सामवेदः

इन्द्रस्य नु वीर्याणि प्रवोचं यानि चकार प्रथमानि वज्री अहन्नहिमन्वपस्ततर्द प्र वक्षणा अभिनत्पर्वतानाम्

आता मी इंद्राची शौर्यकृती सांगतो, ज्या त्याने प्रथम वज्रधारी म्हणून केल्या. त्याने सर्पाचा वध केला, पाणी फोडले, बाजू फोडल्या, पर्वतांचा नाश केला.

अग्निरस्मि जन्मना जातवेदा घृतं मे चक्षुरमृतं म आसन् त्रिधातुरर्को रजसो विमानो ऽजस्रं ज्योतिर्हविरस्मि सर्वम्

मी अग्नी आहे, जन्माने सर्वांचा जाणणारा. तूप हे माझे डोळे, अमृत हे माझे अन्न. मी त्रिस्थळी आधार आहे, सूर्य आहे, आकाशात संचार करणारा आहे, अखंड प्रकाश आहे, हवन आहे आणि सर्व काही आहे.

पात्यग्निर्विपो अग्रं पदं वेः पाति यह्वश्चरणं सूर्यस्य पाति नाभा सप्तशीर्षाणमग्निः

अग्नी ज्ञानी लोकांचे श्रेष्ठ पाऊल राखतो; तो सूर्याच्या वेगवान पावलांचे रक्षण करतो; आणि नाभीस्थानी, सात डोकी असलेला अग्नी सुरक्षित ठेवतो.

भ्राजन्त्यग्ने समिधान दीदिवो जिह्वा चरत्यन्तरासनि स त्वं नो अग्ने पयसा वसुविद्रयिं वर्चो दृशे ऽदाः

तेजस्वी अग्नी, प्रज्वलित झाल्यावर झगमगतो; त्याची जिव्हा आतमध्ये जणू ठिणगीसारखी फिरते. तू, अग्नी, आम्हाला पोषणासह संपत्ती, तेज आणि दृष्टी दे.

वसन्त इन्नु रन्त्यो ग्रीष्म इन्नु रन्त्यः वर्षाण्यनु शरदो हेमन्तः शिशिर इन्नु रन्त्यः

वसंत आला, आनंददायक आहे; उन्हाळा आला, तोही आनंददायक आहे; पावसाळा येतो, मग शरद, हिवाळा आणि शिशिर, हे सर्व ऋतू आनंददायक आहेत.

सहस्रशीर्षा पुरुषः सहस्राक्षः सहस्रपात् स भूमिं सर्वतो वृत्वात्यतिष्ठद्दशाङ्गुलम्

पुरुषाच्या हजार डोकी, हजार डोळे, हजार पाय आहेत; त्याने सर्व बाजूंनी पृथ्वी व्यापली आणि दहा बोटांनी उंच उभा राहिला.

त्रिपादूर्ध्व उदैत्पुरुषः पदो ऽस्येहाभवत्पुनः तथा विष्वङ् व्यक्रामदशनानशने अभि

पुरुषाचे तीन चतुर्थांश वर गेले; एक चतुर्थांश पुन्हा इथे जन्माला आला. तो सर्वत्र पसरला, जे खातात आणि जे खात नाहीत त्यांच्यामध्ये.

पुरुष एवेदं सर्वं यद्भूतं यच्च भाव्यम् पादो ऽस्य सर्वा भूतानि त्रिपादस्यामृतं दिवि

हे सर्वच पुरुष आहे—जे झाले आणि जे होणार आहे. सर्व प्राणी त्याच्या एका चतुर्थांशात आहेत; तीन चतुर्थांश अमर आहेत, ते स्वर्गात आहेत.

तावानस्य महिमा ततो ज्यायांश्च पूरुषः उतामृतत्वस्येशानो यदन्नेनातिरोहति

त्याची हीच महती, आणि पुरुष त्याहूनही मोठा आहे. तो अमरत्वाचा स्वामी आहे, जो अन्नाने अधिक वाढतो.

ततो विराडजायत विराजो अधि पूरुषः स जातो अत्यरिच्यत पश्चाद्भूमिमथो पुरः

त्याच्यापासून विराज जन्माला आला, आणि विराजपासून पुरुष. जन्मल्यानंतर तो मागे पृथ्वीच्या पलीकडे आणि पुढे विस्तारला.

मन्ये वां द्यावापृथिवी सुभोजसौ ये अप्रथेथाममितमभि योजनम् द्यावापृथिवी भवतं स्योने ते नो मुञ्चतमंहसः

हे द्यावा आणि पृथ्वी, मी तुम्हाला उदार समजतो, तुम्ही अमर्याद पसरलेले आहात, एकत्र जोडलेले आहात. द्यावा आणि पृथ्वी, आमच्यासाठी स्थिर राहा; आम्हाला पापातून मुक्त करा.

हरी त इन्द्र श्मश्रूण्युतो ते हरितौ हरि तं त्वा स्तुवन्ति कवयः पुरुषासो वनर्गवः

इंद्रा, तुझ्या दाढ्या पिवळ्या आहेत, तुझे घोडेही पिवळे आहेत. कवी, पुरुष, गायक तुझी स्तुती करतात, हे पिवळ्या रंगाच्या इंद्रा.

यद्वर्चो हिरण्यस्य यद्वा वर्चो गवामुत सत्यस्य ब्रह्मणो वर्चस्तेन मा सं सृजामसि

सोन्याचे जे तेज, गायींचे जे तेज, किंवा सत्य आणि वेदाचे जे तेज, त्या तेजाने आम्ही एकरूप होऊ दे.

