सामवेदः

प्रत्यस्मै पिपीषते विश्वानि विदुषे भर अरङ्गमाय जग्मये ऽपश्चादध्वने नरः

जो सर्व काही जाणतो, इच्छुक आहे, त्याला सर्व संपत्ती द्या; जो दूरवरून आला आहे, त्याच्यासाठी, हे पुरुषांनो.

आ नो वयोवयःशयं महान्तं गह्वरेष्ठां महान्तं पूर्विनेष्ठाम् उग्रं वचो अपावधीः

आमच्यापासून मोठं वार्धक्य, मोठा धोका, आणि जुनी मोठी हानी दूर कर; हे बलवान, कठोर शब्दही दूर कर.

आ त्वा रथं यथोतये सुम्नाय वर्तयामसि तुविकूर्मिमृतीषहमिन्द्रं शविष्ठ सत्पतिम्

जसं प्रवासासाठी रथ चालू करतो, तसं तुझा रथ कृपेसाठी चालू करतो, हे बलशाली इंद्रा, सामर्थ्यवान घोड्यांसह, शत्रूवर विजय मिळवणारा.

स पूर्व्यो महोनां वेनः क्रतुभिरानजे यस्य द्वारा मनुः पिता देवेषु धिय आनजे

तो प्राचीन गायक आहे, मोठ्यांचा, बुद्धीने जन्मलेला, ज्याच्या दाराने आपल्या पित्याने, मनूने, देवांमध्ये ज्ञानाने प्रवेश केला.

यदी वहन्त्याशवो भ्राजमाना रथेष्वा पिबन्तो मदिरं मधु तत्र श्रवांसि कृण्वते

जेव्हा वेगवान, तेजस्वी घोडे रथात मधुर, आनंददायक पेय घेऊन जातात, तेव्हा तिथे त्यांना कीर्ती मिळते.

त्यमु वो अप्रहणं गृणीषे शवसस्पतिम् इन्द्रं विश्वासाहं नरं शचिष्ठं विश्ववेदसम्

मी त्या अजिंक्य, बलशाली इंद्राचं स्तवन करतो, जो सर्वशक्तिमान, सर्वज्ञ, आणि सर्वांत कुशल आहे.

दधिक्राव्णो अकारिषं जिष्णोरश्वस्य वाजिनः सुरभि नो मुखा करत्प्र न आयूंषि तारिषत्

मी दधिक्रावण या विजयी, वेगवान घोड्यासाठी स्तोत्र केलं; त्याचे सुगंधी तोंड आम्हाला कल्याण देवो, आणि आमचं आयुष्य वाढवो.

पुरां भिन्दुर्युवा कविरमितौजा अजायत इन्द्रो विश्वस्य कर्मणो धर्त्ता वज्री पुरुष्टुतः

नगरांचा भेदक, तरुण, बुद्धिमान, अपार शक्तीचा इंद्र जन्मला; वज्रधारी, सर्वांनी स्तुत्य, सर्व कर्मांचा आधार आहे.

प्रप्र वस्त्रिष्टुभमिषं वन्दद्वीरायेन्दवे धिया वो मेधसातये पुरन्ध्या विवासति

चला, वीरांनी स्तवन करावं म्हणून, आपण त्रिष्टुप छंदातील स्तोत्र इंद्रासाठी पाठवूया; बुद्धीने, ज्ञान मिळवण्यासाठी, पुरंधी त्याला बोलावते.

कश्यपस्य स्वर्विदो यावाहुः सयुजाविति ययोर्विश्वमपि व्रतं यज्ञं धीरा निचाय्य

स्वर्गाचे जाणणारे कश्यप यांच्या सोबत एकरूप असलेल्या त्या दोनांचा लोक उल्लेख करतात. त्यांच्याच व्रतामुळे ज्ञानी लोकांनी सारा विश्व आणि यज्ञ नीट समजून उभा केला.

अर्चत प्रार्चता नरः प्रियमेधासो अर्चत अर्चन्तु पुत्रका उत पुरमिद्धृष्ण्वर्चत

स्तुती करा! पुरुषांनी, यज्ञाला प्रिय असणाऱ्यांनी स्तुती करावी. मुलांनीही स्तुती करावी, आणि नगरात राहणाऱ्यांनीही जोरात स्तुती करावी.

