोकांपासून लोकांकडे जाता.

अ युवं चित्रं ददथुर्भोजनं नरा चोदेथां सूनृतावते च् अर्वाग्रथं समनसा नि यच्छतं पिबतं सोम्यं मधु

तुम्ही, हे वीरांनो, अद्भुत अन्न देता; उत्तम बोलणाऱ्याला प्रोत्साहन द्या; एक मनाने तुमचं रथ जवळ आणा आणि मधुर सोम प्या.

अ अस्य प्रत्नामनु द्युतं शुक्रं दुदुह्रे अह्रयः च् पयः सहस्रसामृषिम्

त्याच्यासाठी गायींनी प्राचीन, तेजस्वी दूध काढलं; हजार प्रवाहांचं समृद्ध दूध.

अ अयं सूर्य इवोपदृगयं सरांसि धावति च् सप्त प्रवत आ दिवम्

तो सूर्यासारखा सर्वत्र पाहतो; तो नद्यांतून धावत, सात प्रवाहांनी आकाशापर्यंत पोहोचतो.

अ अयं विश्वानि तिष्ठति पुनानो भुवनोपरि च् सोमो देवो न सूर्यः

हा सोम, शुद्ध होऊन, सर्व जगांवर उभा आहे, जणू काही देवासारखा, सूर्यासारखा तेजस्वी.

अ एष प्रत्नेन जन्मना देवो देवेभ्यः सुतः च् हरिः पवित्रे अर्षति

हा तेजस्वी, देवांसाठी जुना जन्म घेऊन, पिवळसर रंगाचा, गाळणीतून वाहतो.

अ एष प्रत्नेन मन्मना देवो देवेभ्यस्परि च् कविर्विप्रेण वावृधे

हा देव, प्राचीन विचारांनी, इतर देवांपेक्षा श्रेष्ठ आहे; कवी, ज्ञानीजवळ बळकट झाला आहे.

अ दुहानः प्रत्नमित्पयः पवित्रे परि षिच्यसे च् क्रन्दं देवां अजीजनः

तू जुने दूध काढून, गाळणीतून सर्वत्र ओतला जातोस; तुझ्या गर्जनेने देवांना जन्म दिलास.

अ उप शिक्षापतस्थुषो भियसमा धेहि शत्रवे च् पवमान विदा रयिम्

हे शुद्ध झालेल्या, आमच्या शत्रूंमध्ये भीती निर्माण कर; आम्हाला संपत्ती दे, हे सोम.

अ उषो षु जातमप्तुरं गोभिर्भङ्गं परिष्कृतम् च् इन्दुं देवा अयासिषुः

उषेच्या वेळी जन्मलेला, वेगाने वाहणारा, गायींनी सुशोभित आणि सुंदरपणे शुद्ध झालेला तो इंद्र, देवांनी शोधला.

अ उपास्मै गायता नरः पवमानायेन्दवे च् अभि देवां इयक्षते

माणसांनो, त्या शुद्ध इंद्रासाठी गा; देव त्या शुद्ध झालेल्याजवळ भक्तीने येतात.

अ प्र सोमासो विपश्चितो ऽपो नयन्त ऊर्मयः च् वनानि महिषा इव

ज्ञानी सोम, बलाढ्य म्हशीसारखे, आपल्या लाटांनी पाण्यांना पुढे नेतात, अरण्यातून मार्ग काढतात.

अ अभि द्रोणानि बभ्रवः शुक्रा ऋतस्य धारया च् वाजं गोमन्तमक्षरन्

पिवळसर, तेजस्वी, सत्याच्या प्रवाहाने, पात्रांमध्ये ओसंडून वाहतात, गायींनी समृद्ध असा बळ देतात.

अ सुता इन्द्राय वायवे वरुणाय मरुद्भ्यः च् सोमा अर्षन्तु विष्णवे

हे सोम, इंद्रासाठी, वायूसाठी, वरुणासाठी, मरुतांसाठी आणि विष्णूसाठी वाहू दे.

अ प्र सोम देववीतये सिन्धुर्न पिप्ये अर्णसा च् अंशोः पयसा मदिरो न जागृविरच्छा कोशं मधुश्चुतम्

देवतांच्या कृपेसाठी सोम, नदीसारखा भरून वाहतो; भागाच्या दुधासारखा, जागृत होऊन मधाळ पात्राजवळ येतो.