सहस्तन्न इन्द्र दद्ध्योज ईशे ह्यस्य महतो विरप्शिन् क्रतुं न नृम्णं स्थविरं च वाजं वृत्रेषु शत्रून्त्सुहना कृधी नः

त्या बळाने, हे इंद्रा, आम्हाला सामर्थ्य दे; तू या महान शक्तीचा स्वामी आहेस, सर्वदृष्टी असलेला. आम्हाला बुध्दी, पुरुषार्थ, टिकणारे बळ दे; युद्धात आम्हाला शत्रूंचे संहारक कर.

सहर्षभाः सहवत्सा उदेत विश्वा रूपाणी बिभ्रतीर्द्व्यूद्नीः उरुः पृथुरयं वो अस्तु लोक इमा आपः सुप्रपाणा इह स्त

मजबूत बैल आणि वासरांसह, सर्व रूपे धारण करणाऱ्या दोन दिव्य गायींनो, उठा. हा विशाल, विस्तीर्ण जग तुमचाच असो; या पाण्यांचे रक्षण उत्तम आहे, ते येथे तुमच्यासाठी आहेत.

अग्न आयूंषि पवस आसुवोर्जमिषं च नः आरे बाधस्व दुच्छुनाम्

हे अग्नी, आमचे आयुष्य शुद्ध कर, आम्हाला जलद बळ आणि अन्न दे; वाईट विचार असणाऱ्यांना दूर लोट.

विभ्राङ्बृहत्पिबतु सोम्यं मध्वायुर्दधद्यज्ञपतावविह्रुतम् वातजूतो यो अभिरक्षति त्मना प्रजाः पिपर्ति बहुधा वि राजति

तेजस्वी देवता मोठा सोमपान करो, यज्ञस्वामीसाठी आयुष्य आणि आनंद घेऊन येवो. जो वाऱ्याने प्रेरित होतो, स्वतःच्या शक्तीने रक्षण करतो, संततीचे पोषण करतो आणि अनेक प्रकारे चमकतो.

चित्रं देवानामुदगादनीकं चक्षुर्मित्रस्य वरुणस्याग्नेः आप्रा द्यावापृथिवी अन्तरिक्षं सूर्य आत्मा जगतस्तस्थुषश्च

देवतांचे अद्भुत रूप प्रकट झाले—मित्र, वरुण आणि अग्नीचे डोळे. त्याने आकाश, पृथ्वी आणि मध्यप्रदेश व्यापले; सूर्य हे सर्व जगताचे आणि स्थिराचे आत्मा आहे.

आयं गौः पृश्निरक्रमीदसदन्मातरं पुरः पितरं च प्रयन्त्स्वः

ही पांढरी गाई पुढे आली; ती आईसमोर बसली आणि वडिलांकडे, उषेची ओढ घेऊन, गेली.

अन्तश्चरति रोचनास्य प्राणादपानती व्यख्यन्महिषो दिवम्

तो आतून फिरतो, तेजाने झळकतो, श्वास आत घेतो आणि सोडतो; तो मोठा महिषाने आकाश उघडले आहे.

त्रिंषद्धाम वि राजति वाक्पतङ्गाय धीयते प्रति वस्तोरह द्युभिः

तीस ठिकाणी तो तेजाने उजळतो; वाणी त्या वेगवान पक्ष्यासाठी अर्पण केली जाते, प्रत्येक ठिकाणी, तेजस्वी लोकांसह.

अप त्ये तायवो यथा नक्षत्रा यन्त्यक्तुभिः सूराय विश्वचक्षसे

जशी पक्षी उडून जातात, तशा या किरणा निघून जातात; जशी तारे रात्रींना, तशा त्या सर्वदृष्टी सूर्याजवळ जातात.

अदृश्रन्नस्य केतवो वि रश्मयो जनां अनु भ्राजन्तो अग्नयो यथा

त्याच्या चिन्हे अदृश्य आहेत, त्याचे किरण लोकांत पसरतात, अग्नीप्रमाणे झळाळतात.

तरणिर्विश्वदर्शतो ज्योतिष्कृदसि सूर्य विश्वमाभासि रोचनम्

तू वेगवान, सर्वदृष्टी, प्रकाश निर्माण करणारा आहेस, हे सूर्य; तू सर्व तेजस्वी लोकांना उजळवतोस.

प्रत्यङ् देवानां विशः प्रत्यङ्ङुदेषि मानुषान् प्रत्यङ् विश्वं स्वर्दृशे

तू देवांच्या जमातींना मागे वळवतोस, माणसांच्या जमातींनाही मागे वळवतोस, आणि सर्व जग सूर्यदर्शनासाठी मागे वळवतोस.

येना पावक चक्षसा भुरण्यन्तं जनां अनु त्वं वरुण पश्यसि

या निर्मळ दृष्टीने, हे वरुणा, तू सर्व लोकांना त्यांच्या हालचालींमध्ये पाहतोस.

उद्द्यामेषि रजः पृथ्वहा मिमानो अक्तुभिः पश्यञ्जन्मानि सूर्य

तू उगवतोस, आपल्या किरणांनी विशाल आकाश मोजतोस, आणि जन्मांची पाहणी करतोस, हे सूर्य.

अयुक्त सप्त शुन्ध्युवः सूरो रथस्य नप्त्र्यः ताभिर्याति स्वयुक्तिभिः

सूर्याने सात वेगवान घोड्या, रथाच्या कन्या, जोडल्या आहेत; त्या स्वतःहून जुंपल्या जाऊन तो प्रवास करतो.

सप्त त्वा हरितो रथे वहन्ति देव सूर्य शोचिष्केशं विचक्षण

सात तेजस्वी घोड्या तुला रथात नेतात, हे देव सूर्य, ज्वलंत केश असलेला, सर्वदृष्टी.