सामवेदः

सोमानां स्वरणं कृणुहि ब्रह्मणस्पते कक्षीवन्तं य औशिजः

ब्रह्मणस्पती, सोमांचा गूंजणारा स्वर कर, कक्षीवान आणि औशिज यांना जसा हवा आहे तसा.

अग्न आयूंषि पवसे आ सुवोर्जं इषं च नः आरे बाधस्व दुच्छुनाम्

अग्नी, तू आमचे आयुष्य शुद्ध करतोस; आम्हाला तेजस्वी बळ आणि अन्न मिळवून दे, आणि आमच्यापासून दुष्टपणा दूर कर.

ता नः शक्तं पार्थिवस्य महो रायो दिव्यस्य महि वा क्षत्रं देवेषु

तू आम्हाला पृथ्वीवरील मोठेपणाचे सामर्थ्य, स्वर्गातील संपत्ती आणि देवांमध्ये मोठे राज्य दे.

ऋतमृतेन सपन्तेषिरं दक्षमाशाते अद्रुहा देवौ वर्धेते

सत्यामुळे ते सत्याशी एकरूप होतात; ते शुद्ध बुद्धीची इच्छा करतात; अहितरहित देव वाढतात.

वृष्टिद्यावा रीत्यापेषस्पती दानुमत्याः बृहन्तं गर्त्तमाशाते

पाऊस देणारे आकाश आणि पृथ्वी, समृद्धीचे स्वामी, दानुमतीच्या विशाल गर्तेचा शोध घेतात.

युञ्जन्ति ब्रध्नमरुषं चरन्तं परि तस्थुषः रोचन्ते रोचना दिवि

ते तेजस्वी, वेगवान यांना जुळवतात, जे फिरतात; स्वर्गातील प्रकाशमान प्रदेश उजळतात.

युञ्जन्त्यस्य काम्या हरी विपक्षसा रथे शोणा धृष्णू नृवाहसा

ते त्याच्या इच्छित घोड्यांना, लाल, तिखट, वीरशूर अशा, रथाला जुळवतात, बळ आणि वेगाने.

केतुं कृण्वन्नकेतवे पेशो मर्या अपेशसे समुषद्भिरजायथाः

चिन्ह नसलेल्यांसाठी चिन्ह निर्माण करतोस, सजवलेल्यांना शोभा देतोस, असजवलेल्यांसाठी; तू उषा सोबत जन्म घेतोस.

अयं सोम इन्द्र तुभ्यं सुन्वे तुभ्यं पवते त्वमस्य पाहि त्वं ह यं चकृषे त्वं ववृष इन्दुं मदाय युज्याय सोमम्

हे इंद्रा, हा सोम मी तुझ्यासाठी पिळतो, तो तुझ्यासाठी शुद्ध होतो; तूच तो पिऊन आनंद घे, कारण तूच त्याला तयार केलास आणि बळ दिलेस.

स ईं रथो न भुरिषाडयोजि महः पुरूणि सातये वसूनि आदीं विश्वा नहुष्याणि जाता स्वर्षाता वन ऊर्ध्वा नवन्त

तो रथासारखा भरपूर जुळवलेला आहे, मोठ्यांसाठी अनेक संपत्ती घेऊन येतो; नहुषांची सर्व संतती, सूर्यापासून जन्मलेली, वर उचलून वनाचा शोध घेतात.

शुष्मी शर्धो न मारुतं पवस्वानभिशस्ता दिव्या यथा विट् आपो न मक्षू सुमतिर्भवा नः सहस्राप्साः पृतनाषाण्न यज्ञः

तू, मरुतांच्या सैन्यासारखा बळकट, दिव्य, शुद्ध करतोस; पाण्यांसारखा लवकर, आमच्यासाठी शुभ हो, हजार प्रवाहांचा, युद्धात विजयी, यज्ञा.

त्वमग्ने यज्ञानां होता विश्वेषां हितः देवेभिर्मानुषे जने

अग्नी, तू सर्व यज्ञांचा पुरोहित आहेस, देव आणि माणसांमध्ये प्रतिष्ठित आहेस.

स नो मन्द्राभिरध्वरे जिह्वाभिर्यजा महः आ देवान्वक्षि यक्षि च

तुझ्या आनंददायक जिव्हांनी यज्ञात पूजा कर, हे महाबळ, देवांना पुढे ने आणि त्यांचा सन्मान कर.

वेत्था हि वेधो अध्वनः पथश्च देवाञ्जसा अग्ने यज्ञेषु सुक्रतो

हे बुद्धिमान अग्नी, तू मार्ग आणि वाटा जाणतोस; यज्ञात देवांना सरळ मार्ग दाखवतोस.

होता देवो अमर्त्यः पुरस्तादेति मायया विदथानि प्रचोदयन्

अमर देव पुरोहित आपल्या कौशल्याने पुढे जातो, विधीला प्रेरणा देतो.

वाजी वाजेषु धीयते ऽध्वरेषु प्र णीयते विप्रो यज्ञस्य साधनः

वेगवान घोडा घोड्यांमध्ये जोतला जातो, यज्ञात पुरोहित पुढे नेला जातो, आणि ऋषी हा यज्ञाचा मुख्य आधार असतो.

धिया चक्रे वरेण्यो भूतानां गर्भमा दधे दक्षस्य पितरं तना

बुद्धीने श्रेष्ठाने सर्व सृष्टीचे बीज घडवले, त्याने कौशल्याचा पिता आपल्या संततीमध्ये ठेवला.

