सामवेदः

यजिष्ठं त्वा यजमाना हुवेम ज्येष्ठमङ्गिरसां विप्र मन्मभिर्विप्रेभिः शुक्रमन्मभिः परिज्मानमिव द्यां होतारं चर्षणीनाम् शोचिष्केशं वृषणं यमिमा विशः प्रावन्तु जूतये विशः

हे अग्नी, सर्वांत यज्ञास योग्य, अङ्गिरसांमध्ये श्रेष्ठ, आम्ही आमच्या विचारांनी आणि ऋषींच्या विचारांनी तुला हाक मारतो. जसा आकाश सर्वांना व्यापून असतं, तसा सर्व लोकांचा यज्ञकर्ता, तेजस्वी केसांचा, बलवान, ज्याला सर्व समाज मार्गदर्शनासाठी आधार देतात.

स हि पुरू चिदोजसा विरुक्मता दीद्यानो भवति द्रुहन्तरः परशुर्न द्रुहन्तरः वीडु चिद्यस्य समृतौ श्रुवद्वनेव यत्स्थिरम् निष्षहमाणो यमते नायते धन्वासहा नायते

तो अग्नी, कितीही सामर्थ्यवान असला तरी, तेजाने झळकतो आणि कपटापासून दूर असतो, जसा कुऱ्हाड कपटापासून दूर असते. त्याच्या सभेत जे काही ठाम आहे, ते तो ऐकतो, जणू जंगलातील आवाज ऐकतो, आणि सहनशीलतेने सर्व मोजतो, नेत असतो, आणि रणात कधीही हरत नाही.

नवम द्वितीयो ऽर्धः अग्ने तव श्रवो वयो महि भ्राजन्ते अर्चयो विभावसो बृहद्भानो शवसा वाजमुक्थ्यं दधासि दाशुषे कवे

हे अग्नी, तुझं यश आणि सामर्थ्य नेहमी नवीन आणि महान आहे. तुझे तेजस्वी ज्वाळा चमकतात. आपल्या सामर्थ्याने तू भक्ताला स्तुत्य असा विजय देतोस, हे ऋषी.

पावकवर्चाः शुक्रवर्चा अनूनवर्चा उदियर्षि भानुना पुत्रो मातरा विचरन्नुपावसि पृणक्षि रोदसी उभे

तू तेजस्वी, निर्मळ प्रकाशाचा आणि कधीही न कमी होणारा आहेस. आपल्या किरणांनी तू उगवतोस. जसा मुलगा आईवडिलांमध्ये वावरतो, तसा तू दोन्ही जग भरून टाकतोस.

ऊर्जो नपाज्जातवेदः सुशस्तिभिर्मन्दस्व धीतिभिर्हितः त्वे इषः सं दधुर्भूरिवर्पसश्चित्रोतयो वामजाताः

हे जातवेद, ऊर्जेचा पुत्र, आमच्या शुभेच्छांनी आनंदी हो. आमच्या विचारांनी स्थिर झालेला, मोठ्या रूपाचा आणि अद्भुत असा धनसंपत्ती तुला मिळो.

इरज्यन्नग्ने प्रथयस्व जन्तुभिरस्मे रायो अमर्त्य स दर्शतस्य वपुषो वि राजसि पृणक्षि दर्शतं क्रतुम्

हे अग्नी, तुझ्या तेजाने सर्व प्राण्यांमध्ये स्वतःला प्रकट कर. अमर असलेल्या, आम्हाला संपत्ती दे. तू सुंदर रूपाने चमकतोस, आणि आम्हाला स्पष्ट बुद्धीचं सामर्थ्य देतोस.

इष्कर्त्तारमध्वरस्य प्रचेतसं क्षयन्तं राधसो महः रातिं वामस्य सुभगां महीमिषं दधासि सानसिं रयिम्

तू यज्ञाचा कर्ता आहेस, बुद्धिमान आहेस, मोठ्या दानाचं पालन करणारा आहेस. तू उदार, भाग्यशाली संपत्ती, भरपूर अन्न आणि टिकणारी समृद्धी देतोस.

