सामवेदः

अग्निं नरो दीधितिभिरण्योर्हस्तच्युतं जनयत प्रशस्तम् दूरेदृशं गृहपतिमथव्युम्

तेजस्वी किरणांनी, पुरुष अग्नीला उत्पन्न करतात, स्तुत्य, तेजस्वीच्या हातातून पडलेला, दूरदृष्टी असलेला घराचा प्रमुख, आह्वान करण्यास योग्य.

अबोध्यग्निः समिधा जनानां प्रति धेनुमिवायतीमुषासम् यह्वा इव प्र वयामुज्जिहानाः प्र भानवः सस्रते नाकमच्छ

माणसांमध्ये पेटवलेल्या अग्नीने उषःप्रभेला जणू गाय आपल्या दुधाळ स्तनासारखी पसरवली आहे. बलवान तरुणांप्रमाणे तेजस्वी किरण आकाशाकडे उंचावले आहेत.

प्र भूर्जयन्तं महां विपोधां मूरैरमूरं पुरां दर्माणम् नयन्तं गीर्भिर्वना धियं धा हरिश्मश्रुं न वार्मणा धनर्चिम्

तो महाबळवान देव अपार प्रकाश निर्माण करतो, शहाण्यांना आणि अज्ञ लोकांना एकत्र नेतो, प्राचीन नगरीच्या नीतीला मार्गदर्शन करतो. भक्तिगीतांनी लोक त्याच्या प्रेरणादायी विचारांना शोधतात, तो सुवर्ण दाढी असलेला तेजस्वी कवचधारी आहे.

शुक्रं ते अन्यद्यजतं ते अन्यद्विषुरूपे अहनी द्यौरिवासि विश्वा हि माया अवसि स्वधावन्भद्रा ते पूषन्निह रातिरस्तु

तुझे तेज वेगळे, तुझे पावित्र्य वेगळे; तुझी दोन रूपे आहेत, दिवस आणि रात्रीसारखी. तुझ्या सर्व शक्ती अद्भुत आहेत. दयाळू पूषण, तुझा कृपाछाया आमच्यावर सदैव राहो.

इडामग्ने पुरुदंसं सनिं गोः शश्वत्तमं हवमानाय साध स्यान्नः सूनुस्तनयो विजावाग्ने सा ते सुमतिर्भूत्वस्मे

हे अग्नी, नेहमीच संपत्ती देणारा, आम्हाला गायीचा सर्वात टिकाऊ भाग मिळू दे, जो तुझी पूजा करतो त्याला. आमचा मुलगा, आपला वंशज, विजयी होवो; तुझी शुभ इच्छा आमच्यावर असू दे.

प्र होता जातो महान्नभोविन्नृषद्मा सीददपां विवर्ते दधद्यो धायी सुते वयांसि यन्ता वसूनि विधते तनूपाः

महान पुरोहित जन्म घेतो, आकाश जाणणारा, माणसांच्या आसनावर बसतो, पाण्यांना वळवतो; तो अर्पण सांभाळतो, दान देतो, शरीराचे रक्षण करतो आणि संपत्ती मिळवून देतो.

प्र सम्राजमसुरस्य प्रश्स्तं पुंसः कृष्टीनामनुमाद्यस्य इन्द्रस्येव प्र तवसस्कृतानि वन्दद्वारा वन्दमाना विवष्टु

राजा, अधिपती, प्रसिद्ध असलेला, लोकांमध्ये श्रेष्ठ असलेला, सन्मान मिळवणारा, इंद्रासारखा पराक्रमी, त्याचे महान कृत्य प्रकट होवो; स्तुतीने जवळ आलेल्या त्याने आम्हाला कृपा द्यावी.

अरण्योर्निहितो जातवेदा गर्भ इवेत्सुभृतो गर्भिणीभिः दिवेदिव ईड्यो जागृवद्भिर्हविष्मद्भिर्मनुष्येभिरग्निः

जंगलात लपलेला जातवेद अग्नी, जणू गर्भवती मातांनी पोसलेला गर्भ आहे. दररोज जागृत असलेल्या, हवन करणाऱ्या माणसांनी अग्नीचे स्तवन करावे.

