सामवेदः

मन्ये वां द्यावापृथिवी सुभोजसौ ये अप्रथेथाममितमभि योजनम् द्यावापृथिवी भवतं स्योने ते नो मुञ्चतमंहसः

हे द्यावा आणि पृथ्वी, मी तुम्हाला उदार समजतो, तुम्ही अमर्याद पसरलेले आहात, एकत्र जोडलेले आहात. द्यावा आणि पृथ्वी, आमच्यासाठी स्थिर राहा; आम्हाला पापातून मुक्त करा.

हरी त इन्द्र श्मश्रूण्युतो ते हरितौ हरि तं त्वा स्तुवन्ति कवयः पुरुषासो वनर्गवः

इंद्रा, तुझ्या दाढ्या पिवळ्या आहेत, तुझे घोडेही पिवळे आहेत. कवी, पुरुष, गायक तुझी स्तुती करतात, हे पिवळ्या रंगाच्या इंद्रा.

यद्वर्चो हिरण्यस्य यद्वा वर्चो गवामुत सत्यस्य ब्रह्मणो वर्चस्तेन मा सं सृजामसि

सोन्याचे जे तेज, गायींचे जे तेज, किंवा सत्य आणि वेदाचे जे तेज, त्या तेजाने आम्ही एकरूप होऊ दे.

सहस्तन्न इन्द्र दद्ध्योज ईशे ह्यस्य महतो विरप्शिन् क्रतुं न नृम्णं स्थविरं च वाजं वृत्रेषु शत्रून्त्सुहना कृधी नः

त्या बळाने, हे इंद्रा, आम्हाला सामर्थ्य दे; तू या महान शक्तीचा स्वामी आहेस, सर्वदृष्टी असलेला. आम्हाला बुध्दी, पुरुषार्थ, टिकणारे बळ दे; युद्धात आम्हाला शत्रूंचे संहारक कर.

सहर्षभाः सहवत्सा उदेत विश्वा रूपाणी बिभ्रतीर्द्व्यूद्नीः उरुः पृथुरयं वो अस्तु लोक इमा आपः सुप्रपाणा इह स्त

मजबूत बैल आणि वासरांसह, सर्व रूपे धारण करणाऱ्या दोन दिव्य गायींनो, उठा. हा विशाल, विस्तीर्ण जग तुमचाच असो; या पाण्यांचे रक्षण उत्तम आहे, ते येथे तुमच्यासाठी आहेत.

अग्न आयूंषि पवस आसुवोर्जमिषं च नः आरे बाधस्व दुच्छुनाम्

हे अग्नी, आमचे आयुष्य शुद्ध कर, आम्हाला जलद बळ आणि अन्न दे; वाईट विचार असणाऱ्यांना दूर लोट.

विभ्राङ्बृहत्पिबतु सोम्यं मध्वायुर्दधद्यज्ञपतावविह्रुतम् वातजूतो यो अभिरक्षति त्मना प्रजाः पिपर्ति बहुधा वि राजति

तेजस्वी देवता मोठा सोमपान करो, यज्ञस्वामीसाठी आयुष्य आणि आनंद घेऊन येवो. जो वाऱ्याने प्रेरित होतो, स्वतःच्या शक्तीने रक्षण करतो, संततीचे पोषण करतो आणि अनेक प्रकारे चमकतो.

चित्रं देवानामुदगादनीकं चक्षुर्मित्रस्य वरुणस्याग्नेः आप्रा द्यावापृथिवी अन्तरिक्षं सूर्य आत्मा जगतस्तस्थुषश्च

देवतांचे अद्भुत रूप प्रकट झाले—मित्र, वरुण आणि अग्नीचे डोळे. त्याने आकाश, पृथ्वी आणि मध्यप्रदेश व्यापले; सूर्य हे सर्व जगताचे आणि स्थिराचे आत्मा आहे.

आयं गौः पृश्निरक्रमीदसदन्मातरं पुरः पितरं च प्रयन्त्स्वः

ही पांढरी गाई पुढे आली; ती आईसमोर बसली आणि वडिलांकडे, उषेची ओढ घेऊन, गेली.

अन्तश्चरति रोचनास्य प्राणादपानती व्यख्यन्महिषो दिवम्

तो आतून फिरतो, तेजाने झळकतो, श्वास आत घेतो आणि सोडतो; तो मोठा महिषाने आकाश उघडले आहे.

त्रिंषद्धाम वि राजति वाक्पतङ्गाय धीयते प्रति वस्तोरह द्युभिः

तीस ठिकाणी तो तेजाने उजळतो; वाणी त्या वेगवान पक्ष्यासाठी अर्पण केली जाते, प्रत्येक ठिकाणी, तेजस्वी लोकांसह.

अप त्ये तायवो यथा नक्षत्रा यन्त्यक्तुभिः सूराय विश्वचक्षसे

जशी पक्षी उडून जातात, तशा या किरणा निघून जातात; जशी तारे रात्रींना, तशा त्या सर्वदृष्टी सूर्याजवळ जातात.

अदृश्रन्नस्य केतवो वि रश्मयो जनां अनु भ्राजन्तो अग्नयो यथा

त्याच्या चिन्हे अदृश्य आहेत, त्याचे किरण लोकांत पसरतात, अग्नीप्रमाणे झळाळतात.

तरणिर्विश्वदर्शतो ज्योतिष्कृदसि सूर्य विश्वमाभासि रोचनम्

तू वेगवान, सर्वदृष्टी, प्रकाश निर्माण करणारा आहेस, हे सूर्य; तू सर्व तेजस्वी लोकांना उजळवतोस.

