सामवेदः

तमोषधीर्दधिरे गर्भमृत्वियं तमापो अग्निं जनयन्त मातरः तमित्समानं वनिनश्च वीरुधो ऽन्तर्वतीश्च सुवते च विश्वहा

वनस्पतींनी यज्ञाचा गर्भ ठेवला; पाण्यांनी, मातांनी अग्नीला जन्म दिला; झाडे, औषधी, आणि सर्व प्रवाही व स्थिर वनस्पती मिळून त्या सर्वांनी सर्वत्र असणारा अग्नी निर्माण केला.

अग्निरिन्द्राय पवते दिवि शुक्रो वि राजति महिषीव वि जायते

अग्नी इंद्रासाठी शुद्ध होतो; तो आकाशात तेजाने चमकतो, आणि बलवान वृषभासारखा जन्म घेतो.

यो जागार तमृचः कामयन्ते यो जागार तमु सामानि यन्ति यो जागार तमयं सोम आह तवाहमस्मि सख्ये न्योकाः

जो जागा असतो, त्याला ऋचांचे आकर्षण असते; जो जागा असतो, त्याच्याकडे सामगान येते; जो जागा असतो, त्याला सोम म्हणतो—'मैत्रीत मी तुझा आहे, तुझ्याजवळ राहतो.'

अग्निर्जागार तमृचः कामयन्तेग्निर्जागार तमु सामानि यन्ति अग्निर्जागार तमयं सोम आह तवाहमस्मि सख्ये न्योकाः

अग्नी जागा असतो, त्याला ऋचांचे आकर्षण असते; अग्नी जागा असतो, त्याच्याकडे सामगान येते; अग्नी जागा असतो, त्याला सोम म्हणतो—'मैत्रीत मी तुझा आहे, तुझ्याजवळ राहतो.'

नमः सखिभ्यः पूर्वसद्भ्यो नमः साकन्निषेभ्यः युञ्जे वाचं शतपदीम्

पूर्वी बसलेल्या मित्रांना नमस्कार, आणि आता एकत्र बसलेल्या मित्रांनाही नमस्कार; मी माझ्या वाणीला शंभर वाटांनी जोडतो.

युञ्जे वाचं शतपदीं गाये सहस्रवर्त्तनि गायत्रं त्रैष्टुभं जगत्

मी वाणीला शंभर वाटांनी जोडतो, हजार वळणांनी गातो, गायत्री, त्रैष्टुभ, आणि जगती या छंदांनी गातो.

गायत्रं त्रैष्टुभं जगद्विश्वा रूपाणि सम्भृता देवा ओकांसि चक्रिरे

गायत्री, त्रैष्टुभ, जगती—या सर्व रूपांना देवांनी एकत्र केले आणि त्यात आपली वस्ती केली.

अग्निर्ज्योतिर्ज्योतिरग्निरिन्द्रो ज्योतिर्ज्योतिरिन्द्रः सूर्यो ज्योतिर्ज्योतिः सूर्यः

अग्नी म्हणजे प्रकाश, प्रकाश म्हणजे अग्नी; इंद्र म्हणजे प्रकाश, प्रकाश म्हणजे इंद्र; सूर्य म्हणजे प्रकाश, प्रकाश म्हणजे सूर्य.

पुनरूर्जा नि वर्त्तस्व पुनरग्न इषायुषा पुनर्नः पाह्यंहसः

पुन्हा पुन्हा समृद्धीसह परत ये, अग्नी, अन्न आणि आयुष्य घेऊन परत ये, आणि आम्हाला संकटांपासून वाचव.

सह रय्या नि वर्तस्वाग्ने पिन्वस्व धारया विश्वप्स्न्या विश्वतस्परि

समृद्धीसह परत ये, अग्नी, भरपूर संपत्तीने फुलव, सर्वत्र पोषण दे, आणि सर्व दिशांना पसर.

