सामवेदः

अ पवस्व मधुमत्तम इन्द्राय सोम क्रतुवित्तमो मदः च् महि द्युक्षतमो मदः

हे सोमया, सर्वात गोड, सर्वात बुद्धिमान, इंद्रासाठी सर्वोच्च आनंदाने वहा; दिव्य आणि महान आनंदाने वहा.

अ यस्य ते पीत्वा वृषभो वृषायते ऽस्य पीत्वा स्वर्विदः च् स सुप्रकेतो अभ्यक्रमीदिषो ऽच्छा वाजं नैतशः

तुझं पिऊन, वृषभ अधिक बळकट होतो; तुझं पिऊन, माणसांना प्रकाश मिळतो; स्पष्ट बुद्धीने, तो बक्षीसाच्या दिशेने वेगाने धावतो, जसा स्पर्धक ध्येयाकडे जातो.

अ इन्द्रमच्छ सुता इमे वृषणं यन्तु हरयः च् श्रुष्टे जातास इन्दवः स्वर्विदः

हे इंद्रा, हे पिळलेले, आनंद देणारे थेंब तुझ्याकडे जावोत; जलद वाहणारे, ऐकण्यासाठी जन्मलेले प्रवाह, प्रकाश जाणणाऱ्या इंद्राकडे पोहोचोत.

अ अयं भराय सानसिरिन्द्राय पवते सुतः च् सोमो जैत्रस्य चेतति यथा विदे

हा पिळलेला सोम इंद्राच्या सहाय्यासाठी वहातो; जय मिळवणारा सोम आपल्या जाणीनुसार कृती करतो.

अ अस्येदिन्द्रो मदेष्वा ग्राभं गृभ्णाति सानसिम् च् वज्रं च वृषणं भरत्समप्सुजित्

इंद्र आपल्या आनंदात बक्षीस, आधार पकडतो आणि पाण्यात विजय मिळवणारा, बलवान वज्र उचलतो.

अ पुरोजिती वो अन्धसः सुताय मादयित्नवे च् अप श्वानं श्नथिष्टन सखायो दीर्घजिह्व्यम्

तुमच्यासाठी, आनंद देणाऱ्या पिळलेल्या सोमासाठी, मित्रांनो, दीर्घ जिभेचा कुत्रा दूर हाका.

अ यो धारया पावकया परिप्रस्यन्दते सुतः च् इन्दुरश्वो न कृत्व्यः

जो शुद्ध, तेजस्वी प्रवाहाने, पिळल्यावर वाहतो, तो सोम, उत्तम कृत्यांसाठी योग्य अशा घोड्यासारखा आहे.

अ तं दुरोषमभी नरः सोमं विश्वाच्या धिया च् यज्ञाय सन्त्वद्रयः

त्या रागरहित सोमाकडे सर्व विचारांनी यावं; यज्ञासाठी प्रवाह तयार असावेत.

अ अभि प्रियाणि पवते चनोहितो नामानि यह्वो अधि येषु च् आ सूर्यस्य बृहतो बृहन्नधि रथं विष्वञ्चमरुहद्विचक्षणः

प्रिय, जलद वाहणारा, प्रसिद्ध तो शुद्ध होतो, बलशाली नावे घेऊन; ज्याच्यावरून, महान सूर्यापासून, दूरदृष्टी असलेला सर्वदूर जाणाऱ्या रथावर चढतो.

अ ऋतस्य जिह्वा पवते मधु प्रियं वक्ता पतिर्धियो अस्या अदाभ्यः च् दधाति पुत्रः पित्रोरपीच्यां नाम तृतीयमधि रोचनं दिवः

सत्याची जीभ गोड, प्रिय बोलते, ती विचारांचा अचूक स्वामी आहे; पुत्र आपल्या आई-वडिलांचं तिसरं नाव स्वर्गाच्या तेजस्वी प्रदेशात ठेवतो.

अ अव द्युतानः कलशां अचिक्रदन्नृभिर्येमाणः कोश आ हिरण्यये च् अभी ऋतस्य दोहना अनूषताधि त्रिपृष्ठ उषसो वि राजसि

ते तेजस्वी, गर्जना करत, पुरुषांच्या मार्गदर्शनाने, सुवर्ण पात्रात ओतले गेले; सत्य देणारे जवळ आले, आणि तू, उषे, तिन्ही शिखरांवर उजळून निघालीस.

अ यज्ञायज्ञा वो अग्नये गिरागिरा च दक्षसे च् प्रप्र वयममृतं जातवेदसं प्रियं मित्रं न शंसिषम्

यज्ञावर यज्ञ, स्तुतीवर स्तुती करून, अमर जातवेद, आमचे प्रिय मित्र अग्नी, आम्ही तुझी स्तुती करतो, कारण तू कुशल आणि यज्ञाचा स्वीकार करणारा आहेस.

अ ऊर्जो नपातं स हिनायमस्मयुर्दाशेम हव्यदातये च् भुवद्वाजेष्वविता भुवद्वृध उत त्राता तनूनाम्

बलाचा पुत्र असलेल्या अग्नीला आम्ही आहुती अर्पण करून सेवा करतो. तो आम्हाला स्पर्धेत रक्षण करणारा, वाढवणारा आणि आमच्या देहाचा रक्षक होवो.

