सामवेदः

अ एतमु त्यं दश क्षिपो हरिं हिवन्ति यातवे च् स्वायुधं मदिन्तमम्

हा पिवळसर तेजस्वी, दहा बोटांनी प्रवासासाठी पिळला जातो, आणि स्वतःच्या सामर्थ्याने सर्वात अधिक आनंददायक ठरतो.

अ एष उ स्य वृषा रथो ऽव्या वारेभिरव्यत च् गच्छन्वाजं सहस्रिणम्

याचा वृषभासारखा रथ आच्छादनांनी सुरक्षित आहे, आणि तो हजारो बक्षिसाच्या दिशेने जातो.

अ एतं त्रितस्य योषणो हरिं हिन्वन्त्यद्रिभिः च् इन्दुमिन्द्राय पीतये

हा पिवळसर तेजस्वी, त्रिताच्या स्त्रिया दगडांनी पिळतात, आणि तो इंद्रासाठी पिण्याकरिता तयार होतो.

अ एष स्य मानुषीष्वा श्येनो न विक्षु सीदति च् गच्छं जारो न योषितम्

हा मानवांमध्ये, वस्तीमध्ये गरुडासारखा बसतो आणि प्रियेला भेटायला जाणाऱ्या प्रियकरासारखा जातो.

अ एष स्य मद्यो रसो ऽव चष्टे दिवः शिशुः च् य इन्दुर्वारमाविशत्

हा मद्ययुक्त रस, आकाशाचा बालक, स्वतः प्रकटतो; तो सोमरस आवरणात प्रवेश करतो.

अ एष स्य पीतये सुतो हरिरर्षति धर्णसिः च् क्रन्दन्योनिमभि प्रियम्

हा पिळलेला पिवळसर तेजस्वी, पिण्यासाठी गर्जना करत, आपल्या प्रिय निवासस्थानी धावतो.

अ एतं त्यं हरितो दश मर्मृज्यन्ते अपस्युवः च् याभिर्मदाय शुम्भते

हा पिवळसर तेजस्वी, दहा उजळणाऱ्यांनी स्वच्छ केला जातो, आणि त्याने आनंदासाठी तेज प्रकट केले आहे.

अ एष वाजी हितो नृभिर्विश्वविन्मनसस्पतिः च् अव्यो वारं वि धावति

हा घोडा, माणसांनी चालवलेला आणि सर्वज्ञ मनांचा स्वामी, अडथळ्यांशिवाय आपल्या ध्येयाकडे वेगाने धावतो.

अ एष पवित्रे अक्षरत्सोमो देवेभ्यः सुतः च् विश्वा धामान्याविशन्

हा सोम, देवांसाठी पिळलेला, शुद्ध करणाऱ्या पात्रातून अखंड वाहतो आणि सर्व ठिकाणी प्रवेश करतो.

अ एष देवः शुभायते ऽधि योनावमर्त्यः च् वृत्रहा देववीतमः

हा देव, आपल्या गर्भात अमर राहून, तेजाने चमकतो; तो वृत्राचा संहार करणारा आणि देवांचा सर्वात प्रिय आहे.

अ एष वृषा कनिक्रदद्दशभिर्जामिभिर्यतः च् अभि द्रोणानि धावति

हा बलवान, गर्जना करणारा, आपल्या नातेवाईकांनी दहा प्रकारे प्रेरित होऊन, पात्रांकडे धाव घेतो.

अ एष सूर्यमरोचयत्पवमानो अधि द्यवि च् पवित्रे मत्सरो मदः

हा पवमान, आकाशातील सूर्य उजळवतो; शुद्ध करणाऱ्या पात्रात आनंदाचा उत्साह उसळतो.

अ एष सूर्येण हासते संवसानो विवस्वता च् पतिर्वाचो अदाभ्यः

हा, तेजस्वी सूर्याशी एकरूप होऊन, विवस्वतासोबत प्रकाशतो; तो वाणीचा स्वामी आणि कोणाच्याही आवाक्याबाहेर आहे.

अ एष कविरभिष्टुतः पवित्रे अधि तोशते च् पुनानो घ्नन्नप द्विषः

हा ऋषी, स्तुती आणि शुद्धतेने उजळलेला, शुद्ध पात्रात आनंद घेतो; शत्रूंना नष्ट करतो आणि स्वच्छ करतो.

अ एष इन्द्राय वायवे स्वर्जित्परि षिच्यते च् पवित्रे दक्षसाधनः

हा तेज मिळवणारा, इंद्र आणि वायूसाठी शुद्ध पात्रात ओतला जातो; तेथे तो कौशल्य साधतो.