यदिन्द्राहं यथा त्वमीशीय वस्व एक इत् स्तोता मे गोसखा स्यात्

इंद्रा, जसा तू संपत्तीवर राज्य करतोस, तसा मीही करू शकलो असतो, तर माझा स्तोत्रकार एकटा असावा, आणि माझा मित्र गायी देणारा असावा.

शिक्षेयमस्मै दित्सेयं शचीपते मनीषिणे यदहं गोपतिः स्याम्

शक्तीच्या अधिपती, शहाण्या माणसासाठी मी शिकू आणि त्याला काहीतरी देऊ, जर मी गायींचा स्वामी होऊ शकलो तर.

धेनुष्ट इन्द्र सूनृता यजमानाय सुन्वते गामश्वं पिप्युषी दुहे

इंद्रा, मधुर बोलणारी गाय यजमानासाठी, सोम पिणाऱ्यासाठी, दूध, गायी आणि घोडे यांनी भरपूर दूध देते.

आपो हि ष्ठा मयोभुवस्ता न ऊर्जे दधातन महे रणाय चक्षसे

पाण्यांनो, या, आनंद द्या; आम्हाला बळ द्या, मोठ्या विजयासाठी आणि तेजस्वी दृष्टीसाठी.

यो वः शिवतमो रसस्तस्य भाजयतेह नः उशतीरिव मातरः

तुमच्या सर्वात शुभ रसाचा भाग आम्हाला इथे मिळू दे, जशी आई आपल्या लेकरांना पोसते तशी.

तस्मा अरं गमाम वो यस्य क्षयाय जिन्वथ आपो जनयथा च नः

म्हणूनच, ज्या ठिकाणी तुम्ही राहण्यासाठी धडपडता, त्या परमेश्वराकडे आपण जाऊ या; हे पाण्यांनो, आमच्यासाठी जीवन निर्माण करा आणि पोसवा.

वात आ वातु बेषजं शम्भु मयोभु नो हृदे प्र न अयूंषि तारिषत्

वारा आमच्यासाठी औषधी घेऊन वाहू दे, आनंद आणि सुख घेऊन येऊ दे; तो आमचे आयुष्य वाढवू दे.

उत वात पितासि न उत भ्रातोत नः सखा स नो जीवातवे कृधि

हे वारा, तू आमचा वडील आहेस, तू आमचा भाऊ आहेस, तू आमचा मित्र आहेस; आम्हाला दीर्घायुष्य दे.

यददो वात ते गृहे ऽमृतं निहितं गुहा तस्यो नो देहि जीवसे

हे वारा, तुझ्या घरात जे अमृत गुप्त आहे, ते आम्हाला आयुष्यासाठी दे.

अभि वाजी विश्वरूपो जनित्रं हिरण्ययं बिभ्रदत्कं सुपर्णः सूर्यस्य भानुमृतुथा वसानः परि स्वयं मेधमृज्रो जजान

सर्व रूपांनी युक्त, सुवर्ण अंडे घेऊन जाणारा, सूर्याच्या किरणांनी झाकलेला तो वेगवान पक्षी, स्वतःच उत्पन्न होऊन, सामर्थ्याने ज्ञान निर्माण करतो.

अप्सु रेतः शिश्रिये विश्वरूपं तेजः पृथिव्यामधि यत्सम्बभूव अन्तरिक्षे स्वं महिमानं मिमानः कनिक्रन्ति वृष्णो अश्वस्य रेतः

पाण्यात बीज ठेवले गेले, सर्व रूपांनी युक्त तेज पृथ्वीवर प्रकट झाले; आकाशात स्वतःच्या सामर्थ्याचा माप घेत, तो पुढे गेला, बलवान अश्वाचे बीज.