उक्थमिन्द्राय शंस्यं पुरुनिःषिधे शक्रो यथा सुतेषु नो रारणत्सख्येषु च

इंद्रासाठी स्तोत्र म्हणा, जसे शक्तिशाली शक्र आमच्या सोमपानात आणि मैत्रीत आनंद मानतो.

विश्वानरस्य वस्पतिमनानतस्य शवसः एवैश्च चर्षणीनामूती हुवे रथानाम्

संपत्तीचा स्वामी, अपराजित तेजाचा विश्वनर — त्याच्यामुळे मी लोकांच्या रथांना मदतीसाठी बोलावतो.

स घा यस्ते दिवो नरो धिया मर्तस्य शमतः ऊती स बृहतो दिवो द्विषो अंहो न तरति

हे पुरुषांनो, जो स्वर्गातून बुद्धीने मदत करतो, त्याच्या सहाय्याने मोठ्या आकाशातील द्वेष आणि संकट तो सहज पार करतो.

विभोष्ट इन्द्र राधसो विभ्वी रातिः शतक्रतो अथा नो विश्वचर्षणे द्युम्नं सुदत्र मंहय

हे सर्वव्यापी, दानशूर, शतक्री, इंद्रा, आम्हाला भरपूर संपत्ती दे. मग सर्व लोकांसाठी तुझ्या चांगल्या सल्ल्याने आमचे यश वाढव.

वयश्चित्ते पतत्रिणो द्विपाच्चतुष्पादर्जुनि उषः प्रारन्नृतूंरनु दिवो अन्तेभ्यस्परि

मनाने पंख असलेले पक्षी, दोन पायांचे आणि चार पायांचे, पहाटे ऋतूंच्या मागे, आकाशाच्या पलीकडे निघून जातात.

अमी ये देवा स्थन मध्य आ रोचने दिवः कद्व ऋतं कदमृतं का प्रत्ना व आहुतिः

हे देव, जे आकाशाच्या प्रकाशमय भागात उभे आहेत — सत्य काय, अमरत्व काय, आणि त्यांची जुनी आहुती कोणती?

ऋचं साम यजामहे याभ्यां कर्माणि कृण्वते वि ते सदसि राजतो यज्ञं देवेषु वक्षतः

ऋच आणि सामाने आम्ही पूजा करतो, ज्यांनी कर्मे केली. तुझ्या सभेत, तेजाने उजळून, तू देवांमध्ये यज्ञ घोषित करतोस.

विश्वाः पृतना अभिभूतरं नरः सजूस्ततक्षुरिन्द्रं जजनुश्च राजसे क्रत्वे वरे स्थेमन्यामुरीमुतोग्रमोजिष्ठं तरसं तरस्विनम्

सर्व लोक आणि त्यांचे साथीदार यांनी इंद्र या राजाला सामर्थ्यासाठी, उत्तम निर्धारासाठी, स्थैर्यासाठी, मोठ्या शक्तीसाठी, आणि पराक्रमासाठी घडवले.

श्रत्ते दधामि प्रथमाय मन्यवे ऽहन्यद्दस्युं नर्यं विवेरपः उभे यत्वा रोदसी धावतामनु भ्यसात्ते शुष्मात्पृथिवी चिदद्रिवः

मी पहिल्या संकल्पावर विश्वास ठेवतो: त्याने दररोज दुष्ट शत्रूचा नाश केला आणि पाणी फोडले; जेव्हा आकाश आणि पृथ्वी तुझ्या मागे धावले, बलाढ्य, तेव्हा दगडांनी बांधलेली पृथ्वीही तुझ्या शक्तीपासून पळाली.

समेत विश्वा ओजसा पतिं दिवो य एक इद्भूरतिथिर्जनानाम् स पूर्व्यो नूतनमाजिगीषं तं वर्त्तनीरनु वावृत एक इत्

संपूर्ण सामर्थ्याने एकत्र या, त्या स्वर्गाच्या अधिपतीसाठी, जो लोकांमध्ये एकटा मोठा पाहुणा आहे; तो प्राचीन आणि नवा, जिंकण्याचा प्रयत्न करतो आणि सर्व मार्ग त्याच्या मागे वळतात.

