सामवेदः

उरुव्यचसे महिने सुवृक्तिमिन्द्राय ब्रह्म जनयन्त विप्राः तस्य व्रतानि न मिनन्ति धीराः

विशाल मनाच्या, सामर्थ्यशाली इंद्रासाठी ऋषी सुंदर स्तुती निर्माण करतात. ज्ञानी लोक त्याच्या आज्ञेचे उल्लंघन करत नाहीत.

इन्द्रं वाणीरनुत्तमन्युमेव सत्रा राजानं दधिरे सहध्यै हर्यश्वाय बर्हया समापीन्

स्तुतींनी अदम्य मनोबल असलेल्या, राजाधिराज इंद्राला इतर राजांसह, हरी घोड्यांच्या यजमानासह, कुशावर एकत्र ठेवले आहे.

यदिन्द्र यावतस्त्वमेतावदहमीशीय स्तोतारमिद्दधिषे रदावसो न पापत्वाय रंसिषम्

इंद्रा, जिथेपर्यंत तू आहेस तिथपर्यंत मीही प्रभुत्व मिळवू दे. मी स्तोत्रकाराला तुझ्या दयेसाठी सोपवले आहे, त्याच्या अपकार्यासाठी नाही.

शिक्षेयमिन्महयते दिवेदिवे राय आ कुहचिद्विदे न हि त्वदन्यन्मघवन्न आप्यं वस्यो अस्ति पिता च न

दात्या, मी रोज तुला सन्मान कसा करावा हे शिकेन, जिथे कुठे असलो तरी. कारण तुझ्याशिवाय, मगवन्, दुसरा कुणीही धन देणारा नाही, अगदी वडीलही नाहीत.

श्रुधी हवं विपिपानस्याद्रेर्बोधा विप्रस्यार्चतो मनीषाम् कृष्वा दुवांस्यन्तमा सचेमा

ओ पर्वतवासी, ओतणाऱ्याचे आवाहन ऐक; स्तुतिकाराच्या मनातील भावना जाण. आम्हाला तुझी कृपा मिळू दे, जेणेकरून आम्ही तुझ्याशी एकरूप होऊ.

न ते गिरो अपि मृष्ये तुरस्य न सुष्टुतिमसुर्यस्य विद्वान् सदा ते नाम स्वयशो विवक्मि

हे बलवान, मी तुझे शब्द कधीच नाकारत नाही, न तुझ्या सामर्थ्यशाली असुराच्या स्तुती. मी नेहमी तुझे नाव आणि तुझी कीर्ती सांगतो.

भूरि हि ते सवना मानुषेषु भूरि मनीषी हवते त्वामित् मारे अस्मन्मघवञ्ज्योक्कः

मानवांमध्ये तुझ्यासाठी अनेक यज्ञ केले जातात; अनेक ज्ञानी तुझी प्रार्थना करतात. मगवन्, आम्हाला तुझ्या कृपेपासून वंचित करू नकोस.

प्रो ष्वस्मै पुरोरथमिन्द्राय शूषमर्चत अभीके चिदु लोककृत्सङ्गे समत्सु वृत्रह अस्माकं बोधि चोदिता नभन्तामन्यकेषां ज्याका अधि धन्वसु

समरात अग्रस्थानी असलेल्या इंद्रासाठी, अगदी दूरूनही जयघोष करा. प्रत्येक सभेत, प्रत्येक स्पर्धेत, हे वृत्रसंहारक, आम्हाला आठव. इतरांच्या धनुष्यांचा तुटो युद्धभूमीवर.

त्वं सिन्धूंरवासृजो ऽधराचो अहन्नहिम् अशत्रुरिन्द्र जज्ञिषे विश्वं पुष्यसि वार्यम् तं त्वा परि ष्वजामहे नभन्तामन्यकेषां ज्याका अधि धन्वसु

इंद्रा, तू नद्या सोडवल्यास आणि नीचांचा नाश केलास; हिमवर्षा फोडलीस. तू अजिंक्य आहेस, विजयासाठी जन्मलेला. तू सर्व इच्छित वस्तू देतोस. आम्ही तुला आलिंगन करतो; इतरांच्या धनुष्यांचा तुटो युद्धभूमीवर.