सनादग्ने मृणसि यातुधानान्न त्वा रक्षांसि पृतनासु जिग्युः अनु दह सहमूरान्कयादो मा ते हेत्या मुक्षत दैव्यायाः

पूर्वीपासून, अग्नी, तू जादूगारांचा नाश करतोस; कोणतेही राक्षस युद्धात तुला जिंकू शकले नाहीत. दुष्ट, भक्षकांचा तू भस्म कर; तुझे दैवी अस्त्र कधीही व्यर्थ जाऊ नये.

अग्न ओजिष्ठमा भर द्युम्नमस्मभ्यमध्रिगो प्र नो राये पनीयसे रत्सि वाजाय पन्थाम्

हे अग्नी, आम्हाला सर्वोच्च, कमी न होणारे बळ दे; संपत्तीच्या मार्गावर ने, आणि विजयाचा मार्ग आम्हाला मिळू दे.

यदि वीरो अनु ष्यादग्निमिन्धीत मर्त्यः आजुह्वद्धव्यमानुषक्शर्म भक्षीत दैव्यम्

जर एखादा वीर जन्माला आला, तर माणसाने अग्नी प्रज्वलित करावा; तो मानवाचा हवन अर्पण करावा आणि दैवी संरक्षणाचा लाभ घ्यावा.

त्वेषस्ते धूम ऋण्वति दिवि सं च्छुक्र आततः सूरो न हि द्युता त्वं कृपा पावक रोचसे

तुझा धूर, हे प्रखर अग्नी, आकाशात पोहोचतो; तुझी उजळ ज्वाळा सूर्याच्या तेजासारखी पसरते. तू, शुद्ध करणारा, आपल्या प्रकाशाने चमकतोस.

त्वं हि क्षैतवद्यशो ऽग्ने मित्रो न पत्यसे त्वं विचर्षणे श्रवो वसो पुष्टिं न पुष्यसि

तुझ्याकडे राजसत्तेची कीर्ती आहे, हे अग्नी; मित्रासारखा तू स्वामी आहेस. हे बुद्धिमान, तू लोकांना कीर्ती देतोस, आणि समृद्धी वाढवतोस.

प्रातरग्निः पुरुप्रियो विष स्तवेतातिथिः विश्वे यस्मिन्नमर्त्ये हव्यं मर्तास इन्धते

प्रत्येक सकाळी, सर्वांना प्रिय असलेल्या अग्नीचे, पाहुण्यासारखे स्तवन करावे; कारण सर्व मर्त्य त्याच्यात आपले हवन अर्पण करतात, त्या अमरात.

यद्वाहिष्ठं तदग्नये बृहदर्च विभावसो महिषीव त्वद्रयिस्त्वद्वाजा उदीरते

जे काही सर्वश्रेष्ठ आहे, ते अग्नीला, मोठ्या स्तुतीने अर्पण करावे, हे तेजस्वी अग्नी; जशी बलाढ्य गाय, तशी तुझ्या कडूनच सर्व संपत्ती आणि बळ उत्पन्न होते.

विशोविशो वो अतिथिं वाजयन्तः पुरुप्रियम् अग्निं वो दुर्यं वचः स्तुषे शूषस्य मन्मभिः

घराघरातून, प्रिय पाहुण्या अग्नीचे स्तवन करत, हे बलाढ्य अग्नी, मी तुझ्यासाठी ही प्रार्थना करतो, आपल्या उत्कट भक्तिगीतांनी.

बृहद्वयो हि भानवे ऽर्चा देवायाग्नये यं मित्रं न प्रशस्तये मर्तासो दधिरे पुरः

कारण महान, तेजस्वी अग्नीला देवांनी स्तुती दिली आहे; मित्रासारखा, कीर्ती मिळवण्यासाठी, माणसांनी त्याला अग्रस्थानी ठेवले आहे.

अगन्म वृत्रहन्तमं ज्येष्ठमग्निमानवम् य स्म श्रुतर्वन्नार्क्षे बृहदनीक इध्यते

आम्ही वज्रधारी, ज्येष्ठ, बुद्धिमान अग्नीपाशी आलो आहोत; जो आपल्या दानासाठी प्रसिद्ध आहे, तो मोठ्या तेजाने प्रज्वलित होतो.