ऋतावानं महिषं विश्वदर्शतमग्निं सुम्नाय दधिरे पुरो जनाः श्रुत्कर्णं सप्रथस्तमं त्वा गिरा दैव्यं मानुषा युगा

पूर्वीच्या लोकांनी सर्वांना पाहणाऱ्या, सर्वश्रेष्ठ अशा वृषभ अग्नीला आपुलकीने, सौम्यतेने आपल्या मनात स्थान दिले. अग्नी, तुझ्या कीर्तीची गाणी सर्व युगांमध्ये मानवांनी गाऊन तुला वंदन केले.

प्र सो अग्ने तवोतिभिः सुविराभिस्तरति वाजकर्मभिः यस्य त्वं सख्यमाविथ

अग्नी, तुझ्या मदतीने आणि पराक्रमाने, शूर कर्मांनी माणूस संकटातून पार पडतो; ज्याच्याशी तुझे मैत्रीचे नाते असते, त्याला तू सदैव साथ देतोस.

तव द्रप्सो नीलवान्वाश ऋत्विय इन्धानः सिष्णवा ददे त्वं महीनामुषसामसि प्रियः क्षपो वस्तुषु राजसि

अग्नी, तुझ्या काळ्या छटेचा अग्नी यज्ञकर्म करणाऱ्या पुरोहिताने पेटवला आहे; तू उषा आणि रात्रींना प्रिय आहेस, आणि घराघरात तुझे राज्य आहे.

तमोषधीर्दधिरे गर्भमृत्वियं तमापो अग्निं जनयन्त मातरः तमित्समानं वनिनश्च वीरुधो ऽन्तर्वतीश्च सुवते च विश्वहा

वनस्पतींनी यज्ञाचा गर्भ ठेवला; पाण्यांनी, मातांनी अग्नीला जन्म दिला; झाडे, औषधी, आणि सर्व प्रवाही व स्थिर वनस्पती मिळून त्या सर्वांनी सर्वत्र असणारा अग्नी निर्माण केला.

अग्निरिन्द्राय पवते दिवि शुक्रो वि राजति महिषीव वि जायते

अग्नी इंद्रासाठी शुद्ध होतो; तो आकाशात तेजाने चमकतो, आणि बलवान वृषभासारखा जन्म घेतो.

यो जागार तमृचः कामयन्ते यो जागार तमु सामानि यन्ति यो जागार तमयं सोम आह तवाहमस्मि सख्ये न्योकाः

जो जागा असतो, त्याला ऋचांचे आकर्षण असते; जो जागा असतो, त्याच्याकडे सामगान येते; जो जागा असतो, त्याला सोम म्हणतो—'मैत्रीत मी तुझा आहे, तुझ्याजवळ राहतो.'

अग्निर्जागार तमृचः कामयन्तेग्निर्जागार तमु सामानि यन्ति अग्निर्जागार तमयं सोम आह तवाहमस्मि सख्ये न्योकाः

अग्नी जागा असतो, त्याला ऋचांचे आकर्षण असते; अग्नी जागा असतो, त्याच्याकडे सामगान येते; अग्नी जागा असतो, त्याला सोम म्हणतो—'मैत्रीत मी तुझा आहे, तुझ्याजवळ राहतो.'

नमः सखिभ्यः पूर्वसद्भ्यो नमः साकन्निषेभ्यः युञ्जे वाचं शतपदीम्

पूर्वी बसलेल्या मित्रांना नमस्कार, आणि आता एकत्र बसलेल्या मित्रांनाही नमस्कार; मी माझ्या वाणीला शंभर वाटांनी जोडतो.

युञ्जे वाचं शतपदीं गाये सहस्रवर्त्तनि गायत्रं त्रैष्टुभं जगत्

मी वाणीला शंभर वाटांनी जोडतो, हजार वळणांनी गातो, गायत्री, त्रैष्टुभ, आणि जगती या छंदांनी गातो.

