सामवेदः

प्र वो महे मतयो यन्तु विष्णवे मरुत्वते गिरिजा एवयामरुत् प्र शर्धाय प्र यज्यवे सुखादये तवसे भन्ददिष्टये धुनिव्रताय शवसे

आमचे विचार महान विष्णूकडे, पर्वतावर जन्मलेल्या मरुतांकडे, मरुतांच्या सैन्याकडे, यज्ञासाठी, सहज दानासाठी, सामर्थ्यासाठी, आशीर्वादासाठी, व्रतपालकांकडे, बलवानांकडे जावोत.

अया रुचा हरिण्या पुनानो विश्वा द्वेषांसि तरति सयुग्वभिः सूरो न सयुग्वभिः धारा पृष्ठस्य रोचते पुनानो अरुषो हरिः विश्वा यद्रूपा परियास्यृक्वभिः सप्तास्येभिरृक्वभिः

या सोन्यासारख्या तेजाने, शुद्ध होऊन, तो आपल्या सहकाऱ्यांसह सर्व द्वेष जिंकतो, जसा सूर्य आपल्या सहकाऱ्यांसह; त्याच्या पाठीवरील धारांमध्ये तेज चमकतं, शुद्ध झालेला, लालसर, सोन्यासारखा, तो सात गाण्यांनी, सात तोंडांनी सर्व रूपांतून जातो.

अभि त्यं देवं सवितारमोण्योः कविक्रतुमर्चामि सत्यसवं रत्नधामभि प्रियं मतिम् ऊर्ध्वा यस्यामतिर्भा अदिद्युतत्सवीमनि हिरण्यपाणिरमिमीत सुक्रतुः कृपा स्वः

मी त्या देव सविताचा, बलशाली, बुद्धिमान, खरी प्रेरणा असणाऱ्या, रत्नांचा धनी, प्रिय विचार असणाऱ्या, स्तुती करतो; ज्याचा विचार उंच आहे, ज्याची प्रेरणा चमकते; त्याच्या आज्ञेने, सुवर्णहस्त, उत्तम कर्म असणाऱ्या, स्वयंप्रकाशी, स्वर्गाची मोजणी केली.

अग्निं होतारं मन्ये दास्वन्तं वसोः सूनुं सहसो जातवेदसं विप्रं न जातवेदसम् य ऊर्ध्वया स्वध्वरो देवो देवाच्या कृपा घृतस्य विभ्राष्टिमनु शुक्रशोचिष आजुह्वानस्य सर्पिषः

मी अग्नीला पुरोहित, उदार, सामर्थ्याचा पुत्र, सर्व जन्मांचा जाणणारा, ज्ञानी म्हणून मानतो; जो सरळ विधीने, दैवी दयाळूपणाने, तुपाचा विस्तार करणारा, तेजस्वी ज्वाळा असणारा, आणि तुप बोलावणारा देव आहे.

तव त्यन्नर्यं नृतो ऽप इन्द्र प्रथमं पूर्व्यं दिवि प्रवाच्यं कृतम् यो देवस्य शवसा प्रारिणा असु रिणन्नपः भुवो विश्वमभ्यदेवमोजसा विदेदूर्जं शतक्रतुर्विदेदिषम्

हे वीर इंद्रा, तुझे ते पहिले, प्राचीन कार्य स्वर्गात सांगण्यासारखे आहे; जे देवाच्या सामर्थ्याने, तू पाणी फोडून, सर्व जगात बळ भरलं, शंभर सामर्थ्य असणाऱ्या, तू पोषण निर्माण केलंस, अन्न निर्माण केलंस.

इत्यैन्द्रं पर्व .. पावमान उच्चा ते जातमन्धसो दिवि सद्भूम्या ददे उग्रं शर्म महि श्रवः

अशा प्रकारे इंद्राला, उत्सवात... हे पवमान, तु द्रव्यातून जन्मलेला, स्वर्गात आणि पृथ्वीवर आपले स्थान ठेवलेस; महान रक्षण, मोठी कीर्ती.

स्वादिष्ठया मदिष्ठया पवस्व सोम धारया इन्द्राय पातवे सुतः

सर्वात मधुर, आनंददायक धारांनी, सोम, तू वहा, इंद्रासाठी पिण्यासाठी पिळलेला आहेस.

वृषा पवस्व धारया मरुत्वते च मत्सरः विश्वा दधान ओजसा

हे बलवान सोम, आपल्या प्रवाहाने वाह, मरुतांसाठी सामर्थ्य घेऊन, सर्व शक्ती अंगी धरून, उत्साहाने पुढे जा.

यस्ते मदो वरेण्यस्तेना पवस्वान्धसा देवावीरघशंसहा

तुझ्या श्रेष्ठ आनंदाने, त्या पवित्र मदाने वाह, हे देव, वीर्यवान आणि अपशब्दांचा नाश करणारा.

तिस्रो वाच उदीरते गावो मिमन्ति धेनवः हरिरेति कनिक्रदत्

तीन स्वर उमटतात, गायी हंबरण करतात, दूध देणाऱ्या गायाही ओरडतात; पिवळसर सोम गडगडत येतो.

इन्द्रायेन्दो मरुत्वते पवस्व मधुमत्तमः अर्कस्य योनिमासदम्

इंद्रासाठी आणि मरुतांसाठी, मधुरतेने भरलेला सोम, स्तोत्राच्या गर्भात स्थिरावून, वाह.

