सामवेदः

स नो महां अनिमानो धूमकेतुः पुरुश्चन्द्रः धिये वाजाय हिन्वतु

तो महान, हलता न येणारा, धूराचा ध्वज असलेला, पुढे प्रकाशणारा, आम्हाला बुद्धी आणि सामर्थ्यासाठी प्रेरणा देवो.

स रेवां इव विश्पतिर्दैव्यः केतुः शृणोतु नः उक्थैरग्निर्बृहद्भानुः

तो दैवी चिन्ह, लोकांचा स्वामी, जसा उपकार करणारा असतो, आमच्या स्तोत्रांनी ऐकू दे—महान तेजाचा अग्नी.

तद्वो गाय सुते सचा पुरुहूताय सत्वने शं यद्गवे न शाकिने

तुमच्यासाठी, सोमपानाच्या वेळी, अनेकदा आवाहन केलेल्या बरोबर, सामर्थ्यासाठी, जसा गाईसाठी शुभ असतो तसा, उदारासाठी गा.

न घा वसुर्नि यमते दानं वाजस्य गोमतः यत्सीमुपश्रवद्गिरः

तो उत्तम, गोधनाने युक्त संपत्तीचे दान कधीही थांबवत नाही, जेव्हा त्याच्यापर्यंत गाणी पोहोचतात.

कुवित्सस्य प्र हि व्रजं गोमन्तं दस्युहा गमत् शचीभिरप नो वरत्

शत्रूंचा नाश करणारा कदाचित गोधनाने युक्त जागेकडे जावो; आपल्या शक्तींनी तो आम्हाला दूर ठेवू नये.

इदं विष्णुर्वि चक्रमे त्रेधा नि दधे पदम् समूढमस्य पांसुले

विष्णूने तीन पावले टाकली; त्याने आपले पाऊल तीनदा ठेवले, सगळ्यांना धुळीत सामावून घेतले.

त्रीणि पदा वि चक्रमे विष्णुर्गोपा अदाभ्यः अतो धर्माणि धारयन्

विष्णू, रक्षण करणारा, अजेय, त्याने तीन पावले टाकली; तिथून तो नियम पाळतो.

विष्णोः कर्माणि पश्यत यतो व्रतानि पस्पशे इन्द्रस्य युज्यः सखा

विष्णूची कृत्ये पाहा, जिथून त्याची पवित्र व्रते प्रकट होतात, इंद्राचा प्रिय मित्र.

तद्विष्णोः परमं पदं सदा पश्यन्ति सूरयः दिवीव चक्षुराततम्

विष्णूचे ते सर्वोच्च पाऊल ज्ञानी नेहमी पाहतात, जसे आकाशात पसरलेले डोळे.

तद्विप्रासो विपन्युवो जागृवांसः समिन्धते विष्णोर्यत्परमं पदम्

विष्णूचे ते सर्वोच्च पाऊल, प्रेरित कवी, नेहमी जागृत राहून, एकत्र प्रज्वलित करतात.

अतो देवा अवन्तु नो यतो विष्णुर्विचक्रमे पृथिव्या अधि सानवि

जिथून विष्णूने आपली पावले टाकली, पृथ्वीच्या कड्यावर, तिथून देवांनी आमचे रक्षण करावे.

मो षु त्वा वाघतश्च नारे अस्मन्नि रीरमन् आरात्ताद्व सधमादं न आ गहीह वा सन्नुप श्रुधि

तू किंवा यज्ञ करणारा आमच्यावर रागावू नये; दूर असलास तरी या सभेत ये, किंवा जवळ असलास तर आमचे ऐक.

इमे हि ते ब्रह्मकृतः सुते सचा मधौ न मक्ष आसते इन्द्रे कामं जरितारो वसूयवो रथे न पादमा दधुः

हे तुझ्या प्रार्थनेने निर्माण झालेले, सोमपानाच्या वेळी, धनाची इच्छा असणारे गायक, मधावर जमतात तसे बसले आहेत, हे इंद्रा; त्यांनी रथावर पाऊल ठेवले आहे.

अस्तावि मन्म पूर्व्यं ब्रह्मेन्द्राय वोचत पूर्वीरृतस्य बृहतीरनूषत स्तोतुर्मेधा असृक्षत

मी तो प्राचीन स्तोत्र गायलो आहे; तो ब्रह्मदेव आणि इंद्राला सांगितला. सत्याचे मोठे ऋच गायकाच्या मनातून ओघाने आले.

समिन्द्रो रायो बृहतीरधूनुत सं क्षोणी समु सूर्यम् सं शुक्रासः शुचयः सं गवाशिरः सोमा इन्द्रममन्दिषुः

इंद्राने मोठे धन उधळले; पृथ्वी, सूर्य, तेजस्वी आणि शुद्ध लोक, गायी देणारे, आणि सोमरस यांनी मिळून इंद्राला आनंद दिला.

इन्द्राय सोम पातवे वृत्रघ्ने परि षिच्यसे नरे च दक्षिणावते देवाय सदनासदे

हे सोमरस, इंद्रासाठी, वृत्राचा नाश करणाऱ्यासाठी, कुशल पुरुषासाठी, उदार आणि आपल्या आसनावर बसलेल्या देवासाठी ओतला जातो.

