सामवेदः

अध ज्मो अध वा दिवो बृहतो रोचनादधि अया तन्वा गिरा ममा जाता सुक्रतो पृण

इथून किंवा त्या विशाल आकाशातून असो, या माझ्या देहाने आणि वाणीने, हे शुभबुद्धी असलेल्या, माझ्यातून जे जन्मले आहे ते पूर्ण कर.

कायमानो वना त्वं यन्मात्र्^ईरजगन्नपः न तत्ते अग्ने प्रमृषे निवर्तनं यद्दूरे सन्निहाभुवः

अग्ने, जेव्हा तू आपल्या मातांपासून जन्मून जंगलात फिरतोस, तेव्हा तू कधीही परत येण्यास चुकत नाहीस, जवळ असो वा दूर.

नि त्वामग्ने मनुर्दधे ज्योतिर्जनाय शश्वते दीदेथ कण्व ऋतजात उक्षितो यं नमस्यन्ति कृष्टयः

मनूने तुला, अग्ने, कायमस्वरूपी मानवतेसाठी प्रकाश म्हणून स्थापन केले. ऋतजन्मा कण्वाने तुला प्रज्वलित केले; सर्व लोक तुला मान देतात, ज्याची बलवान पूजा करतात.

प्रथम द्वितीयो ऽर्धः देवो वो द्रविणोदाः पूर्णां विवष्ट्वासिचम् उद्वा सिञ्जध्वमुप वा पृणध्वमादिद्वो देव ओहते

देव draviṇodāḥ पहिल्या आणि दुसऱ्या भागात तुमच्यासाठी संपन्नतेचा पूर्ण प्रवाह ओतू दे. सोम पिळा, वर ओता, भरून काढा—कारण सुरुवातीलाच देव तुमच्यासाठी बोलावला जातो.

प्रैतु ब्रह्मणस्पतिः प्र देव्येतु सूनृता अच्छा वीरं नर्यं पङ्क्तिराधसं देवा यज्ञं नयन्तु नः

बृहस्पती पुढे जाऊ दे, कृपाळू देवी जवळ येऊ दे; देवांनी आमच्या यज्ञाला पराक्रमी, श्रेष्ठ, समृद्धी देणाऱ्या त्या पुरुषाजवळ नेऊ दे.

ऊर्ध्व ऊ षु ण ऊतये तिष्ठा देवो न सविता ऊर्ध्वो वाजस्य सनिता यदञ्जिभिर्वाघद्भिर्विह्वयामहे

सावितृ देव आमच्या मदतीसाठी उभा राहो; सामर्थ्य देणारा वर उंच उठो—जेव्हा आम्ही त्याला त्याच्या मार्गदर्शक हातांनी दानासाठी हाक मारतो.

प्र यो राये निनीषति मर्तो यस्ते वसो दाशत् स वीरं धत्ते अग्न उक्थशंसिनं त्मना सहस्रपोषिणम्

जो मनुष्य संपत्तीची इच्छा करतो, जो तुझी सेवा करतो, हे दाता, त्याला, अग्नि, स्वतःच्या सामर्थ्याने हजारो संपत्तीने युक्त असा पराक्रमी पुत्र मिळतो, जो स्तोत्र म्हणणारा असतो.

प्र वो यह्वं पुरूणां विशां देवयतीनाम् अग्निं सूक्तेभिर्वचोभिर्वृणीमहे यंसमिदन्य इन्धते

अनेक लोकांमध्ये, उपासकांमध्ये, आम्ही तुझी, अग्नि, बलवानाची निवड करतो, स्तोत्रांनी आणि शब्दांनी, ज्याला इतर लोक पाहुणा म्हणून प्रज्वलित करतात.

अयमग्निः सुवीर्यस्येशे हि सौभगस्य राय ईशे स्वपत्यस्य गोमत ईशे वृत्रहथानाम्

हा अग्नि सौभाग्याचा स्वामी आहे, समृद्धीचा अधिपती आहे, गोधनयुक्त संपत्तीचा स्वामी आहे आणि शत्रूंवर विजय मिळवणाऱ्यांचा स्वामी आहे.

त्वमग्ने गृहपतिस्त्वं होता नो अध्वरे त्वं पोता विश्ववार प्रचेता ताक्षि यासि च वार्यम्

तू, अग्नि, आमच्या घराचा प्रमुख आहेस, यज्ञात आमचा पुरोहित आहेस, सर्वज्ञ आहेस, तू इच्छित फळ घडवतोस आणि आणतोस.

