सामवेदः

अ कदा मर्त्तमराधसं पदा क्षुम्पमिव स्फुरत् च् कदा नः शुश्रवद्गिर इन्द्रो अङ्ग

इंद्र कधी त्या दुष्ट माणसाला पायाने मातीच्या ढेकळासारखा चिरडेल? तो कधी आमच्या गाण्यांकडे लक्ष देईल?

अ गायन्ति त्वा गायत्रिणो ऽर्चन्त्यर्कमर्किणः च् ब्रह्माणस्त्वा शतक्रत उद्वंशमिव येमिरे

गायक तुझं गायन करतात, स्तोत्र म्हणणारे तुझी स्तुती करतात; ब्राह्मण, शतक्रतु, तुला घोड्यासारखा यज्ञस्थळी बांधतात.

अ यत्सानोः सान्वारुहो भूर्यस्पष्ट कर्त्त्वम् च् तदिन्द्रो अर्थं चेतति यूथेन वृष्णिरेजति

जेव्हा तू शिखरावरून शिखरावर जातो आणि अनेक अद्भुत कृत्ये करतोस, तेव्हा इंद्र हेतू ओळखतो, तो वृषभ आपल्या समूहासह पुढे जातो.

अ युङ्क्ष्वा हि केशिना हरी वृषणा कक्ष्यप्रा च् अथा न इन्द्र सोमपा गिरामुपश्रुतिं चर

इंद्रा, तुझे केसाळ, बलवान घोडे जोडीने जोत; मग सोमपान करणाऱ्या, आमच्याकडे ये आणि आमच्या गाण्यांचा आवाज ऐक.

षष्ठ प्रथमो ऽर्धः अ सुषमिद्धो न आ वह देवां अग्ने हविष्मते च् होतः पावक यक्षि च

सुंदर प्रज्वलित झालेला अग्नी, देवांना हव्यांसाठी येथे आण; पवित्र होतार, अर्पण स्वीकार.

अ मधुमन्तं तनूनपाद्यज्ञं देवेषु नः कवे च् अद्या कृणुय्हूतये

कवी, आज आमच्यासाठी देवांमध्ये गोडतेने भरलेला यज्ञ कर, आमच्या आह्वानासाठी.

अ नराशंसमिह प्रियमस्मिन्यज्ञ उप ह्वये च् मधुजिह्वं हविष्कृतम्

या यज्ञात प्रिय असलेल्या, मधुर जिभेने अर्पण स्वीकारणाऱ्या नराशंसाला मी येथे बोलावतो.

अ अग्ने सुखतमे रथे देवां ईडित आ वह च् असि होता मनुर्हितः

अग्ने, सुखद रथात देवांना येथे घेऊन ये, जे स्तुत्य आहेत; तू मनूने नेमलेला होतार आहेस.

अ यदद्य सूर उदिते ऽनागा मित्रो अर्यमा च् सुवाति सविता भगः

आज सूर्य उगवल्यावर, निष्पाप मित्र, अर्यमन्, सविता आणि भग आपल्यावर कृपा करोत.

अ सुप्रावीरस्तु स क्षयः प्र नु यामन्त्सुदानवः च् ये नो अंहो ऽतिपिप्रति

हे उदार वीर, तो नाश खरोखर मोठा आहे; तो आमच्यावर येऊ दे. जे आमच्या दुःखावर मात करायला निघाले आहेत, त्यांना तू हरवू दे.

अ उत स्वराजो अदितिरदब्धस्य व्रतस्य ये च् महो राजान ईशते

ती तेजस्वी राज्याची अधिष्ठात्री अदिती, जी आपल्या व्रतामध्ये अढळ आहे, आणि जे महान राजे राज्य करतात—ते आमचे रक्षण करो.

अ उ त्वा मन्दन्तु सोमाः कृणुष्व राधो अद्रिवः च् अव ब्रह्मद्विषो जहि

सोमांनी तुला आनंदित करू दे, हे वज्रधारी, आम्हाला तुझं कृपाशीर दे, आणि वेदद्वेष्ट्यांना नष्ट कर.

अ पदा पणीनराधसो नि बाधस्व महां असि च् न हि त्वा कश्च न प्रति

हे महाबळवान, आपल्या पायाने कंजूष लोकांना दूर लोट; कारण खरोखरच, तुला कोणीही थांबवू शकत नाही.

अ त्वमीशिषे सुतानामिन्द्र त्वमसुतानाम् च् त्वं राजा जनानाम्

हे इंद्रा, तू पिळलेल्या आणि न पिळलेल्या सोमाचा स्वामी आहेस; तू सर्व लोकांचा राजा आहेस.

अ आ जागृविर्विप्र ऋतां मतीनां सोमः पुनानो असदच्चमूषु च् सपन्ति यं मिथुनासो निकामा अध्वर्यवो रथिरासः सुहस्ताः

हे ज्ञानी, सत्य विचारांसाठी जागा हो; शुद्ध होत असलेला सोम पात्रांमध्ये ओतला गेला आहे. यज्ञ करणारे, कुशल आणि चपळ, त्याला जसे इच्छेने जोडलेले जोडपे ओततात तसे ओततात.

अ स पुनान उप सूरे दधान ओबे अप्रा रोदसी वि ष आवः च् प्रिया चिद्यस्य प्रियसास ऊती सतो धनं कारिणे न प्र यंसत्

तो शुद्ध होत असलेला सोम सूर्याजवळ ठेवला जातो, आकाश आणि पृथ्वीला कवेत घेतो. त्याच्या प्रियजनांनीही, आपुलकीने, योग्य कर्म करणाऱ्याला धन द्यायला कधीच मागे हटत नाही.

