सामवेदः

त्रिंषद्धाम वि राजति वाक्पतङ्गाय धीयते प्रति वस्तोरह द्युभिः

तीस ठिकाणी तो तेजाने उजळतो; वाणी त्या वेगवान पक्ष्यासाठी अर्पण केली जाते, प्रत्येक ठिकाणी, तेजस्वी लोकांसह.

अप त्ये तायवो यथा नक्षत्रा यन्त्यक्तुभिः सूराय विश्वचक्षसे

जशी पक्षी उडून जातात, तशा या किरणा निघून जातात; जशी तारे रात्रींना, तशा त्या सर्वदृष्टी सूर्याजवळ जातात.

अदृश्रन्नस्य केतवो वि रश्मयो जनां अनु भ्राजन्तो अग्नयो यथा

त्याच्या चिन्हे अदृश्य आहेत, त्याचे किरण लोकांत पसरतात, अग्नीप्रमाणे झळाळतात.

तरणिर्विश्वदर्शतो ज्योतिष्कृदसि सूर्य विश्वमाभासि रोचनम्

तू वेगवान, सर्वदृष्टी, प्रकाश निर्माण करणारा आहेस, हे सूर्य; तू सर्व तेजस्वी लोकांना उजळवतोस.

प्रत्यङ् देवानां विशः प्रत्यङ्ङुदेषि मानुषान् प्रत्यङ् विश्वं स्वर्दृशे

तू देवांच्या जमातींना मागे वळवतोस, माणसांच्या जमातींनाही मागे वळवतोस, आणि सर्व जग सूर्यदर्शनासाठी मागे वळवतोस.

येना पावक चक्षसा भुरण्यन्तं जनां अनु त्वं वरुण पश्यसि

या निर्मळ दृष्टीने, हे वरुणा, तू सर्व लोकांना त्यांच्या हालचालींमध्ये पाहतोस.

उद्द्यामेषि रजः पृथ्वहा मिमानो अक्तुभिः पश्यञ्जन्मानि सूर्य

तू उगवतोस, आपल्या किरणांनी विशाल आकाश मोजतोस, आणि जन्मांची पाहणी करतोस, हे सूर्य.

अयुक्त सप्त शुन्ध्युवः सूरो रथस्य नप्त्र्यः ताभिर्याति स्वयुक्तिभिः

सूर्याने सात वेगवान घोड्या, रथाच्या कन्या, जोडल्या आहेत; त्या स्वतःहून जुंपल्या जाऊन तो प्रवास करतो.

सप्त त्वा हरितो रथे वहन्ति देव सूर्य शोचिष्केशं विचक्षण

सात तेजस्वी घोड्या तुला रथात नेतात, हे देव सूर्य, ज्वलंत केश असलेला, सर्वदृष्टी.

इत्यारण्यं पर्व .. महानाम्न्य विदा मघवन् विदा गातुमनुशंसिषो दिशः शिक्षा शचीनां पते पूर्वीणां पुरूवसो

अशा प्रकारे त्या अरण्य पर्वताकडे... महान लोकांकडे, हे दात्या, स्तुतीचा मार्ग जाणून घे; पूर्वजांच्या शक्ती योग्य दिशेने ने, हे इच्छाशक्तीने परिपूर्ण असलेला.

आभिष्ट्वमभिष्टिभिः स्वा ऽर्न्नांशुः प्रचेतन प्रचेतयेन्द्र द्युम्नाय न इषे

या आशीर्वादांनी, मधुर अन्नाने, तेजस्वी आणि ज्ञानी इंद्र बलासाठी जागृत होतो, कमतरतेसाठी नव्हे.

एवा हि शक्रो राये वाजाय वज्रिवः शविष्ठ वज्रिन्नृञ्जसे मंहिष्ठ वज्रिन्नृञ्जस आ याहि पिब मत्स्व

खरंच, हे शक्रा, संपत्ती आणि सामर्थ्यासाठी, वज्रधारी, सर्वात बलवान, ये, प्या, आनंद घ्या, वज्रधारी, माणसांमध्ये सर्वात उदार.

विदा राये सुवीर्यं भवो वाजानां पतिर्वशां अनु मंहिष्ठ वज्रिन्नृञ्जसे यः शविष्ठः शूराणाम्

संपत्तीसाठी उत्तम शौर्य जाणून घे; सामर्थ्याचा स्वामी हो, संपत्तीचा मालक, माणसांमध्ये सर्वात उदार, बलवानांमध्ये सर्वात बलवान.

यो मंहिष्ठो मघोनाम्ंशुर्न्न शोचिः चिकित्वो अभि नो नयेंद्रो विदे तमु स्तुहि

जो दात्यांमध्ये सर्वात उदार आहे, सूर्याप्रमाणे तेजस्वी, ज्ञानी, तो इंद्र आपल्याला मार्गदर्शित करो; जाणणाऱ्याची स्तुती कर.

ईशे हि शक्रस्तमूतये हवामहे जेतारमपराजितम् स नः स्वर्षदति द्विषः ऋतं बृहत्

कारण तो शक्र त्या सामर्थ्याचा स्वामी आहे; आपण त्या अपराजित विजेत्याला हाक मारतो. तो आपले शत्रू दूर करो, तो महान, तो सत्य.

इन्द्रं धनस्य सातये हवामहे जेतारमपराजितम् स नः स्वर्षदति द्विषः स नः स्वर्षदति द्विषः

आपण इंद्राला संपत्ती मिळवण्यासाठी हाक मारतो, तो अपराजित विजेता. तो आपले शत्रू दूर करो, तो आपले शत्रू दूर करो.