सखायस्त्वा ववृमहे देवं मर्तास ऊतये अपां नपातं सुभगं सुदंससं सुप्रतूर्तिमनेहसम्

मित्र म्हणून आम्ही, मनुष्यांनी, तुझी, देव, मदतीसाठी निवड केली आहे—पाण्याचा पुत्र, भाग्यशाली, बुद्धिमान, चांगली कीर्ती असलेला, पापरहित.

आ जुहोता हविषा मर्जयध्वं नि होतारं गृहपतिं दधिध्वम् इडस्पदे नमसा रातहव्यं सपर्यता यजतं पस्त्यानाम्

होम देऊन शुद्ध करा; पुरोहित, घराचा प्रमुख, त्याच्या जागी बसवा; इडा या आसनावर आदराने, अर्घ्य स्विकारणाऱ्या, घरातील पूज्य असलेल्या देवतेची पूजा करा.

चित्र इच्छिशोस्तरुणस्य वक्षथो न यो मातरावन्वेति धातवे अनूधा यदजीजनदधा चिदा ववक्षत्सद्यो महि दूत्यां चरन्

तरुण अग्नीचे वक्षस्थळ तेजस्वी आहे, जो आपल्या मातांनंतर आधारासाठी जातो; जन्मल्यावर त्याने विलंब केला नाही—तो लगेचच मोठे कर्तव्य करण्यास उत्सुक झाला.

इदं त एकं पर ऊ त एकं तृतीयेन ज्योतिषा सं विशस्व संवेशनस्तन्वे चारुरेधि प्रियो देवानां परमे जनित्रे

हे तुझे एक रूप, ते दुसरे; तिसऱ्या तेजाने सर्वत्र प्रवेश कर आणि व्यापून टाक; आपल्या देहाने आणि रूपाने सुंदर हो, देवांना अत्यंत प्रिय हो.

इमं स्तोममर्हते जातवेदसे रथमिव सं महेमा मनीषया भद्रा हि नः प्रमतिरस्य संसद्यग्ने सख्ये मा रिषामा वयं तव

योग्य जाज्वल्य अग्नीला आम्ही ही स्तुती, रथासारखी, आपल्या मनाने अर्पण करतो; आमच्या सभेसाठी, अग्नि, तुझा कृपाशिर्वाद मंगलमय असो—तुझ्या मैत्रीतून आम्ही कधीच दूर जाऊ नये.

मूर्धानं दिवो अरतिं पृथिव्या वैश्वानरमृत आ जातमग्निम् कविं सम्राजमतिथिं जनानामासन्नाः पात्रं जनयन्त देवाः

देवांनी अग्नीला निर्माण केले, जो सर्वांचा आहे, लोकांचा पाहुणा, ऋषी, सम्राट, आकाशाचा प्रमुख, पृथ्वीचा आधार, ऋतूपासून जन्मलेला, पात्राजवळ असलेला.

वि त्वदापो न पर्वतस्य पृष्ठादुक्थेभिरग्ने जनयन्त देवाः तं त्वा गिरः सुष्टुतयो वाजयन्त्याजिं न गिर्ववाहो जिग्युरश्वाः

तुझ्यापासून, अग्नि, जल पर्वताच्या शिखराप्रमाणे पसरतात; स्तोत्रांनी देवांनी तुला उत्पन्न केले; तुझ्याकडे उत्तम स्तुतींनी बल येते, जसे युद्धात विजयी घोडे बक्षीस जिंकतात.

आ वो राजानमध्वरस्य रुद्रं होतारं सत्ययजं रोदस्योः अग्निं पुरा तनयित्नोरचित्ताद्धिरण्यरूपमवसे कृणुध्वम्

तुमच्यासाठी, अग्नी, यज्ञाचा राजा, रुद्र, पृथ्वी-आकाशाचा सत्य यजमान, प्राचीन, सुवर्णमूर्ती, मदतीस तयार, वज्रधारीच्या विचारापूर्वी, तयार करा.

इन्धे राजा समर्यो नमोभिर्यस्य प्रतीकमाहुतं घृतेन नरो हव्येभिरीडते सबाध आग्निरग्रमुषसामशोचि

राजा, मित्र, भक्तीने प्रज्वलित होतो; ज्याचे मुख तुपाने बोलावल्यावर, पुरुष अर्घ्यांनी स्तुती करतात; अग्नि, बलवान, उषेच्या आगमनावेळी सर्वात पुढे तेजाने चमकतो.

प्र केतुना बृहता यात्यग्निरा रोदसी वृषभो रोरवीति दिवश्चिदन्तादुपमामुदानडपामुपस्थे महिषो

मोठ्या ध्वजासह अग्नि पुढे जातो, वृषभ पृथ्वी-आकाशात गर्जतो, आकाशाच्या टोकापासून; पाण्याच्या कुशीत महिष वर येतो.

