सामवेदः

सोमः पुनान ऊर्मिणाव्यं वारं वि धावति अग्रे वाचः पवमानः कनिक्रदत्

शुद्ध झालेला सोम आपल्या लाटेसह अडथळा तोडून धावतो; वाणीच्या अग्रभागी, तो गर्जना करतो.

प्र पुनानाय वेधसे सोमाय वच उच्यते भृतिं न भरा मतिभिर्जुजोषते

शुद्ध, कुशल सोमासाठी शब्द बोलले जातात; तो विचारांनी अर्पण स्वीकारतो आणि त्यात आनंद मानतो, जणू काही वेतन मिळालं.

गोमन्न इन्दो अश्ववत्सुतः सुदक्ष धनिव शुचिं च वर्णमधि गोषु धार्य

सोमा, पिळलेला, आम्हाला गायींनी, घोड्यांनी, कौशल्याने आणि संपत्तीनं युक्त असा धन दे; शुद्ध रंग गायींत स्थिर कर.

अस्मभ्यं त्वा वसुविदमभि वाणीरनूषत गोभिष्टे वर्णमभि वासयामसि

आमच्यासाठी, धन देणारा म्हणून गायकांनी तुला बोलावलं आहे; गायींनी आम्ही तुला रंगाने अलंकृत करू.

पवते हर्यतो हरिरति ह्वरांसि रंह्या अभ्यर्ष स्तोतृभ्यो वीरवद्यशः

सोन्यासारखा, हिरव्यांना प्रिय असणारा तो शुद्ध होतो; तो रम्य गोष्टींमध्ये आनंद घेतो; गायकांकडे ये, वीरश्री दे.

परि कोशं मधुश्चुतं सोमः पुनानो अर्षति अभि वाणीरृषीणां सप्ता नूषत

शुद्ध केलेला सोम, पात्राभोवती मधासारखी गोडी ओततो; ऋषींच्या सात वाणी आता त्याभोवती घुमतात.

पवस्व मधुमत्तम इन्द्राय सोम क्रतुवित्तमो मदः महि द्युक्षतमो मदः

इंद्रासाठी, सोम, सर्वात गोड, सर्वात बुद्धिमान, वाहत राहा; तुझ्या मदात सर्वात मोठी, तेजस्वी उर्जा असो.

अभि द्युम्नं बृहद्यश इषस्पते दिदीहि देव देवयुम् वि कोशं मध्यमं युव

पोषणाचा स्वामी असलेल्या देवते, मोठ्या कीर्तीने आणि यशाने उजळून निघा; देवांना आनंद देणाऱ्या देवता, मधल्या पात्राकडे आमच्याकडे वळव.

आ सोता परि षिञ्चताश्वं न स्तोममप्तुरं रजस्तुरम् वनप्रक्षमुदप्रुतम्

ओतणारेहो, स्तुतीला वेगवान घोड्यासारखी, विपुल आणि दूरवर जाणारी, जणू जंगलातून सुटलेल्या नदीसारखी, ओता.

एतमु त्यं मदच्युतं सहस्रधारं वृषभं दिवोदुहम् विश्वा वसूनि बिभ्रतम्

हा खरंच, आनंद देणारा, हजार प्रवाह असलेला वृषभ, स्वर्गातून काढलेला, सर्व संपत्ती घेऊन येणारा आहे.

स सुन्वे यो वसूनां यो रायामानेता य इडानाम् सोमो यः सुक्षितीनाम्

जो धन देतो, जो समृद्धी आणतो, जो यज्ञासाठी अर्पण देतो, आणि जो चांगली वस्ती देतो, तो सोम पिळला जातो.

त्वं ह्याङ्ग दैव्या पवमान जनिमानि द्युमत्तमः अमृतत्वाय घोषयन्

पवमान, तू खरंच, दैवी जन्मांची घोषणा करतोस, सर्वात तेजस्वी, अमरत्व सांगणारा आहेस.

एष स्य धारया सुतो ऽव्यो वारेभिः पवते मदिन्तमः क्रीडन्नूर्मिरपामिव

हा प्रवाहातून पिळला गेलेला, गाळणीतून शुद्ध झालेला, सर्वात आनंददायक वाहतो, पाण्याच्या लाटेसारखा खेळतो.

य उस्रिया अपि या अन्तरश्मनि निर्गा अकृन्तदोजसा अभि व्रजं तत्निषे गव्यमश्व्यं वर्मीव धृष्णवा रुज ॐ वर्मीव धृष्णवा रुज

जो आपल्या बळाने, दगडात असलेल्या गायींना देखील फोडून, गायी-घोड्यांच्या कुंपणात शिरतो, तो योद्ध्यासारखा, कवच घालून, धाडसाने मार्ग काढतो.

इति सौम्यं पावमानं पर्व .. .. इति .. आरण्य आरण्य इन्द्र ज्येष्ठं न आ भर ओजिष्ठं पुपुरि श्रवः यद्दिधृक्षेम वज्रहस्त रोदसी ओभे सुशिप्र पप्राः

असा हा सौम्य, शुद्ध, वनात जन्मलेला सोम, हे इंद्रा, आम्हाला सर्वात मोठी, बलवान कीर्ती दे; जशी तुझी इच्छा, वज्रधारी, दोन्ही जग टिकवायची, सुंदर दाढी असलेल्या.