अ एष नृभिर्वि नीयते दिवो मूर्धा वृषा सुतः च् सोमो वनेषु विश्ववित्

हा सोम, वृषभ आणि पिळलेला, माणसांनी पुढे नेला जातो; सर्व जाणणारा, तो वनातून फिरतो आणि आकाशाचा प्रमुख आहे.

अ एष गव्युरचिक्रदत्पवमानो हिरण्ययुः च् इन्दुः सत्राजिदस्तृतः

हा पवमान, गायी मिळवण्यासाठी इच्छुक, तेजाने चमकतो; सोन्यासारखा इंदू, सभांमध्ये विजयी, ओतला जातो.

अ एष शुष्म्यसिष्यददन्तरिक्षे वृषा हरिः च् पुनान इन्दुरिन्द्रमा

हा शक्तिशाली, सुवर्णवर्णाचा, शुद्ध झालेला, आकाशमध्यभागी उसळतो; इंदू, शुद्ध होत, इंद्राला शोधतो.

अ एष शुष्म्यदाभ्यः सोमः पुनानो अर्षति च् देवावीरघशंसहा

हा सोम, शुद्ध होऊन, अजेयांसाठी उसळतो; तो दैवी, वीर आणि वाईट बोलणाऱ्यांचा नाश करणारा आहे.

अ स सुतः पीतये वृषा सोमः पवित्रे अर्षति च् विघ्नन्रक्षांसि देवयुः

हा पिळलेला, बलवान सोम, पिण्यासाठी शुद्ध पात्रात वाहतो; दैवी स्वरूपाचा, तो राक्षसांचा नाश करतो.

अ स पवित्रे विचक्षणो हरिरर्षति धर्णसिः च् अभि योनिं कनिक्रदत्

हा बुद्धिमान, सुवर्णवर्णाचा, शुद्ध पात्रात वाहतो; गर्जना करत, आपल्या स्थानाकडे धाव घेतो.

अ स वाजी रोचना दिवः पवमानो वि धावति च् रक्षोहा वारमव्ययम्

हा घोडा, पवमान, स्वर्गाच्या तेजस्वी प्रदेशांतून धावतो; राक्षसांचा संहार करणारा, तो कधीही न संपणाऱ्या ध्येयाला पोहोचतो.

अ स त्रितस्याधि सानवि पवमानो अरोचयत् च् जामिभिः सूर्यं सह

हा पवमान, त्रिताच्या शिखरावर, आपल्या नातेवाईकांसह सूर्य उजळवतो.

अ स वृत्रहा वृषा सुतो वरिवोविददाभ्यः च् सोमो वाजमिवासरत्

हा सोम, वृषभ आणि पिळलेला, वृत्राचा संहार करणारा, अजेयांना मोकळे स्थान देतो आणि घोड्यासारखा धावतो.

अ स देवः कविनेषितो ऽभि द्रोणानि धावति च् इन्दुरिन्द्राय मंहयन्

हा देव, ऋषीने प्रेरित होऊन, पात्रांकडे धाव घेतो; इंदू, इंद्राचे महत्त्व वाढवतो.

अ यः पावमानीरध्येत्यृषिभिः सम्भृतं रसम् च् सर्वं स पूतमश्नाति स्वदितं मातरिश्वना

जो पावमानी ऋचांचा जप करतो, त्या ऋषींनी गोळा केलेल्या अमृतरसाचा, तो सर्व शुद्ध केलेले, मातेच्या वाऱ्याने गोड झालेलं अन्न खरोखरच खातो.

अ पावमानीर्यो अध्येत्यृषिभिः सम्भृतं रसम् च् तस्मै सरस्वती दुहे क्षीरं सर्पिर्मधूदकम्

जो पावमानी ऋचांचा जप करतो, त्या ऋषींनी गोळा केलेल्या अमृतरसाचा, त्याला सरस्वती स्वतः दूध, तूप, मध आणि पाणी देते.

अ पावमानीः स्वस्त्ययनीः सुदुघा हि घृतश्चुतः च् ऋषिभिः संभृतो रसो ब्राह्मणेष्वमृतं हितम्

पावमानी ऋचा कल्याणकारी आहेत, सदैव दूध देणाऱ्या, तुपाने ओसंडून वाहणाऱ्या; ऋषींनी गोळा केलेला हा रस ब्राह्मणांमध्ये अमृत म्हणून ठेवला आहे.

अ पावमानीर्दधन्तु न इमं लोकमथो अमुम् च् नो देवीर्देवैः समाहृताः

हे पावमानी ऋचा, आम्हाला हा लोक आणि पुढचा लोक दोन्ही मिळू देत; या देवी, देवांनी एकत्र आणलेल्या, आमच्यासाठी स्थिर होऊ देत.