सामवेदः

चतुर्थ द्वितीयो ऽर्धः गायन्ति त्वा गायत्रिणो ऽर्चन्त्यर्कमर्किणः ब्रह्माणस्त्वा शतक्रत उद्वंशमिव येमिरे

गायत्रीचे गायक तुला चौथ्या आणि दुसऱ्या भागात गातात; अर्काचे गायक तुला अर्काने स्तुती करतात; पुरोहित, शतशक्ती असलेल्या, तुला ध्वजासारखा उंचावतात.

इन्द्रं विश्वा अवीवृधन्त्समुद्रव्यचसं गिरः रथीतमं रथीनां वाजानां सत्पतिं पतिम्

सर्व स्तोत्रांनी इंद्राचं मोठेपण वाढवलं आहे, जो समुद्रांइतका व्यापक आहे, रथवानांमध्ये श्रेष्ठ रथवान, बलाचा स्वामी आणि खरा रक्षक आहे.

इममिन्द्र सुतं पिब ज्येष्ठममर्त्यं मदम् शुक्रस्य त्वाभ्यक्षरन्धारा ऋतस्य सादने

हे इंद्रा, हा उत्तम, अमर सोमरस प्या; तुझ्यासाठी सत्याच्या तेजस्वी धारांनी प्रवाह केला आहे, ऋताच्या आसनावर.

यदिन्द्र चित्र म इह नास्ति त्वादातमद्रिवः राधस्तन्नो विदद्वस उभयाहस्त्या भर

हे इंद्रा, जर इथे काही सुंदर देणं नाही, जे तू दिलं नाहीस, तर ते कृपया आम्हाला दे; दोन्ही प्रकारचं धन इथे आण.

श्रुदी हवं तिरश्च्या इन्द्र यस्त्वा सपर्यति सुवीर्यस्य गोमतो रायस्पूर्धि महां असि

हे इंद्रा, जो दूरवरून तुझी उपासना करतो, त्याचा हाक ऐक; वीर पुत्रांची आणि भरपूर संपत्तीची इच्छा पूर्ण कर, कारण तू महान आहेस.

असावि सोम इन्द्र ते शविष्ठ धृष्णवा गहि आ त्वा पृणक्त्विन्द्रियं रजः सूर्यो न रश्मिभिः

हे इंद्रा, तुझ्यासाठी सोमरस काढला आहे, तू सर्वांत बलवान आणि धाडसी आहेस; ये, तुझं सामर्थ्य भरून टाक, जसं सूर्य आपल्या किरणांनी आकाश भरतो.

एन्द्र याहि हरिभिरुप कण्वस्य सुष्टुतिम् दिवो अमुष्य शासतो दिवं यय दिवावसो

इंद्रा, तुझ्या हरी घोड्यांसह कण्वाच्या स्तुतीला ये; त्या दिव्य आज्ञेने, दिव्य निवासात ये, हे दिवसभराचे स्वामी.

आ त्वा गिरो रथीरिवास्थुः सुतेषु गिर्वणः अभि त्वा समनूषत गावो वत्सं न धेनवः

तुझ्याकडे स्तोत्रं आली आहेत, हे गाण्याला प्रिय असलेल्या इंद्रा, जसं रथस्वार शर्यतीला येतात; त्या तुझ्याभोवती जमल्या आहेत, जसं गायी वासराभोवती गोळा होतात.

एतो न्विन्द्रं स्तवाम शुद्धं शुद्धेन साम्ना शुद्धैरुक्थैर्वावृध्वांसं शुद्धैराशीर्वान्ममत्तु

आता आपण शुद्ध स्तोत्रांनी, शुद्ध गाण्यांनी, शुद्ध आशीर्वादांनी वाढलेल्या इंद्राचं स्तवन करूया; तो आमच्या शुद्ध अर्पणांत आनंद मानो.

यो रयिं वो रयिन्तमो यो द्युम्नैर्द्युम्नवत्तमः सोमः सुतः स इन्द्र ते ऽस्ति स्वधापते मदः

जो धन देतो, सर्वांत उदार आहे, तेजाने तेजस्वी आहे—तो सोमरस, काढला की, हे इंद्रा, तुझ्या सामर्थ्याचा आनंद होतो.

प्रत्यस्मै पिपीषते विश्वानि विदुषे भर अरङ्गमाय जग्मये ऽपश्चादध्वने नरः

जो सर्व काही जाणतो, इच्छुक आहे, त्याला सर्व संपत्ती द्या; जो दूरवरून आला आहे, त्याच्यासाठी, हे पुरुषांनो.

आ नो वयोवयःशयं महान्तं गह्वरेष्ठां महान्तं पूर्विनेष्ठाम् उग्रं वचो अपावधीः

आमच्यापासून मोठं वार्धक्य, मोठा धोका, आणि जुनी मोठी हानी दूर कर; हे बलवान, कठोर शब्दही दूर कर.

आ त्वा रथं यथोतये सुम्नाय वर्तयामसि तुविकूर्मिमृतीषहमिन्द्रं शविष्ठ सत्पतिम्

जसं प्रवासासाठी रथ चालू करतो, तसं तुझा रथ कृपेसाठी चालू करतो, हे बलशाली इंद्रा, सामर्थ्यवान घोड्यांसह, शत्रूवर विजय मिळवणारा.

स पूर्व्यो महोनां वेनः क्रतुभिरानजे यस्य द्वारा मनुः पिता देवेषु धिय आनजे

तो प्राचीन गायक आहे, मोठ्यांचा, बुद्धीने जन्मलेला, ज्याच्या दाराने आपल्या पित्याने, मनूने, देवांमध्ये ज्ञानाने प्रवेश केला.

