सामवेदः

पञ्चम द्वितीयो ऽर्धः अ अक्रान्त्समुद्रः प्रथमे विधर्मं जनयन्प्रजा भुवनस्य गोपाः च् वृषा पवित्रे अधि सानो अव्ये बृहत्सोमो वावृधे स्वानो अद्रिः

त्याने समुद्र ओलांडला, सुरुवातीला व्यवस्था निर्माण केली, संतती निर्माण केली, जगाचा रक्षणकर्ता झाला; वृषभ सोम शुद्ध स्थळी मोठा झाला, पात्रात वाढला, आणि दगडाने नाद केला.

अ मत्सि वायुमिष्टये राधसे च मत्सि मित्रावरुणा पूयमानः च् मत्सि शर्धो मारुतं मत्सि देवान्मत्सि द्यावापृथिवी देव सोम

हे वायू, आमच्यावर कृपा आणि दानासाठी प्रसन्न हो; मित्र आणि वरुणा, आम्ही शुद्ध होत आहोत, आमच्यावर प्रसन्न व्हा; मरुतांचा समूह, देवता, आकाश आणि पृथ्वी, आणि सोमदेवा, तुम्हीही आमच्यावर प्रसन्न व्हा.

अ महत्तत्सोमो महिषश्चकारापां यद्गर्भो ऽवृणीत देवान् च् अदधादिन्द्रे पवमान ओजो ऽजनयत्सूर्ये ज्योतिरिन्दुः

तो महान सोम, बलवान, जेव्हा त्याने देवतांना जलाचा गर्भ म्हणून निवडलं, तेव्हा त्याने इंद्राला सामर्थ्य दिलं आणि सूर्यांत प्रकाश उत्पन्न केला.

अ एष देवो अमर्त्यः पर्णवीरिव दीयते च् अभि द्रोणान्यासदम्

हा अमर देव जसा झाडाचा फांदी पसरते तसा ओतला जातो, आणि पात्रांत स्थिर होतो.

अ एष विप्रैरभिष्टुतो ऽपो देवो वि गाहते च् दधद्रत्नानि दाशुषे

ऋषींच्या स्तुतीने हा देव पावन होतो, पाण्यात प्रवेश करतो, आणि भक्ताला संपत्ती देतो.

अ एष विश्वानि वार्या शूरो यन्निव सत्वभिः च् पवमानः सिषासति

हा बलशाली पवमान सर्व इच्छित वस्तू मिळवतो, जसा वीर आपल्या सामर्थ्याने मिळवतो.

अ एष देवो रथर्यति पवमानो दिशस्यति च् आविष्कृणोति वग्वनुम्

हा देव, पवमान, रथावर आरूढ होतो, वेगाने धावतो, आणि वाणी व नाद प्रकट करतो.

अ एष देवो विपन्युभिः पवमान ऋतायुभिः च् हरिर्वाजाय मृज्यते

हा देव, ज्ञानी आणि सत्यपालकांनी शुद्ध केलेला, पिवळसर, विजयासाठी स्वच्छ होतो.

अ एष देवो विपा कृतो ऽति ह्वरांसि धावति च् पवमानो अदाभ्यः

हा देव, शुद्ध झाल्यावर, सर्व अडथळे ओलांडतो; पवमान कधीही हरत नाही.

अ एष दिवं वि धावति तिरो रजांसि धारया च् पवमानः कनिक्रदत्

हा तेजस्वी, गडगडणाऱ्या स्वराने, आपल्या प्रवाहाने आकाशात वेगाने धावतो आणि धुळीच्या जागा ओलांडून शुद्ध करतो.

अ एष दिवं व्यासरत्तिरो रजांस्यस्पृतः च् पवमानः स्वध्वरः

हा तेजस्वी, आपली निर्मळता राखून, आकाशात पसरतो आणि धुळीच्या जागा सहज ओलांडतो; तो स्वभावतः शुद्ध करणारा आहे.

अ एष प्रत्नेन जन्मना देवो देवेभ्यः सुतः च् हरिः पवित्रे अर्षति

हा प्राचीन जन्माचा देव, देवांसाठी पिळलेला, पिवळसर तेजस्वी, शुद्ध करणाऱ्या पात्रातून वाहतो.

अ एष उ स्य पुरुव्रतो जज्ञानो जनयन्निषः च् धारया पवते सुतः

हा अनेक विधी करणारा, जन्म घेऊन प्रकाश निर्माण करणारा, पिळून काढल्यावर आपल्या प्रवाहाने वाहतो.