असाव्यंशुर्मदायाप्सु दक्षो गिरिष्ठाः श्येनो न योनिमासदत्

हा तेजस्वी थेंब, आनंदासाठी, कौशल्याने, पाण्यात स्थिरावला आहे, जणू पर्वतावरील गरुड आपल्या घरट्यात बसला आहे.

पवस्व दक्षसाधनो देवेभ्यः पीतये हरे मरुद्भ्यो वायवे मदः

हे पिवळसर सोम, कौशल्य साधून, देवांना पिण्यासाठी वाह; हा आनंद मरुतांसाठी आणि वायूसाठी आहे.

परि स्वानो गिरिष्ठाः पवित्रे सोमो अक्षरत् मदेषु सर्वधा असि

गडगडणारा, पर्वतावर जन्मलेला सोम, गाळणीतून वाहून गेला आहे; आनंदात तू सर्वत्र व्यापलेला आहेस.

परि प्रिया दिवः कविर्वयांसि नप्त्योर्हितः स्वानैर्याति कविक्रतुः

स्वर्गातील प्रिय ऋषी, संततीत स्थिरावलेला, गडगडाटाने पुढे जातो; बुद्धिमान, प्रेरित इच्छेने मार्गक्रमण करतो.

प्र सोमासो मदच्युतः श्रवसे नो मघोनः सुता विदथे अक्रमुः

दाबलेले, आनंदाने भरलेले सोम, आमच्या कीर्तीकरिता, उदार पुरुषा, सभेत पुढे गेले आहेत.

प्र सोमासो विपश्चितो ऽपो नयन्त ऊर्मयः वनानि महिषा इव

ज्ञानी सोम, महिषासारखे, लाटा बनवून, पाण्यांना पुढे नेतात आणि जंगल फोडतात.

पवस्वेन्दो वृषा सुतः कृधी नो यशसो जने विश्वा अप द्विषो जहि

हे सोम, बलवान आणि दाबलेला, वाह; आम्हाला लोकांत कीर्ती मिळवून दे; सर्व द्वेष दूर कर.

वृषा ह्यसि भानुना द्युमन्तं त्वा हवामहे पवमान स्वर्दृशम्

तू खरोखर तेजाने बलवान आहेस; आम्ही तुला हाक मारतो, हे शुद्ध झालेला, प्रकाशाने उजळलेला, स्वर्ग दाखवणारा.

इन्दुः पविष्ट चेतनः प्रियः कवीनां मतिः सृजदश्वं रथीरिव

गाळणीत प्रवेश करणारा, सजग, कवींना प्रिय असलेला थेंब, विचारांना जणू रथवान घोडा सोडतो तसा सोडतो.

असृक्षत प्र वाजिनो गव्या सोमासो अश्वया शुक्रासो वीरयाशवः

वेगवान, गायी मिळवणारे, घोडे जिंकणारे, तेजस्वी, बलवान सोम, शौर्यासाठी उत्सुक होऊन वाहून गेले आहेत.

पवस्व देव आयुषगिन्द्रं गच्छतु ते मदः वायुमा रोह धर्मणा

हे देव, दीर्घायुष्यासाठी वाह; तुझा आनंद इंद्राकडे जावो; योग्य मार्गाने वायूकडे पोहोच.

पवमानो अजीजनद्दिवश्चित्रं न तन्यतुम् ज्योतिर्वैश्वानरं बृहत्

शुद्ध झालेल्या सोमाने, वज्रासारखा अद्भुत स्वर्ग निर्माण केला आहे; तो महान, सर्वत्र प्रकाशमान तेज आहे.

परि स्वानास इन्दवो मदाय बर्हणा गिरा मधो अर्षन्ति धारया

गडगडणारे सोम थेंब, आनंदासाठी, आपल्या तेजाने, मधुरतेच्या स्वराने, प्रवाहाने वाहतात.

परि प्रासिष्यदत्कविः सिन्धोरूर्मावधि श्रितः कारुं बिभ्रत्पुरुस्पृहम्

त्या ऋषीने, आपल्या स्थानावर स्थिरावून, नदीच्या लाटा सोडल्या; तो कवीला, मोठ्या इच्छेने धरून, घट्ट पकडतो.

षष्ठ प्रथमो ऽर्धः उपो षु जातमप्तुरं गोभिर्भङ्गं परिष्कृतम् इन्दुं देवा अयासिषुः

देवतांनी पहाटे जन्मलेला, गायींनी शुद्ध केलेला, गाळून सुंदर बनवलेला सोम, सहाव्या पिळणीतील पहिला भाग, शोधून घेतला.

पुनानो अक्रमीदभि विश्वा मृधो विचर्षणिः शुम्भन्ति विप्रं धीतिभिः

स्वतःला शुद्ध करत, तो ज्ञानी सर्व विरोधांपलीकडे गेला; लोक आपल्या स्तोत्रांनी त्या प्रेरित ऋषीचे गुणगान करतात.

आविशन्कलशं सुतो विश्वा अर्षन्नभि श्रियः इन्दुरिन्द्राय धीयते

पिळलेला सोम कलशात प्रवेश करतो, सर्व वैभवाने वाहतो; तो सोम भक्तीने इंद्राला अर्पण केला जातो.

असर्जि रथ्यो यथा पवित्रे चम्वोः सुतः कार्ष्मन्वाजी न्यक्रमीत्

रथवानासारखा, पिळलेला सोम पाषाणांच्या गाळणीत सोडला गेला, आणि घोड्यासारखा वेगाने पुढे सरकला.