यदी वहन्त्याशवो भ्राजमाना रथेष्वा पिबन्तो मदिरं मधु तत्र श्रवांसि कृण्वते

जेव्हा वेगवान, तेजस्वी घोडे रथात मधुर, आनंददायक पेय घेऊन जातात, तेव्हा तिथे त्यांना कीर्ती मिळते.

त्यमु वो अप्रहणं गृणीषे शवसस्पतिम् इन्द्रं विश्वासाहं नरं शचिष्ठं विश्ववेदसम्

मी त्या अजिंक्य, बलशाली इंद्राचं स्तवन करतो, जो सर्वशक्तिमान, सर्वज्ञ, आणि सर्वांत कुशल आहे.

दधिक्राव्णो अकारिषं जिष्णोरश्वस्य वाजिनः सुरभि नो मुखा करत्प्र न आयूंषि तारिषत्

मी दधिक्रावण या विजयी, वेगवान घोड्यासाठी स्तोत्र केलं; त्याचे सुगंधी तोंड आम्हाला कल्याण देवो, आणि आमचं आयुष्य वाढवो.

पुरां भिन्दुर्युवा कविरमितौजा अजायत इन्द्रो विश्वस्य कर्मणो धर्त्ता वज्री पुरुष्टुतः

नगरांचा भेदक, तरुण, बुद्धिमान, अपार शक्तीचा इंद्र जन्मला; वज्रधारी, सर्वांनी स्तुत्य, सर्व कर्मांचा आधार आहे.

प्रप्र वस्त्रिष्टुभमिषं वन्दद्वीरायेन्दवे धिया वो मेधसातये पुरन्ध्या विवासति

चला, वीरांनी स्तवन करावं म्हणून, आपण त्रिष्टुप छंदातील स्तोत्र इंद्रासाठी पाठवूया; बुद्धीने, ज्ञान मिळवण्यासाठी, पुरंधी त्याला बोलावते.

कश्यपस्य स्वर्विदो यावाहुः सयुजाविति ययोर्विश्वमपि व्रतं यज्ञं धीरा निचाय्य

स्वर्गाचे जाणणारे कश्यप यांच्या सोबत एकरूप असलेल्या त्या दोनांचा लोक उल्लेख करतात. त्यांच्याच व्रतामुळे ज्ञानी लोकांनी सारा विश्व आणि यज्ञ नीट समजून उभा केला.

अर्चत प्रार्चता नरः प्रियमेधासो अर्चत अर्चन्तु पुत्रका उत पुरमिद्धृष्ण्वर्चत

स्तुती करा! पुरुषांनी, यज्ञाला प्रिय असणाऱ्यांनी स्तुती करावी. मुलांनीही स्तुती करावी, आणि नगरात राहणाऱ्यांनीही जोरात स्तुती करावी.

उक्थमिन्द्राय शंस्यं पुरुनिःषिधे शक्रो यथा सुतेषु नो रारणत्सख्येषु च

इंद्रासाठी स्तोत्र म्हणा, जसे शक्तिशाली शक्र आमच्या सोमपानात आणि मैत्रीत आनंद मानतो.

विश्वानरस्य वस्पतिमनानतस्य शवसः एवैश्च चर्षणीनामूती हुवे रथानाम्

संपत्तीचा स्वामी, अपराजित तेजाचा विश्वनर — त्याच्यामुळे मी लोकांच्या रथांना मदतीसाठी बोलावतो.

स घा यस्ते दिवो नरो धिया मर्तस्य शमतः ऊती स बृहतो दिवो द्विषो अंहो न तरति

हे पुरुषांनो, जो स्वर्गातून बुद्धीने मदत करतो, त्याच्या सहाय्याने मोठ्या आकाशातील द्वेष आणि संकट तो सहज पार करतो.

विभोष्ट इन्द्र राधसो विभ्वी रातिः शतक्रतो अथा नो विश्वचर्षणे द्युम्नं सुदत्र मंहय

हे सर्वव्यापी, दानशूर, शतक्री, इंद्रा, आम्हाला भरपूर संपत्ती दे. मग सर्व लोकांसाठी तुझ्या चांगल्या सल्ल्याने आमचे यश वाढव.

वयश्चित्ते पतत्रिणो द्विपाच्चतुष्पादर्जुनि उषः प्रारन्नृतूंरनु दिवो अन्तेभ्यस्परि

मनाने पंख असलेले पक्षी, दोन पायांचे आणि चार पायांचे, पहाटे ऋतूंच्या मागे, आकाशाच्या पलीकडे निघून जातात.

अमी ये देवा स्थन मध्य आ रोचने दिवः कद्व ऋतं कदमृतं का प्रत्ना व आहुतिः

हे देव, जे आकाशाच्या प्रकाशमय भागात उभे आहेत — सत्य काय, अमरत्व काय, आणि त्यांची जुनी आहुती कोणती?

ऋचं साम यजामहे याभ्यां कर्माणि कृण्वते वि ते सदसि राजतो यज्ञं देवेषु वक्षतः

ऋच आणि सामाने आम्ही पूजा करतो, ज्यांनी कर्मे केली. तुझ्या सभेत, तेजाने उजळून, तू देवांमध्ये यज्ञ घोषित करतोस.

विश्वाः पृतना अभिभूतरं नरः सजूस्ततक्षुरिन्द्रं जजनुश्च राजसे क्रत्वे वरे स्थेमन्यामुरीमुतोग्रमोजिष्ठं तरसं तरस्विनम्

सर्व लोक आणि त्यांचे साथीदार यांनी इंद्र या राजाला सामर्थ्यासाठी, उत्तम निर्धारासाठी, स्थैर्यासाठी, मोठ्या शक्तीसाठी, आणि पराक्रमासाठी घडवले.