सामवेदः

शुष्मी शर्धो न मारुतं पवस्वानभिशस्ता दिव्या यथा विट् आपो न मक्षू सुमतिर्भवा नः सहस्राप्साः पृतनाषाण्न यज्ञः

तू, मरुतांच्या सैन्यासारखा बळकट, दिव्य, शुद्ध करतोस; पाण्यांसारखा लवकर, आमच्यासाठी शुभ हो, हजार प्रवाहांचा, युद्धात विजयी, यज्ञा.

त्वमग्ने यज्ञानां होता विश्वेषां हितः देवेभिर्मानुषे जने

अग्नी, तू सर्व यज्ञांचा पुरोहित आहेस, देव आणि माणसांमध्ये प्रतिष्ठित आहेस.

स नो मन्द्राभिरध्वरे जिह्वाभिर्यजा महः आ देवान्वक्षि यक्षि च

तुझ्या आनंददायक जिव्हांनी यज्ञात पूजा कर, हे महाबळ, देवांना पुढे ने आणि त्यांचा सन्मान कर.

वेत्था हि वेधो अध्वनः पथश्च देवाञ्जसा अग्ने यज्ञेषु सुक्रतो

हे बुद्धिमान अग्नी, तू मार्ग आणि वाटा जाणतोस; यज्ञात देवांना सरळ मार्ग दाखवतोस.

होता देवो अमर्त्यः पुरस्तादेति मायया विदथानि प्रचोदयन्

अमर देव पुरोहित आपल्या कौशल्याने पुढे जातो, विधीला प्रेरणा देतो.

वाजी वाजेषु धीयते ऽध्वरेषु प्र णीयते विप्रो यज्ञस्य साधनः

वेगवान घोडा घोड्यांमध्ये जोतला जातो, यज्ञात पुरोहित पुढे नेला जातो, आणि ऋषी हा यज्ञाचा मुख्य आधार असतो.

धिया चक्रे वरेण्यो भूतानां गर्भमा दधे दक्षस्य पितरं तना

बुद्धीने श्रेष्ठाने सर्व सृष्टीचे बीज घडवले, त्याने कौशल्याचा पिता आपल्या संततीमध्ये ठेवला.

आ सुते सिञ्चत श्रियं रोदस्योरभिश्रियम् रसा दधीत वृषभम्

सोम पिळताना, स्वर्ग आणि पृथ्वीचे वैभव ओता, नद्या त्या बलाढ्य वृषभाला पोसोत.

ते जानत स्वमोक्यां सं वत्सासो न मातृभिः मिथो नसन्त जामिभिः

ते आपली वाणी ओळखतात, जशी वासरं आपल्या मायांजवळ राहतात; ते इतरांशी मिसळत नाहीत, आपल्याच नातलगांमध्ये राहतात.

उप स्रक्वेषु बप्सतः कृण्वते धरुणं दिवि इन्द्रे अग्ना नमः स्वः

यज्ञाच्या वेळी, जसे त्यांना हवे तसे, ते स्वर्गात आधार निर्माण करतात; इंद्र आणि अग्नीला वंदन आणि आनंद अर्पण करतात.

तदिदास भुवनेषु ज्येष्टं यतो जज्ञा उग्रस्त्वेषनृम्णः सद्यो जज्ञानो नि रिणाति शत्रूननु यं विश्वे मदन्त्यूमाः

तोच खरोखर सर्व सृष्टीत श्रेष्ठ आहे, ज्याच्यापासून प्रचंड आणि बलवान देव जन्मला; नुकताच जन्मलेला तो शत्रूंना लगेच जिंकतो, आणि सर्व देवता त्याच्यात आनंद मानतात.

वावृधानः शवसा भूर्योजाः शत्रुर्दासाय भियसं दधाति अव्यनच्च व्यनच्च सस्नि सं ते नवन्त प्रभृता मदेषु

तो सामर्थ्याने वाढतो, प्रचंड शक्तिमान असतो, दासांच्या शत्रूंना भीती दाखवतो; त्याने रक्षण केले, शत्रूंना पिटाळले आणि जिंकले, आणि दान व आनंदात सर्वजण तुला वाकतात.

त्वे क्रतुमपि वृञ्जन्ति विश्वे द्विर्यदेते त्रिर्भवन्त्यूमाः स्वादोः स्वादीयः स्वादुना सृजा समदः सु मधु मधुनाभि योधीः

तुझ्यात सर्वजण बुद्धीची निवड करतात; जेव्हा हे दोन तिघे होतात, तेव्हा आनंद अतिशय मधुर होतो; मधुराहूनही गोड, तो उत्साह ओता, मधात मध मिसळ.

त्रिकद्रुकेषु महिषो यवाशिरं तुविशुष्मस्तृम्पत्सोममपिबद्विष्णुना सुतं यथावशम् स ईं ममाद महि कर्म कर्तवे महामुरुं सैनं सश्चद्देवो देवं सत्य इन्दुः सत्यमिन्द्रम्

तीन लाकडांच्या यंत्रात, जौमिश्रित शक्ती असलेला महिष, प्रचंड सामर्थ्यवान, विष्णूच्या सोबत इच्छेनुसार पिळलेला सोम पितो; त्यात तो आनंद घेतो, मोठे कार्य करण्यासाठी; खरा देव देवासोबत, खरा सोम खऱ्या इंद्रासोबत असतो.