जातः परेण धर्मणा यत्सवृद्भिः सहाभुवः पिता यत्कश्यपस्याग्निः श्रद्धा माता मनुः कविः

श्रेष्ठ धर्माने जन्मलेला, तू बलाढ्यांसोबत सामर्थ्यवान झाला आहेस; अग्नी हा कश्यपाचा पिता, श्रद्धा माता, आणि मनू ऋषी आहे.

सोमं राजानं वरुणमग्निमन्वारभामहे आदित्यं विष्णुं सूर्यं ब्रह्मानं च बृहस्पतिम्

आम्ही सोमराजा, वरुण, अग्नी, आदित्य, विष्णु, सूर्य, ब्रह्मा आणि बृहस्पती यांना आवाहन करतो.

इत एत उदारुहन्दिवः पृष्ठान्या रुहन् प्र भूर्जयो यथा पथोद्यामङ्गिरसो ययुः

येथून ते स्वर्गाच्या उंच शिखरांवर चढतात; विजयशाली होऊन पुढे जातात, जसे अङ्गिरसांनी प्रकाशाच्या मार्गाने प्रवास केला.

राये अग्ने महे त्वा दानाय समिधीमहि ईडिष्वा हि महे वृषं द्यावा होत्राय पृथिवी

अग्नी, संपत्ती आणि मोठेपणासाठी, आम्ही तुला दानासाठी प्रज्वलित करतो; कारण तू खरंच स्तुत्य आहेस, बलाढ्य आहेस—स्वर्ग आणि पृथ्वी तुझे यज्ञकर्ते आहेत.

दधन्वे वा यदीमनु वोचद्ब्रह्मेति वेरु तत् परि विश्वानि काव्या नेमिश्चक्रमिवाभुवत्

ज्याने येथे 'ब्रह्म' असे म्हटले, त्या ज्ञानी व्यक्तीचे सर्व कर्म त्याने वेढले आहे, जसे चाकाचा कडा चाकाला धरून असतो.

प्रत्यग्ने हरसा हरः शृणाहि विश्वतस्परि यातुधानस्य रक्षसो बलं न्युब्जवीर्यम्

अग्नी, तुझ्या तेजाने सर्व बाजूंनी आमचे ऐक; यक्ष आणि राक्षस यांची ताकद आणि कपट कमी कर.

त्वमग्ने वसूंरिह रुद्रां आदित्यां उत यजा स्वध्वरं जनं मनुजातं घृतप्रुषम्

अग्नी, येथे वसु, रुद्र आणि आदित्य यांना यज्ञ कर; सज्जन माणसांना, माणसांना, तुपाने शिंपडलेल्या लोकांना अर्पण कर.

द्वितीय प्रथमो ऽर्धः पुरु त्वा दाशिवां वोचे ऽरिरग्ने तव स्विदा तोदस्येव शरण आ महस्य

दुसरा, पहिला अर्धा—खरंच, मी तुझा भक्त म्हणून बोलतो; अग्नी, तुझा शत्रू कोण? बाणासारखा, मी तुझ्या महानतेच्या आश्रयाला येतो.

प्र होत्रे पूर्व्यं वचो ऽग्नये भरता बृहत् विपां ज्योतींषि बिभ्रते न वेधसे

पूर्वीचे वचन यजमानाला, अग्नीला, भृगूंच्या महान तेजस्वी, प्रकाश वाहणाऱ्या, ज्ञानी अग्नीला अर्पण करा.

अग्ने वाजस्य गोमत ईशानः सहसो यहो अस्मे धेहि जातवेदो महि श्रवः

अग्नी, सामर्थ्य आणि संपत्तीचा स्वामी, शक्ती आणि पराक्रमाचा अधिपती, जाठवेदास, आम्हाला मोठा कीर्ती दे.

अग्ने यजिष्ठो अध्वरे देवां देवयते यज होता मन्द्रो वि राजस्यति स्रिधः

अग्नी, यज्ञासाठी सर्वात योग्य, भक्तासाठी देवांना यज्ञ कर; आनंदी यजमान म्हणून, तू अडथळे दूर करून तेजाने झळकतोस.