सामवेदः

अत्यायातमश्विना तिरो विश्वा अहं सना दस्रा हिरण्यवर्त्तनी सुषुम्णा सिन्धुवाहसा माध्वी मम श्रुतं हवम्

अश्विनीद्वय, सर्व अडथळे पार करून, सोन्याच्या चाकांचे अद्भुत, सहज मार्गाने, नद्यांवरून लवकर या; माझ्या मधुर आवाहनाला ऐका.

आ नो रत्नानि बिभ्रतावश्विना गच्छतं युवम् रुद्रा हिरण्यवर्त्तनी जुषाणा वाजिनीवसू माध्वी मम श्रुतं हवम्

आमच्यासाठी रत्ने घेऊन, अश्विनीद्वय, एकत्र या, रुद्रस्वरूप सोन्याच्या चाकांचे, सामर्थ्याची दाने स्वीकारून; माझ्या मधुर आवाहनाला ऐका.

अबोध्यग्निः समिधा जनानां प्रति धेनुमिवायतीमुषासम् यह्वा इव प्र वयामुज्जिहानाः प्र भानवः सस्रते नाकमच्छ

अग्नी लोकांमध्ये समिधेने जागा झाला, जशी वासराकडे ताणलेली गाय; उषा, बलवान युवतींसारखी, वर उगवली, तिच्या किरणांनी आकाशाकडे धाव घेतली.

अबोधि होता यजथाय देवानूर्ध्वो अग्निः सुमनाः प्रातरस्थात् समिद्धस्य रुशददर्शि पाजो महान्देवस्तमसो निरमोचि

पुरोहित देवपूजेसाठी जागा झाला; सरळ अग्नी, शुभेच्छेने, पहाटे उभा राहिला; प्रज्वलिताचा तेजस्वी बळ दिसला, महान देव अंधारातून मुक्त झाला.

यदीं गणस्य रशनामजीगः शुचिरङ्क्ते शुचिभिर्गोभिरग्निः आद्दक्षिणा युज्यते वाजयन्त्युत्तानामूर्ध्वो अधयज्जुहूभिः

जेव्हा तू, शुद्ध अग्नी, समूहाची दोरी सोडलीस, शुद्ध गायींनी सजला होतास, तेव्हा दक्षिणा जोडली जाते, विजयी, सरळ उभा राहून, त्याने समिधा घेतल्या.

इदं श्रेष्ठं ज्योतिषां ज्योतिरागाच्चित्रः प्रकेतो अजनिष्ट विभ्वा यथा प्रसूता सवितुः सवायैवा रात्र्युषसे योनिमारैक्

हे सर्वश्रेष्ठ तेज, तेजांचा तेज, प्रकट झाले आहे; अद्भुत, दूरदर्शी असा हा अनेक प्रकारे जन्माला आला आहे, जणू सूर्याच्या प्रेरणेने उत्पन्न झालेला; तसेच रात्र आणि उषा एकाच गर्भात प्रवेश करतात.

रुशाद्वत्सा रुशती श्वेत्यागादारैगु कृष्णा सदनान्यस्याः समानबन्धू अमृते अनूची द्यावा वर्णं चरत आमिनाने

चमकणारे वासरू, उजळणारी उषा पांढऱ्या रंगात आली आहे; काळी रात्र आपल्या घरात गेली आहे; अमर आणि मरणशील, एकाच नात्याने जोडलेले, आकाश आणि पृथ्वी आपापले रंग दाखवत चालतात.

समानो अध्वा स्वस्रोरनन्तस्तमन्यान्या चरतो देवशिष्टे न मेथेते न तस्थतुः सुमेके नक्तोषासा समनसा विरूपे

बहिणींचा मार्ग एकच आहे, तो कधीच संपत नाही; इतर सर्व देवाच्या आज्ञेने चालतात; त्या एकमेकींशी कधीच भिडत नाहीत, ना थांबतात; रात्र आणि उषा एकाच मनाच्या, पण रूपाने वेगळ्या आहेत.

