सामवेदः

त्रिरस्मै सप्त धेनवो दुदुह्रिरे सत्यामाशिरं परमे व्योमनि चत्वार्यन्या भुवनानि निर्णिजे चारूणि चक्रे

तीन वेळा, सात गायींनी त्याच्यासाठी दूध दिले, सत्य आणि बलवान, सर्वोच्च आकाशात; चार इतर जग त्याने वेगळे केले, ती सुंदर बनवली.

स भक्षमाणो अमृतस्य चारुण उभे द्यावा काव्येना वि शश्रथे तेजिष्ठा अपो मंहना परि व्यत यदी देवस्य श्रवसा सदो विदुः

तो सुंदर अमृत पितो, आणि आपल्या काव्याने आकाश व पृथ्वी व्यापतो; तेजस्वी पाणी मोठेपणाने पसरले, जेव्हा देवाच्या कीर्तीने त्याचे स्थान सर्वांना कळले.

ते अस्य सन्तु केतवो ऽमृत्यवो ऽदाभ्यासो जनुषी उभे अनु येभिर्नृम्णा च देव्या च पुनत आदिद्राजानं मनना अगृभ्णत

त्याची ही चिन्हे अमर आणि जिंकता येणार नाहीत अशी असू देत, दोन्ही जन्मांत; ज्यांच्या शौर्याने आणि दैवी शक्तीने त्यांनी शुद्ध केले, आणि मग आपल्या मनाने राजाला पकडले.

अभि वायुं वीत्यर्षा गृणानो ऽभि मित्रावरुणा पूयमानः अभी नरं धीजवनं रथेष्ठामभीन्द्रं वृषणं वज्रबाहुम्

मी वायूचे स्तुतीने गुणगान करतो, मित्र आणि वरुण यांना शुद्ध करतो; ज्ञानी, रथावर बसणाऱ्या पुरुषाला आणि वज्रधारी बलवान इंद्रालाही शुद्ध करतो.

अभि वस्त्रा सुवसनान्यर्षाभि धेनूः सुदुघाः पूयमानः अभि चन्द्रा भर्त्तवे नो हिरण्याभ्यश्वान्रथिनो देव सोम

मी सुंदर वस्त्रे शुद्ध करतो, उत्तम कपडे घातलेली; मी भरपूर दूध देणाऱ्या गायी शुद्ध करतो; आपल्या स्वामीसाठी, सोमदेवासाठी, तेजस्वी, सोन्याचे, घोड्यांनी ओढलेले रथ शुद्ध करतो.

अभी नो अर्ष दिव्या वसून्यभि विश्वा पार्थिवा पूयमानः अभि येन द्रविणमश्नवामाभ्यार्षेयं जमदग्निवन्नः

मी आपल्यासाठी दैवी संपत्ती शुद्ध करतो, पृथ्वीवरील सर्व वस्तू शुद्ध करतो; ज्यामुळे आपल्याला धन मिळेल, तेही जमदग्नीच्या वंशजासाठी शुद्ध करतो.

यज्जायथा अपूर्व्य मघवन्वृत्रहत्याय तत्पृथिवीमप्रथयस्तदस्तभ्ना उतो दिवम्

मघवन्, जेव्हा तू वृत्‍राचा वध करण्यासाठी जन्मास आलास, तेव्हा तू पृथ्वीला विस्तारलेस, तिला आधार दिलास आणि आकाशालाही सांभाळलेस.

तत्ते यज्ञो अजायत तदर्क उत हस्कृतिः तद्विश्वमभिभूरसि यज्जातं यच्च जन्त्वम्

मग तुझा यज्ञ जन्माला आला, मग स्तुती आणि तेजस्वी गाणे; मग तू सर्व निर्माण झालेल्या आणि जिवंत असलेल्या गोष्टींवर अधिपती झालास.

आमासु पक्वमैरय आ सूर्यं रोहयो दिवि घर्मं न सामं तपता सुवृक्तिभिर्जुष्टं गिर्वणसे बृहत्

त्यांच्यात शिजवलेले पुढे आण, सूर्याला आकाशात उचल, जसे उष्णता पसरते तसे; सुंदर स्तुतिंनी सजलेले गाणे तेजाने झळकू दे, गायकासाठी महान असो.

मत्स्यपायि ते महः पात्रस्येव हरिवो मत्सरो मदः वृषा ते वृष्ण इन्दुर्वाजी सहस्रसातमः

तुझे मोठेपण मासा जसा पाणी पितो तसे प्यायले जाते, हे पिंगटवर्णा, जसे प्याल्याची इच्छा; तुझा बलवान सोम, हे वृषभा, बक्षिसांनी भरपूर आणि हजारपट फळ देणारा आहे.

आ नस्ते गन्तु मत्सरो वृषा मदो वरेण्यः सहावां इन्द्र सानसिः पृतनषाडमर्त्यः

तुझी इच्छा आमच्याकडे येऊ दे, हे वृषभा, श्रेष्ठ आनंद येऊ दे; बलशाली इंद्रा, युद्धात विजयी, आम्हाला बक्षीस मिळवून दे.

त्वं हि शूरः सनिता चोदयो मनुषो रथम् सहावान्दस्युमव्रतमोषः पात्रं न शोचिषा

तूच खरा वीर, जिंकणारा, माणसांच्या रथाचा चालक; बलवान, तू दुष्ट शत्रूंचा नाश करतोस, जणू अग्नीने उजळलेला प्याला.

