सामवेदः

अ स पवित्रे विचक्षणो हरिरर्षति धर्णसिः च् अभि योनिं कनिक्रदत्

हा बुद्धिमान, सुवर्णवर्णाचा, शुद्ध पात्रात वाहतो; गर्जना करत, आपल्या स्थानाकडे धाव घेतो.

अ स वाजी रोचना दिवः पवमानो वि धावति च् रक्षोहा वारमव्ययम्

हा घोडा, पवमान, स्वर्गाच्या तेजस्वी प्रदेशांतून धावतो; राक्षसांचा संहार करणारा, तो कधीही न संपणाऱ्या ध्येयाला पोहोचतो.

अ स त्रितस्याधि सानवि पवमानो अरोचयत् च् जामिभिः सूर्यं सह

हा पवमान, त्रिताच्या शिखरावर, आपल्या नातेवाईकांसह सूर्य उजळवतो.

अ स वृत्रहा वृषा सुतो वरिवोविददाभ्यः च् सोमो वाजमिवासरत्

हा सोम, वृषभ आणि पिळलेला, वृत्राचा संहार करणारा, अजेयांना मोकळे स्थान देतो आणि घोड्यासारखा धावतो.

अ स देवः कविनेषितो ऽभि द्रोणानि धावति च् इन्दुरिन्द्राय मंहयन्

हा देव, ऋषीने प्रेरित होऊन, पात्रांकडे धाव घेतो; इंदू, इंद्राचे महत्त्व वाढवतो.

अ यः पावमानीरध्येत्यृषिभिः सम्भृतं रसम् च् सर्वं स पूतमश्नाति स्वदितं मातरिश्वना

जो पावमानी ऋचांचा जप करतो, त्या ऋषींनी गोळा केलेल्या अमृतरसाचा, तो सर्व शुद्ध केलेले, मातेच्या वाऱ्याने गोड झालेलं अन्न खरोखरच खातो.

अ पावमानीर्यो अध्येत्यृषिभिः सम्भृतं रसम् च् तस्मै सरस्वती दुहे क्षीरं सर्पिर्मधूदकम्

जो पावमानी ऋचांचा जप करतो, त्या ऋषींनी गोळा केलेल्या अमृतरसाचा, त्याला सरस्वती स्वतः दूध, तूप, मध आणि पाणी देते.

अ पावमानीः स्वस्त्ययनीः सुदुघा हि घृतश्चुतः च् ऋषिभिः संभृतो रसो ब्राह्मणेष्वमृतं हितम्

पावमानी ऋचा कल्याणकारी आहेत, सदैव दूध देणाऱ्या, तुपाने ओसंडून वाहणाऱ्या; ऋषींनी गोळा केलेला हा रस ब्राह्मणांमध्ये अमृत म्हणून ठेवला आहे.

अ पावमानीर्दधन्तु न इमं लोकमथो अमुम् च् नो देवीर्देवैः समाहृताः

हे पावमानी ऋचा, आम्हाला हा लोक आणि पुढचा लोक दोन्ही मिळू देत; या देवी, देवांनी एकत्र आणलेल्या, आमच्यासाठी स्थिर होऊ देत.

अ येन देवाः पवित्रेणात्मानं पुनते सदा च् तेन सहस्रधारेण पावमानीः पुनन्तु नः

ज्याने देव नेहमी पवित्रतेने स्वतःला शुद्ध करतात, त्या हजार धारांनी वाहणाऱ्या प्रवाहाने, पावमानी ऋचा आम्हाला शुद्ध करू देत.

अ पावमानीः स्वस्त्ययनीस्ताभिर्गच्छति नान्दनम् च् पुण्यांश्च भक्षान्भक्षयत्यमृतत्वं च गच्छति

पावमानी ऋचा कल्याणकारी आहेत, त्यांच्यामुळे आनंद मिळतो, पुण्य अन्न खाता येते आणि अमरत्व प्राप्त होते.