अग्निं नरो दीधितिभिरण्योर्हस्तच्युतं जनयत प्रशस्तम् दूरेदृशं गृहपतिमथव्युम्

तेजस्वी किरणांनी, पुरुष अग्नीला उत्पन्न करतात, स्तुत्य, तेजस्वीच्या हातातून पडलेला, दूरदृष्टी असलेला घराचा प्रमुख, आह्वान करण्यास योग्य.

अबोध्यग्निः समिधा जनानां प्रति धेनुमिवायतीमुषासम् यह्वा इव प्र वयामुज्जिहानाः प्र भानवः सस्रते नाकमच्छ

माणसांमध्ये पेटवलेल्या अग्नीने उषःप्रभेला जणू गाय आपल्या दुधाळ स्तनासारखी पसरवली आहे. बलवान तरुणांप्रमाणे तेजस्वी किरण आकाशाकडे उंचावले आहेत.

प्र भूर्जयन्तं महां विपोधां मूरैरमूरं पुरां दर्माणम् नयन्तं गीर्भिर्वना धियं धा हरिश्मश्रुं न वार्मणा धनर्चिम्

तो महाबळवान देव अपार प्रकाश निर्माण करतो, शहाण्यांना आणि अज्ञ लोकांना एकत्र नेतो, प्राचीन नगरीच्या नीतीला मार्गदर्शन करतो. भक्तिगीतांनी लोक त्याच्या प्रेरणादायी विचारांना शोधतात, तो सुवर्ण दाढी असलेला तेजस्वी कवचधारी आहे.

शुक्रं ते अन्यद्यजतं ते अन्यद्विषुरूपे अहनी द्यौरिवासि विश्वा हि माया अवसि स्वधावन्भद्रा ते पूषन्निह रातिरस्तु

तुझे तेज वेगळे, तुझे पावित्र्य वेगळे; तुझी दोन रूपे आहेत, दिवस आणि रात्रीसारखी. तुझ्या सर्व शक्ती अद्भुत आहेत. दयाळू पूषण, तुझा कृपाछाया आमच्यावर सदैव राहो.

इडामग्ने पुरुदंसं सनिं गोः शश्वत्तमं हवमानाय साध स्यान्नः सूनुस्तनयो विजावाग्ने सा ते सुमतिर्भूत्वस्मे

हे अग्नी, नेहमीच संपत्ती देणारा, आम्हाला गायीचा सर्वात टिकाऊ भाग मिळू दे, जो तुझी पूजा करतो त्याला. आमचा मुलगा, आपला वंशज, विजयी होवो; तुझी शुभ इच्छा आमच्यावर असू दे.

प्र होता जातो महान्नभोविन्नृषद्मा सीददपां विवर्ते दधद्यो धायी सुते वयांसि यन्ता वसूनि विधते तनूपाः

महान पुरोहित जन्म घेतो, आकाश जाणणारा, माणसांच्या आसनावर बसतो, पाण्यांना वळवतो; तो अर्पण सांभाळतो, दान देतो, शरीराचे रक्षण करतो आणि संपत्ती मिळवून देतो.

प्र सम्राजमसुरस्य प्रश्स्तं पुंसः कृष्टीनामनुमाद्यस्य इन्द्रस्येव प्र तवसस्कृतानि वन्दद्वारा वन्दमाना विवष्टु

राजा, अधिपती, प्रसिद्ध असलेला, लोकांमध्ये श्रेष्ठ असलेला, सन्मान मिळवणारा, इंद्रासारखा पराक्रमी, त्याचे महान कृत्य प्रकट होवो; स्तुतीने जवळ आलेल्या त्याने आम्हाला कृपा द्यावी.

अरण्योर्निहितो जातवेदा गर्भ इवेत्सुभृतो गर्भिणीभिः दिवेदिव ईड्यो जागृवद्भिर्हविष्मद्भिर्मनुष्येभिरग्निः

जंगलात लपलेला जातवेद अग्नी, जणू गर्भवती मातांनी पोसलेला गर्भ आहे. दररोज जागृत असलेल्या, हवन करणाऱ्या माणसांनी अग्नीचे स्तवन करावे.

सनादग्ने मृणसि यातुधानान्न त्वा रक्षांसि पृतनासु जिग्युः अनु दह सहमूरान्कयादो मा ते हेत्या मुक्षत दैव्यायाः

पूर्वीपासून, अग्नी, तू जादूगारांचा नाश करतोस; कोणतेही राक्षस युद्धात तुला जिंकू शकले नाहीत. दुष्ट, भक्षकांचा तू भस्म कर; तुझे दैवी अस्त्र कधीही व्यर्थ जाऊ नये.