अ एह्यू षु ब्रवाणि ते ऽग्न इत्थेतरा गिरः च् एभिर्वर्धास इन्दुभिः

अग्नी, इथे ये, मी तुला ही विविध वचने सांगतो; या सोमरसांनी तू वाढू दे.

अ यत्र क्व च ते मनो दक्षं दधस उत्तरम् च् तत्रा योनिं कृणवसे

तू जिथे कुठे, कोणत्याही ठिकाणी, आपले मन किंवा श्रेष्ठ बुद्धी लावतोस, तिथेच तू आपले स्थान निर्माण करतोस.

अ न हि ते पूर्तमक्षिपद्भुवन्नेमानां पते च् अथा दुवो वनवसे

हे लोकांचे स्वामी, तुझ्या कोणत्याही देणगीचा अपव्यय झालेला नाही; म्हणूनच आम्ही तुझ्या कृपेची इच्छा करतो.

अ वयमु त्वामपूर्व्य स्थूरं न कच्चिद्भरन्तो ऽवस्यवः च् वज्रिञ्चित्रं हवामहे

आम्ही कोणताही भार न घेता, हे अद्वितीय, पराक्रमी वज्रधारी, तुझ्या मदतीसाठी तुला हाक मारतो.

अ उप त्वा कर्मन्नूतये स नो युवोग्रश्चक्राम यो धृषत् च् त्वामिध्यवितारं ववृमहे सखाय इन्द्र सानसिम्

आमच्या कृत्यांसाठी मदतीसाठी आम्ही तुझ्या जवळ येतो; हे बलवान, धाडसाने वागणाऱ्यांकडे तू ये. आम्ही तुला, इंद्रा, मदतीसाठी आणि खऱ्या मित्रासाठी निवडले आहे.

अ अधा हीन्द्र गिर्वण उप त्वा काम ईमहे ससृग्महे च् उदेव ग्मन्त उदभिः

म्हणूनच, हे स्तुतिप्रिय इंद्रा, आम्ही इच्छेने तुला हाक मारतो; तू पाण्यांसह, प्रवाहांसह आमच्याकडे ये.

अ वार्ण त्वा शूर ब्रह्माणि च् ववृध्वांसं चिदद्रिवो दिवेदिवे

हे शूर, दिवसभर वाढणाऱ्या, दगड फोडणाऱ्या, आम्ही तुला रोज रोज स्तुती अर्पण करतो.

अ पुञ्जन्ति हरी इषिरस्य गाथयोरौ रथ उरुयुगे वचोयुजा च् इन्द्रवाहा स्वर्विदा

प्रेरितांच्या गाण्यांवर, मोठ्या चाकांच्या रथाला जुंपलेली दोन हरिणे गोळा होतात; वाणीने बांधलेली, त्या इंद्राला, प्रकाश जाणणाऱ्याला, घेऊन जातात.

प्रथम द्वितीयो ऽर्धः अ पान्तमा वो अन्धस इन्द्रमभि प्र गायत च् विश्वासाहं शत्क्रतुं मंहिष्ठं चर्षणीनाम्

सोमरस प्यायचा इंद्रासाठी गा; तो सर्वांना जिंकणारा, शंभर सामर्थ्यांचा, माणसांमध्ये सर्वात मोठा आहे.

अ पुरुहूतं पुरुष्टुतं गाथान्यां सनश्रुतम् च् इन्द्र इति ब्रवीतन

त्याला इंद्र म्हणून हाका, जो अनेकदा बोलावला आणि स्तुती केला जातो, गाण्यात नेहमी प्रसिद्ध आहे.

अ इन्द्र इन्नो महोनां दाता वाजानां नृतुः च् महां अभिज्ञ्वा यमत्

इंद्र आमच्यासाठी मोठ्या दानांचा, बक्षिसांचा दाता आहे, तो पुढे नेणारा आणि खऱ्या ओळखीने महान आहे.

अ प्र व इन्द्राय मादनं हर्यश्वाय गायत च् सखायः सोमपाव्ने

मित्रांनो, घोडे वश करणाऱ्या, सोमरस प्यायच्या इंद्रासाठी आनंदाने गा.

अ शंसेदुक्थं सुदानव उत द्युक्षं यथ नरः च् चकृमा सत्यराधसे

चला, आपण उदार दात्याची स्तुती आणि सामर्थ्याने, जशी माणसे करतात, खरी कृपा करणाऱ्यासाठी करूया.

अ त्वं न इन्द्र वाजयुस्त्वं गव्युः शतक्रतो च् त्वं हिरण्ययुर्वसो

इंद्रा, तू बक्षिसांचा, गायींचा, शंभर सामर्थ्यांचा दाता आहेस; तू सुवर्णाचा, संपत्तीचा दाता आहेस.

अ वयमु त्वा तदिदर्था इन्द्र त्वायन्तः सखायः च् कण्वा उक्थेभिर्जरन्ते

हे इंद्रा, आम्ही तुझे मित्र, ह्या कारणासाठी तुझ्याकडे येतो; कण्व लोक तुझ्या स्तुत्यांनी आनंदित होतात.

अ न घेमन्यदा पपन वज्रिन्नपसो नविष्टौ च् तवेदु स्तोमैश्चिकेत

हे वज्रधारी, आम्ही कधीच कोणत्याही स्पर्धेत किंवा अडचणीत अपयशी झालो नाही; तुझ्या स्तुत्यांमुळेच तू आम्हाला ओळखले आहेस.