वि षु विश्वा अरातयो ऽर्यो नशन्त नो धियः अस्तासि शत्रवे वधं यो न इन्द्र जिघांसति या ते रातिर्ददिवसु नभन्तामन्यकेषां ज्याका अधि धन्वसु

सर्व शत्रूंची ताकद दूर जाऊ दे, जसं शत्रू नाहीसे होतात तसं, आणि आमचे विचार ठाम राहू देत. हे इंद्रा, जो आपल्याला मारायचं ठरवतो त्याचा नाश कर. तुझं दान दुसऱ्यांपेक्षा मोठं असू दे, आणि रणभूमीवर तुझ्या धनुष्याची दोरी ताणली जाऊ दे.

रेवां इद्रेवत स्तोता स्यात्त्वावतो मघोनः प्रेदु हरिवः सुतस्य

जो तुझं स्तुती करतो, त्याला तुझ्या कृपेने भरभराट लाभो. हे उदार इंद्रा, त्वरेने सोमपानासाठी ये.

उक्थं च न शस्यमानं नागो रयिरा चिकेत न गायत्रं गीयमानम्

हे इंद्रा, आम्ही म्हणणारी स्तुती असो, की गौरवलेलं धन असो, किंवा गायलेली गाणी असो, तुझ्या दृष्टीआड काहीही राहत नाही.

मा न इन्द्र पीयत्नवे मा परा दाः शिक्षा शचीवः शचीभिः

हे इंद्रा, आम्हाला कधीही दुर्बल होऊ देऊ नकोस, किंवा दुसऱ्यांच्या हातात देऊ नकोस. तुझ्या शक्तीने आम्हाला बळ दे.

एन्द्र याहि हरिभिरुप कण्वस्य सुष्टुतिम् दिवो अमुष्य शासतो दिवं यय दिवावसो

हे इंद्रा, तुझ्या घोड्यांसह कण्वाच्या स्तुतीकडे ये. जो स्वर्गाचा अधिपती आहे, त्याच्या स्वर्गात, जिथे तू दिवसा वास करतोस, तिथे पोहोच.

अत्रा वि नेमिरेषामुरां न धूनुते वृकः दिवो अमुष्य शासतो दिवं यय दिवावसो

इथे त्यांच्या रथांची चाकं तुटत नाहीत, आणि लांडगा त्यांना हलवू शकत नाही. जो स्वर्गाचा अधिपती आहे, त्याच्या स्वर्गात, जिथे तू दिवसा वास करतोस, तिथे पोहोच.

आ त्वा ग्रावा वदनीह सोमी घोषेण वक्षतु दिवो अमुष्य शासतो दिवं यय दिवावसो

इथे, हे सोमपान करणाऱ्या, दगड तुझ्याशी बोलू दे, त्याचा आवाज तुझ्यापर्यंत पोहोचू दे. जो स्वर्गाचा अधिपती आहे, त्याच्या स्वर्गात, जिथे तू दिवसा वास करतोस, तिथे पोहोच.

पवस्व सोम मन्दयन्निन्द्राय मधुमत्तमः

हे सोम, मधुरतेने इंद्राला आनंदी करत, गोडसरपणे वाह.

ते सुतासो विपश्चितः शुक्रा वायुमसृक्षत

ते पिळलेले रस, ज्यांना ज्ञान आहे, तेजस्वी आहेत, वायूपर्यंत वाहून गेले.

असृग्रं देववीतये वाजयन्तो रथा इव

ते देवांची कृपा मिळवण्यासाठी, रथासारखे वेगाने वाहतात.

अग्निं होतारं मन्ये दास्वन्तं वसोः सूनुं सहसो जातवेदसं विप्रं न जातवेदसम् य ऊर्ध्वरो स्वध्वरो देवो देवाच्या कृपा घृतस्य विभ्राष्टिमनु शुक्रशोचिष आजुह्वानस्य सर्पिषः

मी अग्नीला यज्ञकर्ता, उदार, बळाचा पुत्र, सर्वज्ञ, प्रेरित, असा मानतो. जो सरळ उभा राहतो, स्वतःहून यथायोग्य, देवांना पूज्य, तुपाच्या प्रवाहानंतर तेजाने उजळतो, आणि तुपाचं अर्घ्य स्वीकारतो.

यजिष्ठं त्वा यजमाना हुवेम ज्येष्ठमङ्गिरसां विप्र मन्मभिर्विप्रेभिः शुक्रमन्मभिः परिज्मानमिव द्यां होतारं चर्षणीनाम् शोचिष्केशं वृषणं यमिमा विशः प्रावन्तु जूतये विशः

हे अग्नी, सर्वांत यज्ञास योग्य, अङ्गिरसांमध्ये श्रेष्ठ, आम्ही आमच्या विचारांनी आणि ऋषींच्या विचारांनी तुला हाक मारतो. जसा आकाश सर्वांना व्यापून असतं, तसा सर्व लोकांचा यज्ञकर्ता, तेजस्वी केसांचा, बलवान, ज्याला सर्व समाज मार्गदर्शनासाठी आधार देतात.