अ एष धिया यात्यण्व्य शूरो रथेभिराशुभिः च् गच्छन्निन्द्रस्य निष्कृतम्

हा विचारपूर्वक, सूक्ष्मपणे, वेगवान रथांसह वीरपणे, इंद्राच्या निवासाकडे जातो.

अ एष पुरू धियायते बृहते देवतातये च् यत्रामृतास आशत

हा अनेकांच्या प्रार्थनेने, महान देवकार्याकरिता, जिथे अमरत्व लाभलेले बसले आहेत, तिथे बोलावला जातो.

अ एतं मृजन्ति मर्ज्यमुप द्रोणेष्वायवः च् प्रचक्राणं महीरिषः

हा शुद्ध होण्यासाठी पात्रांमध्ये दगडांनी घासला जातो आणि विपुल संपत्ती पसरवतो.

अ एष हितो वि नीयते ऽन्तः शुन्ध्यावता पथा च् यदी तुञ्जन्ति भूर्णयः

हा योग्य जागी ठेवून, शुद्धतेच्या मार्गाने पुढे नेला जातो, जेव्हा दगड त्याला वेग देतात.

अ एष रुक्मिभिरीयते वाजि शुभ्रेभिरंशुभिः च् पतिः सिन्धूनां भवन्

हा सुवर्ण किरणांनी, चमकत्या प्रवाहांसह, घोड्यासारखा पुढे जातो आणि नद्यांचा स्वामी होतो.

अ एष शृङ्गाणि दोधुवच्छिशीते यूथ्यो वृषा च् नृम्णा दधान ओजसा

हा आपल्या शिंगांना हलवतो, कळपातील ताजातवाना वृषभ आहे, आणि पुरुषार्थ व तेज धारण करतो.

अ एष वसूनि पिब्दनः परुषा ययिवां अति च् अव शादेषु गच्छति

हा संपत्तीने फुलून, कठीण जागा ओलांडून, विश्रांतीच्या ठिकाणी उतरतो.

अ एतमु त्यं दश क्षिपो हरिं हिवन्ति यातवे च् स्वायुधं मदिन्तमम्

हा पिवळसर तेजस्वी, दहा बोटांनी प्रवासासाठी पिळला जातो, आणि स्वतःच्या सामर्थ्याने सर्वात अधिक आनंददायक ठरतो.

अ एष उ स्य वृषा रथो ऽव्या वारेभिरव्यत च् गच्छन्वाजं सहस्रिणम्

याचा वृषभासारखा रथ आच्छादनांनी सुरक्षित आहे, आणि तो हजारो बक्षिसाच्या दिशेने जातो.

अ एतं त्रितस्य योषणो हरिं हिन्वन्त्यद्रिभिः च् इन्दुमिन्द्राय पीतये

हा पिवळसर तेजस्वी, त्रिताच्या स्त्रिया दगडांनी पिळतात, आणि तो इंद्रासाठी पिण्याकरिता तयार होतो.

अ एष स्य मानुषीष्वा श्येनो न विक्षु सीदति च् गच्छं जारो न योषितम्

हा मानवांमध्ये, वस्तीमध्ये गरुडासारखा बसतो आणि प्रियेला भेटायला जाणाऱ्या प्रियकरासारखा जातो.

अ एष स्य मद्यो रसो ऽव चष्टे दिवः शिशुः च् य इन्दुर्वारमाविशत्

हा मद्ययुक्त रस, आकाशाचा बालक, स्वतः प्रकटतो; तो सोमरस आवरणात प्रवेश करतो.

अ एष स्य पीतये सुतो हरिरर्षति धर्णसिः च् क्रन्दन्योनिमभि प्रियम्

हा पिळलेला पिवळसर तेजस्वी, पिण्यासाठी गर्जना करत, आपल्या प्रिय निवासस्थानी धावतो.

अ एतं त्यं हरितो दश मर्मृज्यन्ते अपस्युवः च् याभिर्मदाय शुम्भते

हा पिवळसर तेजस्वी, दहा उजळणाऱ्यांनी स्वच्छ केला जातो, आणि त्याने आनंदासाठी तेज प्रकट केले आहे.

अ एष वाजी हितो नृभिर्विश्वविन्मनसस्पतिः च् अव्यो वारं वि धावति

हा घोडा, माणसांनी चालवलेला आणि सर्वज्ञ मनांचा स्वामी, अडथळ्यांशिवाय आपल्या ध्येयाकडे वेगाने धावतो.

अ एष पवित्रे अक्षरत्सोमो देवेभ्यः सुतः च् विश्वा धामान्याविशन्

हा सोम, देवांसाठी पिळलेला, शुद्ध करणाऱ्या पात्रातून अखंड वाहतो आणि सर्व ठिकाणी प्रवेश करतो.