सामवेदः

अ यन्मन्यसे वरेण्यमिन्द्र द्युक्षं तदा भर च् विद्याम तस्य ते वयमकूपारस्य दावनः

इंद्रा, तुला जे काही उत्तम आणि स्वर्गीय वाटतं, ते आमच्यासाठी घेऊन ये. तुझं तेजस्वी, कधीही न संपणारं दान आम्ही जाणू दे.

अ यत्ते दिक्षु प्रराध्यं मनो अस्ति श्रुतं बृहत् च् तेन दृढा चिदद्रिव आ वाजं दर्षि सातये

हे अद्रिवा, तुझं मन सर्वदूर प्रसिद्ध आणि विशाल आहे, ते सर्व दिशांना धावणारं आहे. त्याच्याच जोरावर तू ठामपणे विजयासाठी यश मिळवतोस.

पञ्चम प्रथमो ऽर्धः अ शिशुं जज्ञानं हर्यतं मृजन्ति शुम्भन्ति विप्रं मरुतो गणेन च् कविर्गीर्भिः काव्येना कविः सन्त्सोमः पवित्रमत्येति रेभन्

पाचवा, पहिला अर्धा भाग: मरुतगण आपल्या समूहासह त्या तरुण, पिवळसर जन्मलेल्या सोमाला स्वच्छ करतात, सजवतात. ऋषी आपल्या गीतांनी आणि कवितांनी त्या सोमाला स्तुती करतो; तो सोम गाजत, गूढपणे गाळण ओलांडतो.

अ ऋषिमना य ऋषिकृत्स्वर्षाः सहस्रनीथः पदवीः कवीनाम् च् तृतीयं धाम महिषः सिषासन्त्सोमो विराजमनु राजति ष्टुप्

ज्याचं मन ऋषीसारखं आहे, जो कर्तृत्ववान आहे, स्वर्गात तेजस्वी आहे, हजार मार्गदर्शकांसह कवींच्या वाटेवर चालतो, तिसऱ्या ठिकाणी तो बलवान सोम तेजाने झळकतो.

अ चमूषच्छ्येनः शकुनो विभृत्वा गोविन्दुर्द्रप्स आयुधानि बिभ्रत् च् अपामूर्मिं सचमानः समुद्रं तुरीयं धाम महिषो विवक्ति

गरुड, पक्षी, वाहणारा, गोविंद, द्रप्स, शस्त्र घेऊन, पाण्याच्या लाटेसह समुद्राकडे जातो; तो बलवान चौथं स्थान वेगळं करतो.

अ एते सोमा अभि प्रियमिन्द्रस्य काममक्षरन् च् अस्य वीर्यम्

हे सोम, हे सर्व सोम इंद्राच्या आवडीची इच्छा पूर्ण करतात आणि त्याचं पराक्रम प्रकट करतात.

अ पुनानासश्चमूषदो गच्छन्तो वायुमश्विना च् ते नो धत्त सुवीर्यम्

शुद्ध होत, हे सोम वायू आणि अश्विनांसह पुढे जातात; ते आम्हाला उत्तम बळ देवो.

अ इन्द्रस्य सोम राधसे पुनानो हार्दि चोदय च् देवानां योनिमासदम्

हे सोम, इंद्राच्या कृपेसाठी शुद्ध होत, आमचं हृदय जागृत कर; देवांच्या आसनात स्थिर हो.

अ मृजन्ति त्वा देश क्षिपो हिन्वन्ति सप्त धीतयः च् अनु विप्रा अमादिषुः

सात ज्ञानीजन तुला स्वच्छ करतात, ओततात, हे सोम; ऋषी विधीमध्ये तुझ्या मागे चालतात.

अ देवेभ्यस्त्वा मदाय कं सृजानमति मेष्यः च् स गोभिर्वासयामसि

देवतांसाठी, आनंदासाठी, आम्ही तुला सोडतो, हे सोम; गायींसह तुला वस्त्र घालू.

अ पुनानः कलशेष्वा वस्त्राण्यरुषो हरिः च् परि गव्यान्यव्यत

पात्रांमध्ये शुद्ध होत, पिवळसर तेजस्वी सोम गायींच्या वस्त्रांनी स्वतःला झाकतो.

अ मघोन आ पवस्व नो जहि विश्वा अप द्विषः च् इन्दो सखायमा विश

हे दानशूर, आमच्यासाठी वाह, सर्व शत्रूंना दूर कर; हे इंदु, आम्हा सर्वांना मैत्रीने एकत्र कर.

अ नृचक्षसं त्वा वयमिन्द्रपीतं स्वर्विदम् च् भक्षीमहि प्रजामिषम्

मानवी दृष्टीने आम्ही तुझा आस्वाद घेऊ, हे सोम, इंद्राने प्यायलेला, प्रकाश जाणणारा, संततीसाठी पोषण म्हणून.