आ भात्यग्निरुषसामनीकमुद्विप्राणां देवया वाचो अस्थुः अर्वाञ्चा नूनं रथ्येह यातं पीपिवांसमश्विना घर्ममच्छ

अग्नी उषेच्या मुखासह उजळतो; देवांना समर्पित, प्रेरितांची वाणी प्रकट झाली आहे; आता, अश्विनीद्वय, रथावर येऊन, उष्ण पेय घेऊन या.

न संस्कृतं प्र मिमीतो गमिष्ठान्ति नूनमश्विनोपस्तुतेह दिवाभिपित्वेवसागमिष्ठा प्रत्यवर्त्तिं दाशुषे शम्भविष्ठा

तयार केलेल्या आहुतीचे मोजमाप करू नका; आता, अश्विनीद्वय, येथे स्तुती झाल्यावर, दिवसा मध्यान्हीच्या पेयासाठी या; कृपाळू होऊन, पुन्हा पुन्हा भक्ताकडे कृपा घेऊन या.

उता यातं संगवे प्रातरह्नो मध्यन्दिन उदिता सूर्यस्य दिवा नक्तमवसा शन्तमेन नेदानीं पीतिरश्विना ततान

संगतीच्या वेळी, पहाटे, दुपारी, सूर्य उगवल्यावर, दिवसा आणि रात्री, शांत मनाने या; आता, अश्विनीद्वय, तुमचे पेय येथे ओतले आहे.

एता उ त्या उषसः केतुमक्रत पूर्वे अर्धे रजसो भानुमञ्जते निष्कृण्वाना आयुधानीव धृष्णवः प्रति गावो ऽरुषीर्यन्ति मातरः

या उषा आपली खूण दाखवतात; आकाशाच्या पहिल्या अर्ध्यात त्या तेजाने सजलेल्या आहेत; शस्त्रांसारखे चमकत, लाल गाई, मातांसारख्या, एकामागून एक पुढे जातात.

उदपप्तन्नरुणा भानवो वृथा स्वायुजो अरुषीर्गा अयुक्षत अक्रन्नुषासो वयुनानि पूर्वथा रुशन्तं भानुमरुषीरशिश्रयुः

लाल किरण वर उडाले आहेत, त्यांच्या स्वतःच्या शक्तीने मुक्त; लाल गाई जुंपल्या गेल्या आहेत; उषा आपले जुने मार्ग चालतात; तेजस्वी प्रकाश लाल गाईंवर स्थिरावला आहे.

अर्चन्ति नारीरपसो न विष्टिभिः समानेन योजनेना परावतः इषं वहन्तीः सुकृते सुदानवे विश्वेदह यजमानाय सुन्वते

स्त्रिया, क्रियाशील, आपल्या आवाजाने गातात, विणकामाने नाही; एकत्र जुंपून, त्या दूर जातात, उत्तम कर्म करणाऱ्यास, दानशूरास, आणि सर्व यज्ञ करणाऱ्यांसाठी पोषण घेऊन जातात.

अबोध्यग्निर्ज्म उदेति सूर्यो व्यूषाश्चन्द्रा मह्यावो अर्चिषा आयुक्षातामश्विना यातवे रथं प्रासावीद्देवः सविता जगत्पृथक्

अग्नी जागा झाला, सूर्य उगवतो; तेजस्वी उषा आपले प्रकाश पसरवतात; अश्विनीद्वयांनी रथ जुंपला आहे; देव सविता जग वेगळे करतो.

यद्युञ्जाथे वृषणमश्विना रथं घृतेन नो मधुना क्षत्रमुक्षतम् अस्माकं ब्रह्म पृतनासु जिन्वतं वयं धना शूरसाता भजेमहि

जेव्हा तुम्ही, अश्विनीद्वय, तुमचा बलवान रथ जुंपता, तेव्हा आमच्यासाठी तुप व मधासह बळ ओता; आमच्या प्रार्थनेला युद्धात प्रेरणा द्या; आम्ही, वीराच्या मार्गदर्शनाखाली, संपत्ती मिळवू दे.