अ अगन्म महा नमसा यविष्ठं यो दीदाय समिद्धः स्वे दुरोणे च् चित्रभानुं रोदसी अन्तरुर्वी स्वाहुतं विश्वतः प्रत्यञ्चम्

आम्ही मोठ्या नम्रतेने सर्वात तरुण, स्वतःच्या घरात प्रज्वलित होणाऱ्या, आकाश आणि पृथ्वीच्या मध्ये तेजस्वी, सर्व बाजूंनी बोलावलेल्या त्या तेजस्वी अग्नीपाशी आलो आहोत.

अ स मह्ना विश्वा दुरितानि साह्वानग्नि ष्टवे दम आ जातवेदाः च् स नो रक्षिषद्दुरितादवद्यादस्मान्गृणत उत नो मघोनः

आपल्या मोठेपणाने, सर्व वाईट दूर करणारा, घरात बोलावलेला अग्नी, हे जातवेद, तू आम्हाला संकटांपासून, दोषांपासून वाचव, आणि आम्ही तुझी स्तुती करत असताना आम्हाला संपत्ती दे.

अ त्वं वरुण उत मित्रो अग्ने त्वां मतिभिर्वसिष्ठाः च् त्वे वसु सुषणनानि सन्तु यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः

वरुण, मित्र आणि अग्नी, वसिष्ठांनी आपल्या मनाने तुमची पूजा केली आहे; तुमची संपत्ती अत्यंत प्रिय होवो; तुम्ही सगळे नेहमी आम्हाला कल्याणाने राखा.

अ महां इन्द्रो य ओजसा पर्जन्यो वृष्टिमां इव च् स्तोमैर्वत्सस्य वावृधे

इंद्र मोठा आहे आपल्या बळामुळे, जसा पाऊस देणारा मेघ; स्तुतींमुळे तो वासरासारखा वाढला आहे.

अ कण्वा इन्द्रं यदक्रत स्तोमैर्यज्ञस्य साधनम् च् जामि ब्रुवत आयुधा

कण्वांनी आपल्या स्तोत्रांनी इंद्राला यज्ञाचा साधक केला, हे बंधू, त्या शस्त्रांची गोष्ट सांगा.

अ प्रजामृतस्य पिप्रतः प्र यद्भरन्त वह्नयः च् विप्रा ऋतस्य वाहसा

जेव्हा अमृताचे वहन करणारे अग्नी संतती निर्माण करतात, तेव्हा ज्ञानी लोक सत्याच्या सामर्थ्याने त्याला पुढे नेतात.

अ पवमानस्य जिघ्नतो हरेश्चन्द्रा असृक्षत च् जीरा अजिरशोचिषः

शुद्ध करणाऱ्याच्या, प्रहार करणाऱ्याच्या तेजस्वी धारांनी प्रवाह वाहतात; जुन्या पण नेहमी ताज्या ज्वाळा असतात.

अ पवमानो रथीतमः शुभ्रेभिः शुभ्रशस्तमः च् हरिश्चन्द्रो मरुद्गणः

शुद्ध करणारा, उत्तम रथवान, तेजस्वी किरणांनी उजळणारा, सोन्यासारखा तेजस्वी, मरुतांचा समूह आहे.

अ पवमान् व्यश्नुहि रश्मिभिर्वाजसातमः च् दधत्स्तोत्रे सुवीर्यम्

हे शुद्ध करणारा, आपल्या किरणांनी सर्वत्र पसर, बल देणारा, स्तोत्राला वीर्य प्रदान करणारा.

अ परीतो षिञ्चता सुतं सोमो य उत्तमं हविः च् दधन्वां यो नर्यो अप्स्वान्तरा सुषाव सोममद्रिभिः

भोवती ओता हा पिळलेला सोम, जो श्रेष्ठ हवि आहे; जो त्याला धारण करतो, तो श्रेष्ठ पुरुष पाण्यात दगडांनी सोम पिळतो.