गायत्रं त्रैष्टुभं जगद्विश्वा रूपाणि सम्भृता देवा ओकांसि चक्रिरे

गायत्री, त्रैष्टुभ, जगती—या सर्व रूपांना देवांनी एकत्र केले आणि त्यात आपली वस्ती केली.

अग्निर्ज्योतिर्ज्योतिरग्निरिन्द्रो ज्योतिर्ज्योतिरिन्द्रः सूर्यो ज्योतिर्ज्योतिः सूर्यः

अग्नी म्हणजे प्रकाश, प्रकाश म्हणजे अग्नी; इंद्र म्हणजे प्रकाश, प्रकाश म्हणजे इंद्र; सूर्य म्हणजे प्रकाश, प्रकाश म्हणजे सूर्य.

पुनरूर्जा नि वर्त्तस्व पुनरग्न इषायुषा पुनर्नः पाह्यंहसः

पुन्हा पुन्हा समृद्धीसह परत ये, अग्नी, अन्न आणि आयुष्य घेऊन परत ये, आणि आम्हाला संकटांपासून वाचव.

सह रय्या नि वर्तस्वाग्ने पिन्वस्व धारया विश्वप्स्न्या विश्वतस्परि

समृद्धीसह परत ये, अग्नी, भरपूर संपत्तीने फुलव, सर्वत्र पोषण दे, आणि सर्व दिशांना पसर.

यदिन्द्राहं यथा त्वमीशीय वस्व एक इत् स्तोता मे गोसखा स्यात्

इंद्रा, जसा तू संपत्तीवर राज्य करतोस, तसा मीही करू शकलो असतो, तर माझा स्तोत्रकार एकटा असावा, आणि माझा मित्र गायी देणारा असावा.

शिक्षेयमस्मै दित्सेयं शचीपते मनीषिणे यदहं गोपतिः स्याम्

शक्तीच्या अधिपती, शहाण्या माणसासाठी मी शिकू आणि त्याला काहीतरी देऊ, जर मी गायींचा स्वामी होऊ शकलो तर.

धेनुष्ट इन्द्र सूनृता यजमानाय सुन्वते गामश्वं पिप्युषी दुहे

इंद्रा, मधुर बोलणारी गाय यजमानासाठी, सोम पिणाऱ्यासाठी, दूध, गायी आणि घोडे यांनी भरपूर दूध देते.

आपो हि ष्ठा मयोभुवस्ता न ऊर्जे दधातन महे रणाय चक्षसे

पाण्यांनो, या, आनंद द्या; आम्हाला बळ द्या, मोठ्या विजयासाठी आणि तेजस्वी दृष्टीसाठी.

यो वः शिवतमो रसस्तस्य भाजयतेह नः उशतीरिव मातरः

तुमच्या सर्वात शुभ रसाचा भाग आम्हाला इथे मिळू दे, जशी आई आपल्या लेकरांना पोसते तशी.

तस्मा अरं गमाम वो यस्य क्षयाय जिन्वथ आपो जनयथा च नः

म्हणूनच, ज्या ठिकाणी तुम्ही राहण्यासाठी धडपडता, त्या परमेश्वराकडे आपण जाऊ या; हे पाण्यांनो, आमच्यासाठी जीवन निर्माण करा आणि पोसवा.

वात आ वातु बेषजं शम्भु मयोभु नो हृदे प्र न अयूंषि तारिषत्

वारा आमच्यासाठी औषधी घेऊन वाहू दे, आनंद आणि सुख घेऊन येऊ दे; तो आमचे आयुष्य वाढवू दे.

उत वात पितासि न उत भ्रातोत नः सखा स नो जीवातवे कृधि

हे वारा, तू आमचा वडील आहेस, तू आमचा भाऊ आहेस, तू आमचा मित्र आहेस; आम्हाला दीर्घायुष्य दे.

यददो वात ते गृहे ऽमृतं निहितं गुहा तस्यो नो देहि जीवसे

हे वारा, तुझ्या घरात जे अमृत गुप्त आहे, ते आम्हाला आयुष्यासाठी दे.