इन्द्रो राजा जगतश्चर्षणीनामधिक्षमा विश्वरूपं यदस्य ततो ददाति दाशुषे वसूनि चोदद्राध उपस्तुतं चिदर्वाक्

इंद्र सर्व लोकांचा राजा आहे, सर्वांवर राज्य करतो; त्याच्या सर्व रूपांपैकी जे तो भक्ताला देतो, ते तो संपत्ती स्वरूपात देतो, अगदी जवळून स्तुती करणाऱ्यालाही.

यस्येदमा रजोयुजस्तुजे जने वनं स्वः इन्द्रस्य रन्त्यं बृहत्

ज्याच्या सामर्थ्याने, आकाशाशी जोडलेले, माणसांत, इंद्राचे मोठे आनंदस्थान सापडते.

उदुत्तमं वरुण पाशमस्मदवाधमं वि मध्यमं श्रथाय अथादित्य व्रते वयं तवानागसो अदितये स्याम

वरुणा, आमच्यावरील सर्वात मोठे जाळे दूर कर, खालचे आणि मधले सोडव; मग, आदित्य, तुझ्या नियमाने, आम्ही निष्पापपणे अदितीचे होऊ.

त्वया वयं पवमानेन सोम भरे कृतं वि चिनुयाम शश्वत् तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः

पवित्र सोमासोबत, आम्ही युद्धात जिंकू, नेहमी विजयी राहू; मित्र, वरुण, अदिती, नदी, पृथ्वी आणि आकाश आम्हाला काहीही वाईट घडवू नये.

इमं वृषणं कृणुतैकमिन्माम्

हा वीर आमच्यात सर्वांत श्रेष्ठ व्हावा.

स न इन्द्राय यज्यवे वरुणाय मरुद्भ्यः वरिवोवित्परिस्रव

इंद्रासाठी, यज्ञासाठी, वरुणासाठी, मरुतांसाठी, सोम, तू वाह, आणि आम्हाला मोकळं स्थान दे.

एना विश्वान्यर्य आ द्युम्नानि मानुषाणाम् सिषासन्तो वनामहे

या सोमामुळे, सर्व मानवांची कीर्ती मिळवायची इच्छा ठेवून, हे श्रेष्ठा, आपण जिंकू.

अहमस्मि प्रथमजा ऋतस्य पूर्वं देवेभ्यो अमृतस्य नाम यो मा ददाति स इदेवमावदहमन्नमन्नमदन्तमद्मि

मी ऋताचा पहिला जन्म आहे, देवांपेक्षा आधी, अमरत्वाचे नाव; जो मला देतो, तो हे सर्व मिळवतो— मीच अन्न आहे, मी अन्न खाणाऱ्यालाही खातो.

त्वमेतदधारयः कृष्णासु रोहिणीषु च परुष्णीषु रुशत्पयः

तू काळ्या गायींमध्ये, लाल गायींमध्ये आणि पांढऱ्या डागांच्या गायींमध्ये तेजस्वी दूध धारण केलेस.

अरूरुचदुषसः पृश्निरग्रिय उक्षा मिमेति भुवनेषु वाजयुः मायाविनो ममिरे अस्य मायया नृचक्षसः पितरो गर्भमादधुः

बंध घालता न येणारा, पांढऱ्या डागांच्या गायींमध्ये श्रेष्ठ असा तो वृषभ सर्व जगांत बक्षिसासाठी गर्जना करत फिरतो. मायावी लोकांनी त्याला आपल्या मायेमुळे मोजले; मानवी डोळ्यांनी पाहणाऱ्या पितरांनी त्याचा गर्भ उचलला.

इन्द्र इद्धर्योः सचा सम्मिश्ल आ वचोयुजा इन्द्रो वज्री हिरण्ययः

इंद्र दोन जुंपलेल्या घोड्यांसोबत, वाणीने जोडलेला, सुवर्ण वज्रधारी इंद्र एकत्र मिसळला.

इन्द्र वाजेषु नो ऽव सहस्रप्रधनेषु च उग्र उग्राभिरूतिभिः

इंद्रा, स्पर्धांमध्ये आणि हजारो बक्षिसांच्या लढतींमध्ये, तुझ्या बलवान सहाय्याने आम्हाला वाचव.

प्रथश्च यस्य सप्रथश्च नामानुष्टुभस्य हविषो हविर्यत् धातुर्द्युतानात्सवितुश्च विष्णो रथन्तरमा जभारा वसिष्ठः

जो विस्तारतो आणि ज्याचा विस्तार होतो, त्या अनुष्टुभ यज्ञाच्या नावाचे, देणग्यांचे वहन करणाऱ्या हव्याचे नाव वसिष्ठाने धारण केले; समर्थाच्या तेजातून, सविता आणि विष्णू यांच्याकडून रथंतर घेतले.

नियुत्वान्वायवा गह्ययं शुक्रो अयामि ते गन्तासि सुन्वतो गृहम्

वायू, तुझ्या पथकांसह ये; हे तेजस्वी, मी तुझ्याकडे येतो. सोम पिळणाऱ्याच्या घरी तू नक्की येशील.