अयं सहस्रा परि युक्ता वसानः सूर्यस्य भानुं यज्ञो दाधार सहस्रदाः शतदा भूरिदावा धर्त्ता दिवो भुवनस्य विश्पतिः

हा यज्ञ हजारो अलंकारांनी सजलेला, सूर्याच्या किरणांनी झाकलेला आहे; तो हजारो, शंभर, आणि भरपूर देणारा, स्वर्गाचा आधार, जगाचा स्वामी आहे.

नाके सुपर्णमुप यत्पतन्तं हृदा वेनन्तो अभ्यचक्षत त्वा हिरण्यपक्षं वरुणस्य दूतं यमस्य योनौ शकुनं भुरण्युम्

स्वर्गात जेव्हा सुवर्ण पंखांचा पक्षी उडतो, तेव्हा लोक हृदयाने त्याच्याकडे पाहतात; तू वरुणाचा दूत, यमाच्या प्रदेशातील पक्षी, तेजस्वी आहेस.

ऊर्ध्वो गन्धर्वो अधि नाके अस्थात्प्रत्यञ्चित्रा बिभ्रदस्यायुधानि वसानो अत्कं सुरभिं दृशे कं स्वर्ण नाम जनत प्रियाणि

गंधर्व स्वर्गात उभा आहे, तेजस्वी शस्त्रे घेऊन, सुवासिक वस्त्र परिधान करून; तो सुवर्ण नाव निर्माण करतो, प्रिय वस्तू निर्माण करतो.

द्रप्सः समुद्रमभि यज्जिगाति पश्यन्गृध्रस्य चक्षसा विधर्मन् भानुः शुक्रेण शोचिषा चकानस्तृतीये चक्रे रजसि प्रियाणि

ते थेंब समुद्राकडे जात आहे, गिधाडाच्या डोळ्यांनी पाहत, आपले कार्य पूर्ण करत; तेज शुद्ध ज्वाळांनी चमकत, तिसऱ्या प्रदेशात प्रिय वस्तू निर्माण करतो.

नवम तृतीयो ऽर्धः आशुः शिशानो वृषभो न भीमो घनाघनः क्षोभणश्चर्षणीनाम् सङ्क्रन्दनो ऽनिमिष एकवीरः शतं सेना अजयत्साकमिन्द्रः

नववा, तिसरा भाग, जलद, तेजस्वी, बलवान वृषभासारखा, भीतीदायक, गडगडणारा, लोकांना हलवणारा, पुढे जाणारा, न पापण्या लवणारा, एकटा वीर; इंद्राने शंभर सैन्ये एकत्र जिंकली.

सङ्क्रन्दनेनानिमिषेण जिष्णुना युत्कारेण दुश्च्यवनेन धृष्णुना तदिन्द्रेण जयत तत्सहध्वं युधो नर इषुहस्तेन वृष्णा

पुढे जाणाऱ्या, न पापण्या लवणाऱ्या, विजयी, सज्ज, कठीण हलणाऱ्या, धाडसी इंद्रासोबत जिंका; हे वीरांनो, युद्धात एकत्र उभे रहा, बाणधारी बलवानासोबत.

स इषुहस्तैः स निषङ्गिभिर्वशी संस्रष्टा स युध इन्द्रो गणेन सं सृष्टजित्सोमपा बाहुशर्ध्यूग्रधन्वा प्रतिहिताभिरस्ता

तो बाणधारी, भाता घेणाऱ्यांसोबत, सेनापती, युद्धातील नेता, इंद्र आपल्या सैन्यासह, विजयी, सोमपान करणारा, बलवान भुजांचा, तिखट धनुष्याचा, आपल्या शस्त्रांनी वार करतो.

बृहस्पते परि दीया रथेन रक्षोहामित्रां अपबाधमानः प्रभञ्जन्सेनाः प्रमृणो युधा जयन्नस्माकमेध्यविता रथानाम्

हे बृहस्पती, आपल्या रथाने फिरा, राक्षस आणि शत्रूंना दूर लोटा; सैन्ये मोडा, युद्धात जिंकून आमच्यासाठी सर्वोत्तम रथ मिळवा.