इमे त इन्द्र ते वयं पुरुष्टुत ये त्वारभ्य चरामसि प्रभूवसो न हि त्वदन्यो गिर्वणो गिरः सघत्क्षोणीरिव प्रति तद्धर्य नो वचः

हे इंद्रा, हे तुझे लोक, जे तुझ्यावर विश्वास ठेवून वावरतात, हे महात्मा; कारण तुझ्याशिवाय दुसरा कोणी नाही, जो आमच्या गाण्यांना जोडतो, जसे पृथ्वी एकत्र येतात — म्हणून, हे पिंगट्या, आमचे शब्द स्वीकार.

चर्षणीधृतं मघवानमुक्थ्यामिन्द्रं गिरो बृहतीरभ्यनूषत वावृधानं पुरुहूतं सुवृक्तिभिरमर्त्यं जरमाणं दिवेदिवे

लोकांनी समर्थित असलेल्या मघवान इंद्राकडे मोठ्या स्तोत्रांनी स्तुतीने जवळ गेले; तो नेहमी वाढणारा, अनेकदा बोलावला जाणारा, सुंदर स्तोत्रांनी, अमर, नेहमी तरुण, दिवसागणिक.

अच्छा व इन्द्रं मतयः स्वर्युवः सध्रीचीर्विश्वा उशतीरनूषत परि ष्वजन्त जनयो यथा पतिं मर्यं न शुन्ध्युं मघवानमूतये

स्वर्गासारख्या तेजस्वी, तरुण भावना सर्व एकत्र इंद्राकडे गेल्या; लोक त्याला पतीसारखा, कुलीन पुरुषासारखा, तेजस्वी मघवानास मदतीसाठी आलिंगन देतात.

अभि त्यं मेषं पुरुहूतमृग्मियमिन्द्रं गीर्भिर्मदता वस्वो अर्णवम् यस्य द्यावो न विचरन्ति मानुषं भुजे मंहिष्ठमभि विप्रमर्चत

त्या मेंढरासारख्या, अनेकदा बोलावल्या जाणाऱ्या, बलाढ्य इंद्राला तुझ्या गाण्यांनी आनंद दे, हे धनवान, सागरासारखा; ज्याला आकाशेही मानवी सामर्थ्यात मागे टाकू शकत नाहीत — त्या सर्वात सामर्थ्यशाली ऋषीची स्तुती करा.

त्यं सु मेषं महया स्वर्विदं शतं यस्य सुभुवः साकमीरते अत्यं न वाजं हवनस्यदं रथमेन्द्रं ववृत्यामवसे सुवृक्तिभिः

त्या मेंढरासारख्या ज्ञानी इंद्राची, शंभर बलवान सोबत्यांसह, आपण मोठेपणाने स्तुती करू या; जसा शर्यतीतील विजेता, बक्षीस, आवाहनाचा रथ, तसा इंद्र आपल्या सुंदर स्तोत्रांनी मदतीसाठी वळवू या.

घृतवती भुवनानामभिश्रियोर्वी पृथ्वी मधुदुघे सुपेशसा द्यावापृथिवी वरुणस्य धर्मणा विष्कभिते अजरे भूरिरेतसा

सर्व सृष्टींमध्ये तुपाने समृद्ध, सुंदर, रुंद पृथ्वी, मधुरस देणारी स्वर्ग आणि पृथ्वी, वरुणाच्या नियमाने उभी, कधीही न जुनी होणारी, सदैव फलदायी.

उभे यदिन्द्र रोदसी आपप्राथोषा इव महान्तं त्वा महीनां सम्राजं चर्षणीनाम् देवी जनित्र्यजीजनद्भद्रा जनित्र्यजीजनत्

हे इंद्रा, तू आकाश आणि पृथ्वी दोन्ही व्यापून टाकलीस, जणू काही उषा पसरते तशी. तू मोठा आहेस, राजांचा आणि लोकांचा अधिपती आहेस. शुभ आणि दिव्य आईने तुला जन्म दिला, तिने तुला घडवले.

प्र मन्दिने पितुमदर्चता वचो यः कृष्णगर्भा निरहन्नृजिश्वना अवस्यवो वृषणं वज्रदक्षिणं मरुत्वन्तं सख्याय हुवेमहि

आता, आनंदासाठी आपण पित्याचा गौरव करू या. काळ्या मेघातून जन्म घेऊन, ऋजिश्वनासोबत शत्रूचा नाश करणारा तोच आहे. आम्ही त्या बलवान, वज्रधारी, मरुतांसह असणाऱ्या इंद्राला मदतीसाठी मित्र म्हणून हाक मारतो.