सामवेदः

सोमदेव आपल्या मधुर प्रवाहाने, अंगिरस ऋषींसाठी अत्यंत प्रिय होऊन, दुधाने युक्त आणि विशाल जागा देत वाहू लागतो. त्याचा तेजस्वी प्रकाश पावसाच्या चमकदार झोतातील, अग्नीच्या तेजासारखा, आणि उषाच्या मार्गासारखा प्रकटतो. वनस्पती आणि झाडांमध्ये संचार करताना, सोम स्वतः भोजन गोळा करतो, जणू काही यज्ञाच्या वेळी सर्वांना अन्न पुरवतो. वाऱ्याने प्रेरित आणि इच्छेने चालित होऊन, तो गुरांच्या कळपात उभा राहतो. अन्नाच्या शोधात असताना, रथवान त्याच्यासाठी स्पर्धा करतात, अग्नीच्या अमर तेजाच्या भागांसाठी जसे प्रयत्न करतात तसे. ज्ञानाचा निर्माता, सभेचे आयोजक आणि पुरोहित म्हणून अग्नीला सर्वजण निवडतात. विचारांना वेढणारा, यज्ञाच्या बालकाच्या आहुतीसाठी, त्याला सर्वांचा मित्र मानतात; त्याशिवाय दुसरं कुणी निवडत नाही. सोम, वरुण आणि मित्रा यांच्याकडून भरपूर सहाय्य लाभते. मी आता त्यांची कृपा आणि शुभेच्छा मागतो. हे महाबळशाली मित्रा, आम्ही तुमच्या सुरक्षित निवासस्थानी पोहोचू, आणि तुमचे मित्र होऊ. मित्रा, तुझ्या संरक्षणाने आम्हाला राख, आणि तुम्ही दोघेही आम्हाला बलशाली मदतीने वाचवा; आम्ही शत्रूंवर विजय मिळवू. इंद्र, सामर्थ्याने भरून, सोमपान केल्यावर आपल्या गालांना हलवतो; त्याच्या या सामर्थ्याने दोन्ही लोक त्याच्या मागे येतात, जेव्हा तो शत्रूचा संहारक होतो. मी इंद्राकडून आठ-पायांची, नवीन रंगाची, सत्यात वाढलेली वाणी मागतो, माझ्या शरीराच्या वृद्धीसाठी. इंद्र आणि अग्नी, हे स्तोत्रे तुमच्यासाठी रचली आहेत; या आणि सोमपान करा, जे तुम्हा दोघांना प्रिय आहे. तुमच्या उत्साही गणांसह, हे वीरांनो, या यजमानाकडे या. त्या वीरांच्या संगतीने, या सोमयज्ञस्थळी या, सोमपानासाठी. तेजस्वी सोम प्रकट होऊ दे, गूंजत पात्रात पडू दे; योग्य जागी स्थिर होऊ दे. सोम इंद्रासाठी, वायूसाठी, वरुणासाठी, मरुतांसाठी आणि विष्णूसाठी वाहू दे. सोम, सर्व बाजूंनी आम्हाला पोषण आणि संतती दे; हजारो पटीने संपत्ती घेऊन वाह. ऋत्विजांनी निचोळलेला आणि गाळलेला सोम, वेगवान घोड्यासारखा, आनंददायी प्रवाहाने पुढे सरकतो. गायींनी समृद्ध असलेल्या हिरव्या कुरणांत, दूध देणाऱ्या गायींनी राखलेला सोम, नद्यांसारखा समुद्राकडे वाहतो, आनंदाने भरून. स्वर्गीय किंवा भौतिक जे काही तेजस्वी धन आहे, सोम, ते शुद्ध करून आम्हाला प्राप्त होऊ दे. तेजस्वी, शुद्ध, गडगडणारा सोम, जीवन देतो आणि पवित्र कुशांवर स्थिर होतो; पिंगट सोम सर्वसामान्य आसनावर बसतो. इंद्र आणि सोम, तुम्हीच कल्याणाचे अधिपती, गोधनाचे रक्षक आहात; आमच्या प्रार्थना फळदायी करा. इंद्राने आनंद आणि सामर्थ्यासाठी, वीर्यसंपन्न होऊन, वृत्राचा वध केला; मोठ्या युद्धांत आम्ही त्याला पुकारतो—तो आम्हाला विजय देऊ दे. इंद्र, तू खरोखर वीरांचा नेता