तं सखायः पुरूरुचं यूयं वयं च सूरयः अश्याम वाजगन्ध्यं सनेम वाजपस्त्यम्

हे विस्तीर्ण तेज असणाऱ्या, आम्ही तुझे मित्र आणि तुम्ही ज्ञानी लोक, आम्ही सर्व मिळून सामर्थ्याचा सुगंध मिळवू; आम्ही बळाचे धन मिळवू.

परि त्यं हर्यतं हरिं बभ्रुं पुनन्ति वारेण यो देवान्विश्वां इत्परि मदेन सह गच्छति

ते पिवळसर, सुंदर रंगाच्या घोड्याला पाण्याने शुद्ध करतात, जो मद्याच्या संगतीने सर्व देवांकडे जातो.

कस्तमिन्द्र त्वावसो मर्त्यो दधर्षति श्रद्धा इत्तेमघवन् पार्ये दिवि वाजी वाजं सिषासति

हे संपत्तीने परिपूर्ण इंद्रा, कोणता मनुष्य तुला जिंकू शकतो? खरोखर, श्रद्धेने, बलवान स्वर्गातील सामर्थ्य शोधतो.

मघोनः स्म वृत्रहत्येषु चोदय ये ददति प्रिया वसु तव प्रणीती हर्यश्व सूरिभिर्विश्वा तरेम दुरिता

हे उदार देणाऱ्या, आम्हाला वृत्राचा नाश करताना प्रेरणा दे; जे प्रिय धन देतात, त्यांच्या मार्गदर्शनाने, हे इंद्रा, आम्ही ज्ञानी लोकांसह सर्व संकटे पार करू.

एदु मधोर्मदिन्तरं सिञ्चाध्वर्यो अन्धसः एवा हि वीर स्तवते सदावृधः

हे अध्वर्यू, मधुर आणि आनंददायक सोमरस पात्रातून ओत; कारण असा सदैव वाढणारा वीर स्तुतीस पात्र आहे.

इन्द्र स्थातर्हरीणां न किष्टे पूर्व्यस्तुतिम् उदानंश शवसा न भन्दना

इंद्रा, तुझ्या घोड्यांच्या रथाचा चालक, तू कधीही प्राचीन स्तुती सोडत नाहीस; तू आपल्या शक्तीने उन्नत झालेला आहेस, तुला कोणी रोखू शकत नाही.

तं वो वाजानां पतिमहूमहि श्रवस्यवः अप्रायुभिर्ज्ञेभिर्वावृधेन्यम्

हे कीर्तीमानांनो, आम्ही त्या सामर्थ्याच्या स्वामीला हाक मारतो, जेणेकरून ज्ञानी आणि कधीही न हरलेल्यांनी त्याची वाढ व्हावी.

तं गूर्धया स्वर्णरं देवासो देवमरतिं दधन्विरे देवत्रा हव्यमूहिषे

गाण्याने देवांनी त्या तेजस्वी, न फसवता येणाऱ्या देवाला देवांमध्ये यज्ञ स्वीकारणारा म्हणून स्थापन केले.

विभूतरातिं विप्र चित्रशोचिषमग्निमीडिष्व यन्तुरम् अस्य मेधस्य सोम्यस्य सोभरे प्रेमध्वराय पूर्व्यम्

समृद्ध दानाची इच्छा ठेवून, हे प्रेरित असणाऱ्या, तेजस्वी ज्वाळांचा अग्नी, रथचालक, या बुद्धीसाठी, सोमरसासाठी, तेजस्वी यज्ञासाठी आणि प्राचीन विधीसाठी स्तुती कर.

आ सोम सवानो अद्रिभिस्तिरो वाराण्यव्यया जनो न पुरि चम्वोर्विशद्धरिः सदो वनेषु दध्रिषे

पाषाणांनी दाबलेला सोमरस अखंड अडथळे ओलांडून वाहतो; जसा एखादा मनुष्य नगरीत, तसा तो पिवळसर सोम वनात आपले स्थान घेतो.

स मामृजे तिरो अण्वानि मेष्यो मीड्वान्त्सप्तिर्न वाजयुः अनुमाद्यः पवमानो मनीषिभिः सोमो विप्रेभिरृक्वभिः

त्याने स्वतःला शुद्ध केले, लहान अडथळ्यांपलीकडे गेला, जसा विजय मिळवणारा रथचालक बळाची इच्छा करतो; वाहणारा सोमरस, ज्ञानी आणि गायकांसह स्तुतीस पात्र आहे.

वयमेनमिदा ह्यो ऽपीपेमेह वज्रिणम् तस्मा उ अद्य सवने सुतं भरा नूनं भूषत श्रुते

आज आम्ही या बलवान, शस्त्रधारी देवाला तृप्त केले; म्हणून, या यज्ञवेळी त्याच्यासाठी दाबलेला सोमरस आणा; आता तो कीर्तीमानासाठी सजवा.

वृकश्चिदस्य वारण उरामथिरा वयुनेषु भूषति सेमं न स्तोमं जुजुषाण आ गहीन्द्र प्र चित्रया धिया

लांडगादेखील त्याच्या रक्षणासाठी मार्गावर स्वतःला सजवतो; जो या स्तोत्रात आनंद घेतो, तो इंद्रा, उज्ज्वल विचाराने येथे येवो.