अ आ हर्यतो अर्जुनो अत्के अव्यत प्रियः सूनुर्न मर्ज्यः च् तमीं हिन्वन्त्यपसो यथा रथं नदीष्वा गभस्त्योः

तेजस्वी, उजळ, प्रिय, जणू लाडका मुलगा, पात्रात सुशोभित आहे; नद्या जशा रथाला हातांनी पुढे नेतात, तशा त्या प्रवाह त्याला पुढे नेतात.

अ प्र सोमासो मदच्युतः श्रवसे नो मघोनाम् च् सुता विदथे अक्रमुः

दाबलेले, आनंदाने भरलेले सोम, आमच्या कीर्ती आणि उदार लोकांसाठी स्पर्धेत उतरले आहेत.

अ आदीं हंसो यथा गणं विश्वस्यावीवशन्मतिम् च् अत्यो न गोभिरज्यते

जसा हंस आपल्या थव्याला हाक मारतो, तसा त्यांनी सर्वांचा विचार जागा केला; घोड्यासारखा, तो गायींनी अडवला जात नाही.

अ आदीं त्रितस्य योषणो हरिं हिन्वन्त्यद्रिभिः च् इन्दुमिन्द्राय पीतये

त्रिताच्या पत्नी, दगडांनी पिवळसर सोम दाबतात, तो इंद्रासाठी पिण्यासाठी आहे.

अ अया पवस्व देवयु रेभन्पवित्रं पर्येषि विश्वतः च् मधोर्धारा असृक्षत

हे देवप्रिय, या मार्गाने शुद्ध हो, गर्जना करीत सर्व बाजूंनी गाळणीभोवती फिर; मधाच्या धारांनी ओघ सुरू झाला आहे.

अ पवते हर्यतो हरिरति ह्वरांसि रंह्या च् अभ्यर्ष स्तोतृभ्यो वीरवद्यशः

सोनेरी, प्रिय, शुद्ध होतो; तो तेजस्वी स्थळी आनंद घेतो; गायकांसाठी पुढे ये, वीरश्री घेऊन ये.

अ प्र सुन्वानास्यान्धसो मर्तो न वष्ट तद्वचः च् अप श्वानमराधसं हता मखं न भृगवः

सोम दाबणारा मनुष्य, या द्रव्याच्या वाणीची इच्छा करतो; भृगूंनी जसा यज्ञाचा विध्वंस केला, तसा भुंकणारा, द्वेष करणारा दूर कर.

द्वितीय प्रथमो ऽर्धः अ पवस्व वाचो अग्रियः सोम चित्राभिरूतिभिः च् अभि विश्वानि काव्या

हे सोम, वाणीमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या, तुझ्या तेजस्वी रूपांनी प्रवाहित हो आणि सर्व ज्ञानकृत्यांना व्याप.

अ त्वं समुद्रिया अपो ऽग्रियो वाच ईरयन् च् पवस्व विश्वचर्षणे

तू वाणीमध्ये श्रेष्ठ आहेस, समुद्रासारख्या जलांना हलवणारा, सर्व लोकांसाठी प्रवाहित हो, हे सोम.

अ तुभ्येमा भुवना कवे महिम्ने सोम तस्थिरे च् तुभ्यं धावन्ति धेनवः

हे ज्ञानी सोम, या सर्व जगांनी तुझ्या महिमेमुळे स्थिरता मिळवली आहे, आणि सर्व प्रवाह तुझ्याकडे धावतात.

अ पवस्वेन्दो वृषा सुतः कृधी नो यशसो जने च् विश्वा अप द्विषो जहि

हे सोम, बलवान आणि पिळून काढलेला, लोकांमध्ये आम्हाला कीर्ती दे आणि सर्व द्वेष दूर कर.

अ यस्य ते सख्ये वयं सासह्याम पृतन्यतः च् तवेन्दो द्युम्न उत्तमे

ज्याच्या मैत्रीत आम्ही शत्रूंवर विजय मिळवू, तुझ्या उच्च तेजाने, हे सोम, आम्ही विजयी होऊ.

अ या ते भीमान्यायुधा तिग्मानि सन्ति धूर्वणे च् रक्षा समस्य नो निदः

तुझी ती भयंकर, तीक्ष्ण शस्त्रे, युद्धासाठी सज्ज आहेत—त्यांनी आम्हाला सर्व संकटांपासून वाचव.