अ नूनं पुनानो ऽविभिः परि स्रवादब्धः सुरभिन्तरः च् सुते चित्वाप्सु मदामो अन्धसा श्रीणन्तो गोभिरुत्तरम्

आता शुद्ध झालेला, आपल्या प्रवाहांनी सर्वत्र ओतू दे, मुक्त, अत्यंत सुगंधी; पिळताना तो पाण्यात आनंद घेतो, सोमाचा आस्वाद घेतो, गायींनी शोभलेला, श्रेष्ठ आहे.

अ परि स्वानश्चक्षसे देवमादनः क्रतुरिन्दुर्विचक्षणः

घुमणारा, दूरदृष्टी असलेला, बुद्धिमान सोम, देवांचा आनंद, दृष्टीसाठी सर्वत्र ओततो.

अ असावि सोमो अरुषो वृषा हरी राजेव दस्मो अभि गा अचिक्रदत् च् पुनानो वारमत्येष्यव्ययं श्येनो न योनिं घृतवन्तमासदत्

तो सोम, तेजस्वी, तांबूस रंगाचा, बळकट वृषभासारखा, आपल्या दोन घोड्यांसह, एखाद्या सामर्थ्यशाली राजासारखा, गायींना मोठ्याने हाक मारतो; शुद्ध होऊन, तो कधीही न संपणाऱ्या आश्रयाकडे जातो, गरुडासारखा तो तुपाने भरलेल्या आसनावर पोहोचतो.

अ पर्जन्यः पिता महिषस्य पर्णिनो नाभा पृथिव्या गिरिषु क्षयं दधे च् स्वसार आपो अभि गा उदासरन्त्सं ग्रावभिर्वसते वीते अध्वरे

पर्जन्य हा शिंग असलेल्या महिषाचा पिता आहे, पृथ्वीचा नाभी आहे, त्याने आपले निवास डोंगरांमध्ये ठेवलं आहे; त्याच्या बहिणी असलेल्या नद्या गायींकडे वाहत गेल्या, तो यज्ञात दगडांजवळ वास करतो.

अ कविर्वेधस्या पर्येषि माहिनमत्यो न मृष्टो अभि वाजमर्षसि च् अपसेधन्दुरिता सोम नो मृड घृता वसानः परि यासि निर्णिजम्

हे प्रेरित सोम, तू ज्ञानी सर्जकाची महानता शोधतोस, सुंदर सजवलेल्या घोड्यासारखा बक्षिसाकडे धावतोस; सोम, वाईट दूर करून आम्हाला सुख दे, तुपात न्हालेला तू पात्राभोवती फिरतोस.

अ श्रायन्त इव सूर्यं विश्वेदिन्द्रस्य भक्षत च् वसूनि जातो जनिमान्योजसा प्रति भागं न दीधिमः

सर्व लोक इंद्राकडे सूर्याकडे पाहावं तसं पाहतात; सामर्थ्याने जन्मलेला, त्याने संपत्तीची मूळं मिळवली, जसं आम्ही आमचा हिस्सा जिंकलो.

अ अलर्षिरातिं वसुदामुप स्तुहि भद्रा इन्द्रस्य रातयः च् यो अस्य कामं विधतो न रोषति मनो दानाय चोदयन्

दात्या संपत्तीच्या देणाऱ्याचं स्तुती कर, इंद्राच्या देणग्या शुभ आहेत; जो त्याच्यासाठी आपल्या इच्छेला आवर घालत नाही, तो मन दानासाठी प्रवृत्त करतो.

अ यत इन्द्र भयामहे ततो नो अभ्यं कृधि च् मघवन्छग्धि तव तन्न ऊतये वि द्विषो वि मृधो जहि

ज्याच्यामुळे आपण घाबरतो, हे इंद्रा, त्यापासून आम्हाला सुरक्षित कर; हे उदार, आमच्या मदतीसाठी ते दूर कर, आमचे शत्रू आणि विरोधक नष्ट कर.