अ वृष्टिं दिवः परि स्रव द्युम्नं पृथिव्या अधि च् सहो नः सोम पृत्सु धाः

आकाशातून पाऊस सोड, पृथ्वीवर सामर्थ्य दे; हे सोम, युद्धात आम्हाला बळ दे.

अ सोमः पुनानो अर्षति सहस्रधारो अत्यविः च् वायोरिन्द्रस्य निष्कृतम्

सोम शुद्ध होत, हजार धारा वाहतो, अत्यंत सामर्थ्यशाली, वायू आणि इंद्राचा भाग आहे.

अ पवमानमवस्यवो विप्रमभि प्र गायत च् सुष्वाणं देववीतये

शुद्ध करणाऱ्या, प्रेरित सोमाची, ऋषीची स्तुती करा, देवांच्या यज्ञासाठी आनंदाने गा.

अ पवन्ते वाजसातये सोमाः सहस्रपाजसः च् गृणाना देववीतये

विजयासाठी शुद्ध होत, हजार शक्ती असलेले हे सोम, गाणाऱ्यांनी देवांच्या यज्ञासाठी स्तुतीले जातात.

अ उत नो वाजसातये पवस्व बृहतीरिषः च् द्युमदिन्दो सुवीर्यम्

सोमदेवा, आमच्यासाठी मोठ्या संपत्तीने, भरपूर पोषणाने आणि तेजस्वी बळाने वाह.

अ अत्या हियाना न हेतृभिरसृग्रं वाजसातये च् वि वारमव्यमाशवः

तू वेगाने धावणाऱ्या घोड्यांसारखा, कोणाच्याही अडथळ्याला न जुमानता, संपत्ती मिळवण्यासाठी तुझ्या लाटा उर्जेने भरून वाहतात.

अ ते नः सहस्रिणं रयिं पवन्तामा सुवीर्यम् च् सुवाना देवास इन्दवः

देवतांनो, हे सोमरसाचे थेंब आम्हाला हजारपट संपत्ती आणि वीरशक्ती देवोत.

अ वाश्रा अर्षन्तीन्दवो ऽभि वत्सं न मातरः च् दधन्विरे गभस्त्योः

सोमरसाचे थेंब, जणू आई आपल्या वासराला जशी जपते, तशी त्याला हातात धरून कवेत घेतात.

अ जुष्ट इन्द्राय मत्सरः पवमान कनिक्रदत् च् विश्वा अप द्विषो जहि

शुद्ध, गडगडणाऱ्या सोमदेवा, इंद्राला आनंद देणारा, आमचे सर्व शत्रू नष्ट कर.

अ अपघ्नन्तो अराव्णः पवमानाः स्वर्दृशः च् योनावृतस्य सीदत

शुद्ध, तेजस्वी सोमदेव शत्रूंना दूर लावतात आणि दगडाच्या आसनावर बसतात.

अ सोमा असृग्रमिन्दवः सुता ऋतस्य धारया च् इन्द्राय मधुमत्तमाः

गोडीने भरलेले, सत्याच्या प्रवाहात वहणारे हे सोमरसाचे थेंब इंद्रासाठी वाहतात.

अ अभि विप्रा अनूषत गावो वत्सं न धेनवः च् इन्द्रं सोमस्य पीतये

प्रेरित ऋषी इंद्राला सोमरस पिण्यासाठी हाक देतात, जसे गायी आपल्या वासराला हाक मारतात.

अ मदच्युत्क्षेति सादने सिन्धोरूर्मा विपश्चित् च् सोमो गौरी अधि श्रितः

शहाण्या सोमदेव, नदीच्या लाटेसह आसनात स्थिर आहे आणि पिवळ्या गायीवर विसावलेला आहे.

अ दिवो नाभा विचक्षणो ऽव्यो वारे महीयते च् सोमो यः सुक्रतुः कविः

सर्वज्ञ कवि सोमदेव, आकाशाच्या मध्यभागी, निर्मळ विस्तारात मोठेपण मिळवतो.

अ यः सोमः कलशेष्वा अन्तः पवित्र आहितः च् तमिन्दुः परि षस्वजे

जो सोमरस कलशात आणि शुद्धीकरणात ठेवला आहे, त्या इंदूने त्याला कवेत घेतले आहे.

अ प्र वाचमिन्दुरिष्यति समुद्रस्याधि विष्टपि च् जिन्वन्कोशं मधुश्चुतम्

इंदू समुद्राच्या काठी वाणी पाठवतो आणि मधुरसाने भरलेल्या पात्राला प्रवृत्त करतो.