षष्ठ तृतीयो ऽर्धः पवस्व वृष्टिमा सु नो ऽपामूर्मिं दिवस्परि अयक्ष्मा बृहतीरिषः

सहावा, तिसरा, अर्धा—शुद्ध कर, आमच्यासाठी पाऊस आण; आकाशातून येणारी पाण्याची मोठी, रोगरहित लाट आम्हाला पोषण देऊ दे.

तया पवस्व धारया यया गाव इहागमन् जन्यास उप नो गृहम्

त्या प्रवाहाने शुद्ध कर, ज्यामुळे गायी आमच्याकडे, आमच्या घरात, जन्मून आल्या.

घृतं पवस्व धारया यज्ञेषु देववीतमः अस्मभ्यं वृष्टिमा पव

त्या प्रवाहाने तूप शुद्ध कर, यज्ञात देवांना सर्वात प्रिय; आमच्यासाठी पाऊस आण, शुद्ध कर.

स न ऊर्जे व्याव्ययं पवित्रं धाव धारया देवासः शृणवन्हि कम्

आमच्यासाठी, बळाने वाह, त्या प्रवाहाने शुद्ध करणाऱ्या पात्रातून वाह; देवांनी आमची इच्छा ऐकू दे.

पवमानो असिष्यदद्रक्षांस्यपजङ्घनत् प्रत्नवद्रोचयन्रुचः

वाहणाऱ्याने अडथळे फोडले, शत्रूंना दूर केले, प्राचीन तेजाने झळकतो.

प्रत्यस्मै पिपीषते विश्वानि विदुषे भर अरङ्गमाय जग्मये ऽपश्चादध्वने नरः

जो इच्छितो, जो सर्व जाणतो, त्याच्यासाठी घेऊन ये; जो प्रवासाला तयार आहे, जो मार्गावर आहे, मागे येणाऱ्या लोकांसाठीही.

एमेनं प्रत्येतन सोमेभिः सोमपातमम् अमत्रेभिरृजीषिणमिन्द्रं सुतेभिरिन्दुभिः

या सोमांसह त्याच्याकडे जा, सोमपान करणाऱ्याकडे; शुद्ध, बलवान, पिळलेल्या रसांसह इंद्राजवळ जा.

यदी सुतेभिरिन्दुभिः सोमेभिः प्रतिभूषथ वेदा विश्वस्य मेधिरो धृषत्तन्तमिदेषते

हे ज्ञानी, जर तू वेदांना चंद्रासारख्या सोमरसाच्या थेंबांनी सजवलेस, तर तूच या विश्वाचा बलवान धागा विणतोस.

अस्माअस्मा इदन्धसो ऽध्वर्यो प्र भरा सुतम् कुवित्समस्य जेन्यस्य ऽभिशस्तेरवस्वरत्

अध्वर्यू, आमच्यासाठी या द्रव्यातून सोमरस आण. कदाचित तो आम्हाला हवेहवेसे, प्रशंसनीय, आणि स्तुतीचे गीत देईल.

बभ्रवे नु स्वतवसे ऽरुणाय दिविस्पृशे सोमाय गाथमर्चत

तपकिरी, स्वबलशाली, आकाशाला भिडणाऱ्या त्या अरुण सोमासाठी स्तुतीचे गीत गा.

हस्तच्युतेभिरद्रिभिः सुतं सोमं पुनीतन मधावा धावता मधु

हातातून सुटलेल्या दगडांनी पिळलेला सोमरस शुद्ध करा. गोड रस वाहू द्या, मधासारखे ओघळू द्या.

नमसेदुप सीदत दध्नेदभि श्रीणीतन इन्दुमिन्द्रे दधातन

नम्रतेने वाकून बसा, लक्ष देऊन ऐका; तो चंद्रासारखा थेंब इंद्रात ठेवा.

अमित्रहा विचर्षणिः पवस्व सोम शं गवे देवेभ्यो अनुकामकृत्

शत्रूंचा नाश करणारा, सर्व लोकांत बुद्धिमान असलेला सोमरस, गायीला, देवांना आणि त्यांच्या इच्छांना कल्याण देत वाहू दे.

इन्द्राय सोम पातवे मदाय परि षिच्यसे मनश्चिन्मनसस्पतिः

सोम्या, तू इंद्रासाठी पिण्यासाठी, आनंदासाठी ओतला जातो; मन देखील, मनाचा स्वामी, ओतला जातो.

पवमान सुवीर्यं रयिं सोम रिरीहि नः इन्दविन्द्रेण नो युजा

शुद्ध झालेला सोम्या, आम्हाला वीरशक्ती आणि संपत्ती दे; इंद्राशी आम्हाला एकरूप कर, हे थेंबा.

उद्धेदभि श्रुतामघं वृषमं नर्यापसम् अस्तारमेषि सूर्य

तू, सूर्य, आपल्या किरणांनी उदयास येतोस, कीर्ती आणि सामर्थ्य घेऊन येतोस, वाईट दूर करतोस, आणि अंधार घालवतोस.

नव यो नवतिं पुरो बिभेद बाह्वोजसा अहिं च वृत्रहावधीत्

ज्याने आपल्या बाहूंच्या बळावर नव्वद आणि नऊ किल्ले फोडले, आणि वृत्राचा वध करणारा सर्प मारला.