आहेस; तू उदार आहेस, नम्रांनाही देणारा; सोमपान करणाऱ्या भक्ताला संपत्ती देतोस. जेव्हा वीर युद्धासाठी सज्ज होतात, आणि बहाद्दरांसाठी बक्षीस ठेवले जाते, तेव्हा आपल्या आनंददायी घोड्यांना जोड; कोणाला तू पराभूत करशील, कोणाला संपन्न करशील? इंद्रा, आम्हाला संपन्न कर. गायी गोड, ओसंडून वाहणारे मध पितात; इंद्रासोबत आनंदी होणारे, सामर्थ्यशाली, संपत्तीने युक्त, सूर्याच्या राज्याचे अनुकरण करणारे तेजस्वी होतात. त्या चित्ताकर्षक गायी इंद्रासाठी सोम निचोळतात; त्या इंद्राला प्रिय आहेत, ते वज्र आणि बाण तयार करतात, संपत्तीने युक्त, सूर्याच्या राज्याचे अनुकरण करणारे. ज्ञानी भक्त, श्रद्धेने, त्याच्या सामर्थ्याची सेवा करतात; त्याच्या अनेक प्राचीन विधी आनंदासाठी करतात, संपत्तीने युक्त, सूर्याच्या राज्याचे अनुकरण करणारे. तो सोम, आनंदासाठी निचोळलेला, जलकौशल्य असलेला, पर्वतात वसणारा, गरुडासारखा, आपल्या जागी स्थिर होतो. शुद्ध, कलंकरहित, देवांच्या वाऱ्याने प्रेरित, पाण्यात धुतलेला, मनुष्यांनी निचोळलेला, गायी त्यांच्या दुधाने त्याला गोड करतात. जसे जू लावलेल्या घोड्याप्रमाणे, त्याला सजवतात, अमरत्वासाठी गोड रसाचा संग्रह करतात. हे सामर्थ्यशाली परमेश्वरा, महान कीर्तीने युक्त, भक्तांना प्रेरणा देणारा, मध्यपात्र उघड. हे कुशल सोम, पात्रातील निचोळलेला रस बोलून दाखव, लोकांत अग्नीप्रमाणे, कुलपती; सोम, स्वर्गातून पाऊस बनून वाह, गोधनासाठी, प्रज्ञेसाठी प्रवाह आण. महान देवांचे पुत्र, तेजाचा श्वास घेतो, सत्याचा प्रकाश जागृत करतो; तो सर्वांचा प्रिय होतो, सर्वांना एकत्र बांधतो. तू त्रिताच्या शिलेला गाठलेस, जेव्हा तू लपलेली जागा शोधलीस; यज्ञाच्या सात आसनांसह, प्रिय स्थळी पोहोचला. त्रिताच्या तीन आधारांनी, तू पाठीवरून गेला, मार्ग मोजला; त्याची जू अत्यंत योग्य आहेत. सोम, शक्तीप्राप्तीसाठी, गाळणीद्वारे शुद्ध होऊन, निचोळला गेला आहे; मधासारखा गोड, इंद्र, विष्णु आणि देवांसाठी वाह. तू, पिंगट सोम, विचारांनी शुद्ध होतोस, गाळणीत, कपटाशिवाय; जशी आई नवजात वासराला जपते, तशी तू आपल्या प्रवाहात शुद्ध होतोस. आपल्या महान सामर्थ्याने, तू आकाश आणि पृथ्वीला व्यापलेस; आपल्या महिम्याने आच्छादन दूर केलेस. शक्तिशाली सोमाचा थेंब, गायींसाठी भरपूर, सामर्थ्याने युक्त, इंद्रासाठी, वीर्याच्या शोधात, आनंदासाठी वाहतो; तो असुराचा नाश करतो, वैर दूर करतो, विस्तृत मार्ग तयार करतो, प्रजांचा राजा होतो. मग, मधात मिसळून, गाळणीद्वारे शुद्ध होऊन, तो थेंब वाहतो, दगडातून निघतो; इंद्राच्या मैत्रीत आनंद मानणारा, देवासाठी देव, आनंदासाठी हलतो. अशा प्रकारे सोम, देवांना आणि भक्तांना आनंद, सामर्थ्य, संपत्ती आणि संरक्षण देतो; त्याच्या पवित्र प्रवाहाने समस्त विश्वात मंगलता आणि तेज पसरते.