पूर्वस्य यत्ते अद्रिवों ऽशुर्मदाय सुम्न आ धेहि नो वसो पूर्तिः शविष्ठ शस्यते वशी हि शक्रो नूनं तन्नव्यं संन्यसे

तुझ्या पूर्वीच्या दगडदारीने दाबलेल्या सोमासाठी, आनंदासाठी, आपल्यावर कृपा ठेव, हे दयाळू. पूर्तता प्रशंसिली जाते, सर्वात बलवान; खरंच, शक्रा, तू हे नवे दान आता स्वीकारतोस.

प्रभो जनस्य वृत्रहन्त्समर्येषु ब्रवावहै शूरो यो गोषु गच्छति सखा सुशेवो अद्वयुः

हे प्रभो, जो वीर वृत्‍राचा संहार करणारा आहे, तो माणसांत वावरतो, गायींमध्ये जातो, सखा आहे, दयाळू आहे आणि कोणावरही वैर धरत नाही — अशा या वीराची आपण गौरवाने स्तुती करूया.

अथ पञ्च पुरीषपदानि एवाह्यो ऽ ऽ ऽवा एवा ह्यग्ने एवाहीन्द्र एवा हि पूषन् एवा हि देवाः ॐ एवाहि देवाः

आता पाच पुरीषपदांची ओळख : अग्ने, खरंच; इंद्रा, खरंच; पूषणा, खरंच; देवांनो, खरंच. ॐ, खरंच देवांनो.

इति पञ्च पुरीषपदानि .. .. इति .. उत्तर प्रथम प्रथमो ऽर्धः असितः काश्यपो देवलो वा. गायत्री. पवमानः सोमः. अ उपास्मै गायता नरः पवमानायेन्दवे च् अभि देवां इयक्षते

ही पाच पुरीषपदे अशी आहेत... आणि... उत्तरातील पहिल्या अर्ध्या भागात असित, कश्यप किंवा देवल यांचा उल्लेख आहे. गायत्री, पवित्र करणारा सोम. हे पुरुषांनो, पवित्र करणाऱ्या इंदूसाठी गा; देव त्याच्याकडे येतात.

अ अभि ते मधुना पयो ऽथर्वाणो अशिश्रयुः च् देवं देवाय देवयु

अथर्ववेदातील ऋषींनी गोड दूध घेऊन तुझ्या जवळ आले; देवासाठी, त्या दैवीसाठी.

अ स नः पवस्व शं गवे शं जनाय शमर्वते च् शं राजन्नोषधीभ्यः

आमच्यासाठी तू पवित्र हो, गायींना, लोकांना, सारथ्याला, राजाला आणि औषधींना कल्याण मिळू दे.

कश्यपो मारीचः. गायत्री. पवमानः सोमः. अ दविद्युतत्या रुचा परिष्टोभन्त्या कृपा च् सोमाः शुक्रा गवाशिरः

कश्यप, मारीचाचा पुत्र. गायत्री. पवित्र करणारा सोम. तेजस्वी प्रकाशाने, गडद उजेडाने, उजळलेले सोम, गायींच्या डोक्यासारखे, वाहतात.

अ हिन्वानो हेतृभिर्हित आ वाजं वाज्यक्रमीत् च् सीदन्तो वनुषो यथा

पुरोहितांनी प्रेरित केलेला, बळ देणारा, बक्षीसाकडे पुढे जातो, जणू विजयी पुरुष आपली जागा घेतात तसा.

अ ऋधक्सोम स्वस्तये संजग्मानो दिवा कवे च् पवस्व सूर्यो दृशे

समृद्ध झालेला सोम, आमच्या कल्याणासाठी एकत्र येवो, हे ज्ञानी; सूर्यदर्शनासाठी तू स्वतःला पवित्र कर.

शतं वैखानसाः, गायत्री, पवमानः सोमः. अ पवमानस्य ते कवे वाजिन्त्सर्गा असृक्षते च् अर्वन्तो न श्रवस्यवः

शंभर वैखानस ऋषी, गायत्री, पवित्र करणारा सोम. हे ज्ञानी, तुझ्यासाठी बळ देणाऱ्या प्रवाहांनी वाहायला सुरुवात केली, जणू की कीर्ती मिळवणारे वेगवान घोडे.

अ अच्छा कोशं मधुश्चुतमसृग्रं वारे अव्यये च् अवावशन्त धीतयः

मधुरसाने वाहणाऱ्या पात्राकडे, अविनाशी पाण्याकडे, स्तोत्रे धावली आहेत.

अ अच्छा समुद्रमिन्दवो ऽस्तं गावो न धेनवः च् अग्मन्नृतस्य योनिमा

सागराकडे त्या थेंबांनी वाट धरली, जणू गायी आपल्या गोठ्यात जातात; त्या सत्याच्या गर्भात पोहोचल्या.

भरद्वाजो बार्हस्पत्यः, गायत्री, अग्निः. अ अग्न आ याहि वीतये गृणानो हव्यदातये च् नि होता सत्सि बर्हिषि

भरद्वाज, बृहस्पतीचा पुत्र. गायत्री. अग्नी. हे अग्नी, स्तुतीसह यज्ञासाठी ये, होम स्वीकारण्यासाठी ये; हव्याच्या गवईवर तू होतारूपाने बस.