स हि पुरू चिदोजसा विरुक्मता दीद्यानो भवति द्रुहन्तरः परशुर्न द्रुहन्तरः वीडु चिद्यस्य समृतौ श्रुवद्वनेव यत्स्थिरम् निष्षहमाणो यमते नायते धन्वासहा नायते

तो अग्नी, कितीही सामर्थ्यवान असला तरी, तेजाने झळकतो आणि कपटापासून दूर असतो, जसा कुऱ्हाड कपटापासून दूर असते. त्याच्या सभेत जे काही ठाम आहे, ते तो ऐकतो, जणू जंगलातील आवाज ऐकतो, आणि सहनशीलतेने सर्व मोजतो, नेत असतो, आणि रणात कधीही हरत नाही.

नवम द्वितीयो ऽर्धः अग्ने तव श्रवो वयो महि भ्राजन्ते अर्चयो विभावसो बृहद्भानो शवसा वाजमुक्थ्यं दधासि दाशुषे कवे

हे अग्नी, तुझं यश आणि सामर्थ्य नेहमी नवीन आणि महान आहे. तुझे तेजस्वी ज्वाळा चमकतात. आपल्या सामर्थ्याने तू भक्ताला स्तुत्य असा विजय देतोस, हे ऋषी.

पावकवर्चाः शुक्रवर्चा अनूनवर्चा उदियर्षि भानुना पुत्रो मातरा विचरन्नुपावसि पृणक्षि रोदसी उभे

तू तेजस्वी, निर्मळ प्रकाशाचा आणि कधीही न कमी होणारा आहेस. आपल्या किरणांनी तू उगवतोस. जसा मुलगा आईवडिलांमध्ये वावरतो, तसा तू दोन्ही जग भरून टाकतोस.

ऊर्जो नपाज्जातवेदः सुशस्तिभिर्मन्दस्व धीतिभिर्हितः त्वे इषः सं दधुर्भूरिवर्पसश्चित्रोतयो वामजाताः

हे जातवेद, ऊर्जेचा पुत्र, आमच्या शुभेच्छांनी आनंदी हो. आमच्या विचारांनी स्थिर झालेला, मोठ्या रूपाचा आणि अद्भुत असा धनसंपत्ती तुला मिळो.

इरज्यन्नग्ने प्रथयस्व जन्तुभिरस्मे रायो अमर्त्य स दर्शतस्य वपुषो वि राजसि पृणक्षि दर्शतं क्रतुम्

हे अग्नी, तुझ्या तेजाने सर्व प्राण्यांमध्ये स्वतःला प्रकट कर. अमर असलेल्या, आम्हाला संपत्ती दे. तू सुंदर रूपाने चमकतोस, आणि आम्हाला स्पष्ट बुद्धीचं सामर्थ्य देतोस.

इष्कर्त्तारमध्वरस्य प्रचेतसं क्षयन्तं राधसो महः रातिं वामस्य सुभगां महीमिषं दधासि सानसिं रयिम्

तू यज्ञाचा कर्ता आहेस, बुद्धिमान आहेस, मोठ्या दानाचं पालन करणारा आहेस. तू उदार, भाग्यशाली संपत्ती, भरपूर अन्न आणि टिकणारी समृद्धी देतोस.

ऋतावानं महिषं विश्वदर्शतमग्निं सुम्नाय दधिरे पुरो जनाः श्रुत्कर्णं सप्रथस्तमं त्वा गिरा दैव्यं मानुषा युगा

पूर्वीच्या लोकांनी सर्वांना पाहणाऱ्या, सर्वश्रेष्ठ अशा वृषभ अग्नीला आपुलकीने, सौम्यतेने आपल्या मनात स्थान दिले. अग्नी, तुझ्या कीर्तीची गाणी सर्व युगांमध्ये मानवांनी गाऊन तुला वंदन केले.

प्र सो अग्ने तवोतिभिः सुविराभिस्तरति वाजकर्मभिः यस्य त्वं सख्यमाविथ

अग्नी, तुझ्या मदतीने आणि पराक्रमाने, शूर कर्मांनी माणूस संकटातून पार पडतो; ज्याच्याशी तुझे मैत्रीचे नाते असते, त्याला तू सदैव साथ देतोस.