अ स वर्धिता पूयमानः सोमो मीढ्वां अभि नो ज्योतिषावीत् च् यत्र नः पूर्वे पितरः पदज्ञाः स्वर्विदो अभि गा अद्रिमिष्णन्

तो वाढणारा, शुद्ध होत असलेला, दानशूर सोम आम्हाला प्रकाश देवो—जिथे आमचे पूर्वज, मार्ग आणि सूर्य जाणणारे, दगड ओलांडून गेले.

अ मा चिदन्यद्वि शंसत सखायो मा रिषण्यत च् इन्द्रमित्स्तोता वृषणं सचा सुते मुहुरुक्था च शंसत

मित्रांनो, दुसऱ्या कुठल्याही गोष्टीचा उल्लेख करू नका, न डगमगा; इंद्राचे, त्या पराक्रमीचे, पिळलेल्या सोमासह स्तुती करा आणि वारंवार गाणी म्हणा.

अ अवक्रक्षिणं वृषभं यथा जुवं गां न चर्षणीसहम् च् विद्वेषणं संवननमुभयङ्करं मंहिष्ठमुभयाविनम्

जसा तरुण, बळकट वासरू गायींना ओढतो, तसा, जो कुणीही जिंकू शकत नाही, द्वेष दूर करणारा, सर्वांना एकत्र आणणारा, दोन्ही बाजूंना कल्याण करणारा आणि सर्वांत बलवान, तो दोन्ही बाजूंवर विजय मिळवतो.

अ उदु त्ये मधुमत्तमा गिर स्तोमास ईरते च् सत्राजितो धनसा अक्षितोतयो वाजन्तो रथा इव

ती मधुर गाणी, स्तुतीचे शब्द, वर वर उठतात, जणू सत्‍राजिताच्या संपत्ती देणाऱ्या, न संपणाऱ्या रथांसारखी.

अ कण्वा इव भृगवः सूर्या इव विश्वमिद्धीतमाशत च् इन्द्रं स्तोमेभिर्महयन्त आयवः प्रियमेधासो अस्वरन्

कण्वांसारखे, भृगूसारखे, सूर्याप्रमाणे, सर्वांनीच प्रज्वलित तेज शोधले. उत्साही भक्तांनी स्तोत्रांनी इंद्राची महती गायली; प्रियमेधांनी गाणी गातली.

अ पर्यू षु प्र धन्व वाजसातये परि वृत्राणि सक्षणिः च् द्विषस्तरध्या ऋणया न ईरसे

हे सोम, तू विजयासाठी शत्रूंच्या भोवती फिर, अडथळे पार कर, द्वेष करणाऱ्यांना दूर कर, जसा कर्जदार आपलं कर्ज फेडतो.

अ अजीजनो हि पवमान सूर्यं विधारे शक्मना पयः च् गोजीरया रंहमानः पुरन्ध्या

हे शुद्ध झालेल्या सोम, तूच आपल्या सामर्थ्याने सूर्य आणि वाहणारे दूध निर्माण केलेस; गायींसह, पुरंधीसह, जलद धावतोस.

अ अनु हि त्वा सुतं सोम मदामसि महे समर्यराज्ये च् वाजां अभि पवमान प्र गाहसे

हे पिळलेल्या सोम, आम्ही तुझ्यात आनंद मानतो, या महान युद्धातील राज्यात; हे शुद्ध सोम, तू बक्षिसासाठी पुढे धावतोस.

अ परि प्र धन्वेन्द्राय सोम स्वादुर्मित्राय पूष्णे भगाय

हे गोड सोम, सर्व बाजूंनी ओत, इंद्रासाठी, मित्रासाठी, पूषणासाठी, भगासाठी.

अ एवामृताय महे क्षयाय स शुक्रो अर्ष दिव्यः पीयूषः

असे अमरत्वासाठी, महान निवासासाठी, तो तेजस्वी, स्वर्गीय, पोषक प्रवाह वाहू दे.

अ इन्द्रस्ते सोम सुतस्य पेयात्क्रत्वे दक्षाय विश्वे च देवाः

हे इंद्रा, हा पिळलेला सोम, तुझ्यासाठी आणि सर्व देवांसाठी, बुद्धीसाठी, कौशल्यासाठी प्यावा जावो.

अ सूर्यस्येव रश्मयो द्रावयित्नवो मत्सरासः प्रसुतः साकमीरते च् तन्तुं ततं परि सर्गास आशवो नेन्द्रादृते पवते धाम किं चन

जसा सूर्याच्या किरणांनी सर्वत्र प्रकाश पसरतो, तशीच ही मत्सराची प्रवृत्ती एकत्रितपणे निर्माण होते आणि एकत्रच वागते. जसे धागे विणले जातात, तशी इच्छा मनाला गुंडाळते. इंद्राशिवाय ही जीवनशक्ती कुठेही जात नाही.

अ उपो मतिः पृच्यते सिच्यते मधु मन्द्राजनी चोदते अन्तरासनि च् पवमानः सन्तनिः सुन्वतामिव मधुमान्द्रप्सः परि वारमर्षति

जशी मध गाळली जाते, तशीच ही बुद्धी ओतली जाते; गूढ आवाज मनात जागृत होतो आणि वीज चमकताना, पवित्र करणारा प्रवाह ओघळतो, तो गोड आणि आनंददायक असतो, जणू काही सर्व अडथळे दूर करतो.