आ सुते सिञ्चत श्रियं रोदस्योरभिश्रियम् रसा दधीत वृषभम्

सोम पिळताना, स्वर्ग आणि पृथ्वीचे वैभव ओता, नद्या त्या बलाढ्य वृषभाला पोसोत.

ते जानत स्वमोक्यां सं वत्सासो न मातृभिः मिथो नसन्त जामिभिः

ते आपली वाणी ओळखतात, जशी वासरं आपल्या मायांजवळ राहतात; ते इतरांशी मिसळत नाहीत, आपल्याच नातलगांमध्ये राहतात.

उप स्रक्वेषु बप्सतः कृण्वते धरुणं दिवि इन्द्रे अग्ना नमः स्वः

यज्ञाच्या वेळी, जसे त्यांना हवे तसे, ते स्वर्गात आधार निर्माण करतात; इंद्र आणि अग्नीला वंदन आणि आनंद अर्पण करतात.

तदिदास भुवनेषु ज्येष्टं यतो जज्ञा उग्रस्त्वेषनृम्णः सद्यो जज्ञानो नि रिणाति शत्रूननु यं विश्वे मदन्त्यूमाः

तोच खरोखर सर्व सृष्टीत श्रेष्ठ आहे, ज्याच्यापासून प्रचंड आणि बलवान देव जन्मला; नुकताच जन्मलेला तो शत्रूंना लगेच जिंकतो, आणि सर्व देवता त्याच्यात आनंद मानतात.

वावृधानः शवसा भूर्योजाः शत्रुर्दासाय भियसं दधाति अव्यनच्च व्यनच्च सस्नि सं ते नवन्त प्रभृता मदेषु

तो सामर्थ्याने वाढतो, प्रचंड शक्तिमान असतो, दासांच्या शत्रूंना भीती दाखवतो; त्याने रक्षण केले, शत्रूंना पिटाळले आणि जिंकले, आणि दान व आनंदात सर्वजण तुला वाकतात.

त्वे क्रतुमपि वृञ्जन्ति विश्वे द्विर्यदेते त्रिर्भवन्त्यूमाः स्वादोः स्वादीयः स्वादुना सृजा समदः सु मधु मधुनाभि योधीः

तुझ्यात सर्वजण बुद्धीची निवड करतात; जेव्हा हे दोन तिघे होतात, तेव्हा आनंद अतिशय मधुर होतो; मधुराहूनही गोड, तो उत्साह ओता, मधात मध मिसळ.

त्रिकद्रुकेषु महिषो यवाशिरं तुविशुष्मस्तृम्पत्सोममपिबद्विष्णुना सुतं यथावशम् स ईं ममाद महि कर्म कर्तवे महामुरुं सैनं सश्चद्देवो देवं सत्य इन्दुः सत्यमिन्द्रम्

तीन लाकडांच्या यंत्रात, जौमिश्रित शक्ती असलेला महिष, प्रचंड सामर्थ्यवान, विष्णूच्या सोबत इच्छेनुसार पिळलेला सोम पितो; त्यात तो आनंद घेतो, मोठे कार्य करण्यासाठी; खरा देव देवासोबत, खरा सोम खऱ्या इंद्रासोबत असतो.

साकं जातः क्रतुना साकमोजसा ववक्षिथ साकं वृद्धो वीर्यैः सासहिर्मृधो विचर्षणिः दाता राध स्तुवते काम्यं वसु प्रचेतन सैनं सश्चद्देवो देवं सत्य इन्दुः सत्यमिन्द्रम्

शक्तीसोबत जन्मलेला, सामर्थ्यासोबत वाढलेला, वीरतेने उजळलेला, तू शत्रूंना जिंकतोस, ज्ञानी आणि स्तुतिकर्त्याला हवे ते धन देणारा; खरा देव देवासोबत, खरा सोम खऱ्या इंद्रासोबत असतो.

अध त्विषीमां अभ्योजसा कृविं युधाभवदा रोदसी अपृणदस्य मज्मना प्र वावृधे अधत्तान्यं जठरे प्रेमरिच्यत प्र चेतय सैनं सश्चद्देवो देवं सत्य इन्दुः सत्यमिन्द्रम्

म्हणून प्रचंड तेजाने आणि सामर्थ्याने, तो युद्धात भयंकर झाला, आपल्या महानतेने आकाश आणि पृथ्वी भरून टाकली; तो फार वाढला, दुसऱ्याला आपल्या पोटात घेतला आणि तेजाने चमकला; खरा देव देवासोबत, खरा सोम खऱ्या इंद्रासोबत असतो.

सप्तम प्रथमो ऽर्धः अभि प्र गोपतिं गिरेन्द्रमर्च यथा विदे मूनुं सत्यस्य सत्पतिम्

सातवा, पहिला भाग, गवळ्यांचा स्वामी, पर्वतांवरील इंद्र, जसा योग्य आहे तसा, सत्याचा खरा स्वामी याची स्तुती कर.

आ हरयः ससृज्रिरे ऽरुषीरधि बर्हिषि यत्राभि संनवामहे

पिंगट घोडे धावू लागले, लाल रंगाचे घोडे यज्ञकुशावर आले, जिथे आपण सर्व एकत्र जमतो.

इन्द्राय गाव आशिरं दुदुह्रे वज्रिणे मधु यत्सीमुपह्वरे विदत्

इंद्रासाठी, गायींनी जौमिश्रित दूध काढले; वज्रधारीसाठी, जिथे तो मिळवतो त्या जागी मध मिळाले.