प्रत्यङ् देवानां विशः प्रत्यङ्ङुदेषि मानुषान् प्रत्यङ् विश्वं स्वर्दृशे

तू देवांच्या जमातींना मागे वळवतोस, माणसांच्या जमातींनाही मागे वळवतोस, आणि सर्व जग सूर्यदर्शनासाठी मागे वळवतोस.

येना पावक चक्षसा भुरण्यन्तं जनां अनु त्वं वरुण पश्यसि

या निर्मळ दृष्टीने, हे वरुणा, तू सर्व लोकांना त्यांच्या हालचालींमध्ये पाहतोस.

उद्द्यामेषि रजः पृथ्वहा मिमानो अक्तुभिः पश्यञ्जन्मानि सूर्य

तू उगवतोस, आपल्या किरणांनी विशाल आकाश मोजतोस, आणि जन्मांची पाहणी करतोस, हे सूर्य.

अयुक्त सप्त शुन्ध्युवः सूरो रथस्य नप्त्र्यः ताभिर्याति स्वयुक्तिभिः

सूर्याने सात वेगवान घोड्या, रथाच्या कन्या, जोडल्या आहेत; त्या स्वतःहून जुंपल्या जाऊन तो प्रवास करतो.

सप्त त्वा हरितो रथे वहन्ति देव सूर्य शोचिष्केशं विचक्षण

सात तेजस्वी घोड्या तुला रथात नेतात, हे देव सूर्य, ज्वलंत केश असलेला, सर्वदृष्टी.

इत्यारण्यं पर्व .. महानाम्न्य विदा मघवन् विदा गातुमनुशंसिषो दिशः शिक्षा शचीनां पते पूर्वीणां पुरूवसो

अशा प्रकारे त्या अरण्य पर्वताकडे... महान लोकांकडे, हे दात्या, स्तुतीचा मार्ग जाणून घे; पूर्वजांच्या शक्ती योग्य दिशेने ने, हे इच्छाशक्तीने परिपूर्ण असलेला.

आभिष्ट्वमभिष्टिभिः स्वा ऽर्न्नांशुः प्रचेतन प्रचेतयेन्द्र द्युम्नाय न इषे

या आशीर्वादांनी, मधुर अन्नाने, तेजस्वी आणि ज्ञानी इंद्र बलासाठी जागृत होतो, कमतरतेसाठी नव्हे.

एवा हि शक्रो राये वाजाय वज्रिवः शविष्ठ वज्रिन्नृञ्जसे मंहिष्ठ वज्रिन्नृञ्जस आ याहि पिब मत्स्व

खरंच, हे शक्रा, संपत्ती आणि सामर्थ्यासाठी, वज्रधारी, सर्वात बलवान, ये, प्या, आनंद घ्या, वज्रधारी, माणसांमध्ये सर्वात उदार.

विदा राये सुवीर्यं भवो वाजानां पतिर्वशां अनु मंहिष्ठ वज्रिन्नृञ्जसे यः शविष्ठः शूराणाम्

संपत्तीसाठी उत्तम शौर्य जाणून घे; सामर्थ्याचा स्वामी हो, संपत्तीचा मालक, माणसांमध्ये सर्वात उदार, बलवानांमध्ये सर्वात बलवान.

यो मंहिष्ठो मघोनाम्ंशुर्न्न शोचिः चिकित्वो अभि नो नयेंद्रो विदे तमु स्तुहि

जो दात्यांमध्ये सर्वात उदार आहे, सूर्याप्रमाणे तेजस्वी, ज्ञानी, तो इंद्र आपल्याला मार्गदर्शित करो; जाणणाऱ्याची स्तुती कर.

ईशे हि शक्रस्तमूतये हवामहे जेतारमपराजितम् स नः स्वर्षदति द्विषः ऋतं बृहत्

कारण तो शक्र त्या सामर्थ्याचा स्वामी आहे; आपण त्या अपराजित विजेत्याला हाक मारतो. तो आपले शत्रू दूर करो, तो महान, तो सत्य.

इन्द्रं धनस्य सातये हवामहे जेतारमपराजितम् स नः स्वर्षदति द्विषः स नः स्वर्षदति द्विषः

आपण इंद्राला संपत्ती मिळवण्यासाठी हाक मारतो, तो अपराजित विजेता. तो आपले शत्रू दूर करो, तो आपले शत्रू दूर करो.

पूर्वस्य यत्ते अद्रिवों ऽशुर्मदाय सुम्न आ धेहि नो वसो पूर्तिः शविष्ठ शस्यते वशी हि शक्रो नूनं तन्नव्यं संन्यसे

तुझ्या पूर्वीच्या दगडदारीने दाबलेल्या सोमासाठी, आनंदासाठी, आपल्यावर कृपा ठेव, हे दयाळू. पूर्तता प्रशंसिली जाते, सर्वात बलवान; खरंच, शक्रा, तू हे नवे दान आता स्वीकारतोस.

प्रभो जनस्य वृत्रहन्त्समर्येषु ब्रवावहै शूरो यो गोषु गच्छति सखा सुशेवो अद्वयुः

हे प्रभो, जो वीर वृत्‍राचा संहार करणारा आहे, तो माणसांत वावरतो, गायींमध्ये जातो, सखा आहे, दयाळू आहे आणि कोणावरही वैर धरत नाही — अशा या वीराची आपण गौरवाने स्तुती करूया.

अथ पञ्च पुरीषपदानि एवाह्यो ऽ ऽ ऽवा एवा ह्यग्ने एवाहीन्द्र एवा हि पूषन् एवा हि देवाः ॐ एवाहि देवाः

आता पाच पुरीषपदांची ओळख : अग्ने, खरंच; इंद्रा, खरंच; पूषणा, खरंच; देवांनो, खरंच. ॐ, खरंच देवांनो.