साकं जातः क्रतुना साकमोजसा ववक्षिथ साकं वृद्धो वीर्यैः सासहिर्मृधो विचर्षणिः दाता राध स्तुवते काम्यं वसु प्रचेतन सैनं सश्चद्देवो देवं सत्य इन्दुः सत्यमिन्द्रम्

शक्तीसोबत जन्मलेला, सामर्थ्यासोबत वाढलेला, वीरतेने उजळलेला, तू शत्रूंना जिंकतोस, ज्ञानी आणि स्तुतिकर्त्याला हवे ते धन देणारा; खरा देव देवासोबत, खरा सोम खऱ्या इंद्रासोबत असतो.

अध त्विषीमां अभ्योजसा कृविं युधाभवदा रोदसी अपृणदस्य मज्मना प्र वावृधे अधत्तान्यं जठरे प्रेमरिच्यत प्र चेतय सैनं सश्चद्देवो देवं सत्य इन्दुः सत्यमिन्द्रम्

म्हणून प्रचंड तेजाने आणि सामर्थ्याने, तो युद्धात भयंकर झाला, आपल्या महानतेने आकाश आणि पृथ्वी भरून टाकली; तो फार वाढला, दुसऱ्याला आपल्या पोटात घेतला आणि तेजाने चमकला; खरा देव देवासोबत, खरा सोम खऱ्या इंद्रासोबत असतो.

सप्तम प्रथमो ऽर्धः अभि प्र गोपतिं गिरेन्द्रमर्च यथा विदे मूनुं सत्यस्य सत्पतिम्

सातवा, पहिला भाग, गवळ्यांचा स्वामी, पर्वतांवरील इंद्र, जसा योग्य आहे तसा, सत्याचा खरा स्वामी याची स्तुती कर.

आ हरयः ससृज्रिरे ऽरुषीरधि बर्हिषि यत्राभि संनवामहे

पिंगट घोडे धावू लागले, लाल रंगाचे घोडे यज्ञकुशावर आले, जिथे आपण सर्व एकत्र जमतो.

इन्द्राय गाव आशिरं दुदुह्रे वज्रिणे मधु यत्सीमुपह्वरे विदत्

इंद्रासाठी, गायींनी जौमिश्रित दूध काढले; वज्रधारीसाठी, जिथे तो मिळवतो त्या जागी मध मिळाले.

आ नो विश्वासु हव्यमिन्द्रं समत्सु भूषत उप ब्रह्माणि सवनानि वृत्रहन्परमज्या ऋचीषम

आपली आहुती सर्व सभांमध्ये इंद्राला बोलावो; स्तोत्रे आणि सोमरस वज्रधारी, सर्वात बलवान, वृत्रहंता याच्याजवळ जावोत.

त्वं दाता प्रथमो राधसामस्यसि सत्य ईशानकृत् तुविद्युम्नस्य युज्या वृणीमहे पुत्रस्य शवसो महः

तूच सर्वांत पहिला धनदाता आहेस, तू खरा संपत्तीचा स्वामी आहेस; आम्ही तुला, बलशाली, सामर्थ्य आणि महत्तेचा योग्य पुत्र म्हणून निवडतो.

प्रत्नं पीयूषं पूर्व्यं यदुक्थ्यं महो गाहद्दिव आ निरधुक्षत इन्द्रमभि जायमानं समस्वरन्

प्राचीन, पोषण करणारे, आद्य आणि स्तुत्य, या महानांनी स्वर्गातून दूध काढले; इंद्र जन्मताना त्यांनी एकत्र गायन केले.

आदीं के चित्पश्यमानास आप्यं वसुरुचो दिव्या अभ्यनूषत दिवो न वारं सविता व्यूर्णुते

काहींनी पाहता पाहता, प्राचीन, जलयुक्त, तेजस्वी स्वर्गातील धन जवळ केले; जसा सूर्य आकाशाचा आवरण पसरवतो, तसा सविता पसरतो.

अध यदिमे पवमान रोदसी इमा च विश्वा भुवनाभि मज्मना यूथे न निष्ठा वृषभो वि राजसि

हे पावन करणाऱ्या, जेव्हा तू चालतोस, तेव्हा हे दोन विश्व आणि सर्व जग तुझ्या सामर्थ्याने व्यापून टाकतोस; कळपातला बलाढ्य वृषभ जसा तेजाने चमकतो, तसा तू उजळतोस.

इममू षु त्वमस्माकं सनिं गायत्रं नव्यांसम् अग्ने देवेषु प्र वोचः

अग्ने, आता आमच्यासाठी देवांमध्ये ही नवीन स्तुती गीत म्हणून सांग, तू आमचा सोबती आहेस.

विभक्तासि चित्रभानो सिन्धोरूर्मा उपाक आ सद्यो दाशुषे क्षरसि

हे तेजस्वी, तू जणू नदीच्या लाटांसारखा विभागला गेला आहेस; तू लगेच भक्ताकडे वाहात येतोस आणि त्याला दान देतोस.

आ नो भज परमेष्वा वाजेषु मध्यमेषु शिक्षा वस्वो अन्तमस्य

आम्हाला सर्वोच्च आणि मधल्या बक्षिसांमध्ये भाग दे, आणि शिकव, शेवटीही, दान करणाऱ्या, आम्हाला मार्गदर्शन कर.

अहमिद्धि पितुष्परि मेधामृतस्य जग्रह अहं सूर्य इवाजनि

मी खरंच अमर पित्याचं ज्ञान मिळवलं; मी सूर्यासारखा जन्मलो.

अहं प्रत्नेन जन्मना गिरः शुम्भामि कण्ववत् येनेन्द्रः शुष्ममिद्दधे

प्राचीन जन्माने, मी कण्वांसारख्या ऋषींच्या स्तुतींना शोभा आणतो, ज्यामुळे इंद्राला सामर्थ्य मिळालं.