अर्वाङ्त्रिचक्रो मधुवाहनो रथो जीराश्वो अश्विनोर्यातु सुष्टुतः त्रिवन्धुरो मघवा विश्वसौभगः शं न आ वक्षद्द्विपदे चतुष्पदे

तीन चाकांचा, मधुरता वाहणारा, वेगवान घोड्यांनी ओढला जाणारा रथ, स्तुतीस पात्र, अश्विनीद्वयांसाठी येथे येवो; सर्व सौभाग्याचा धनी, दानशूर, आम्हा दोनपाय आणि चौपायांसाठी सुख घेऊन येवो.

प्र ते धारा असश्चतो दिवो न यन्ति वृष्टयः अच्छा वाजं सहस्रिणम्

तुमच्या धारांनी, जणू आकाशातून येणाऱ्या पावसाप्रमाणे, वाहत येतात; त्या हजारो बक्षिसांकडे येतात.

अभि प्रियाणि काव्या विश्वा चक्षाणो अर्षति हरिस्तुञ्जान आयुधा

सर्व सुंदर काव्य पाहत, तो पुढे जातो; पिंगट रंगाचा, आपली शस्त्रे हलवत.

स मर्मृजान आयुभिरिभो राजेव सुव्रतः श्येनो न वंसु षीदति

तो, आपल्या अंगांनी स्वतःला शुद्ध करतो, हत्तीप्रमाणे बसतो, उत्तम व्रतधारी राजासारखा, फांदीवर बसलेल्या गरुडासारखा.

स नो विश्वा दिवो वसूतो पृथिव्या अधि पुनान इन्दवा भर

तो आम्हाला स्वर्ग आणि पृथ्वीवरील सर्व संपत्ती, शुद्ध करून, सोम, येथे आणून देओ.

नवम प्रथमो ऽर्धः प्रास्य धारा अक्षरन्वृष्णः सुतस्यौजसा देवां अनु प्रभूषतः

नववा, पहिला भाग, वाहू लागला आहे; बलवान, पिळलेल्या सोमाच्या धारांनी, देवांचा पाठलाग करत, सामर्थ्याने वाहतात.

सप्तिं मृजन्ति वेधसो गृणन्तः कारवो गिरा ज्योतिर्जज्ञानमुक्थ्यम्

ज्ञानी लोक, गात गात, सप्तीला शुद्ध करतात; कवी, स्तोत्रांनी, तेजस्वी प्रकाश उत्पन्न करतात.

सुषहा सोम तानि ते पुनानाय प्रभूवसो वर्धा समुद्रमुक्थ्यम्

हे सोम, तुझ्या शुद्धीसाठी तुझ्या त्या सामर्थ्यांना वाढू दे, ज्या स्तुतीच्या महासागरापर्यंत पोहोचतात.

एष ब्रह्मा य ऋत्विय इन्द्रो नाम श्रुतो गृणे

ही पवित्र वाणी आहे: मी त्या ऋत्विज इंद्राचे, ज्याचे नाव सर्वत्र प्रसिद्ध आहे, स्तुती करतो.

त्वामिच्छवसस्पते यन्ति गिरो न संयतः

हे बलशाली स्वामी, तुझ्याकडे आमच्या शब्दांचा ओघ रोखता येत नाही, ते तुझ्याकडे मुक्तपणे जातात.

वि स्रुतयो यथा पथा इन्द्र त्वद्यन्तु रातयः

जसे प्रवाह आपल्या वाटेने वाहतात, तसेच आज तुझ्याकडे दानं येऊ देत, हे इंद्र.

आ त्वा रथं यथोतये सुम्नाय वर्त्तयामसि तुविकूर्मिमृतीषहमिन्द्रं शविष्ठ सत्पतिम्

तुला योग्यप्रमाणे, कृपेसाठी आम्ही रथ नेतो; हे पराक्रमी इंद्र, तू मोठा, धनाचा स्वामी आणि शत्रूंचा पराभव करणारा आहेस.

तुविशुष्म तुविक्रतो शचीवो विश्वया मते आ पप्राथ महित्वना

मजबूत सामर्थ्याने, महान कृत्यांनी, शक्तीने युक्त होऊन, तुझ्या बुद्धीने तू आपले मोठेपण सर्वत्र पसरवले आहेस.