सामवेदः

ज्ञानी ऋषी आपल्या दृष्टीने त्या पवित्र काठास वंदन करतात, आणि मंत्रोच्चार करतात; तुझे निष्पाप, तेजस्वी भक्त, हे सामर्थ्यवान सोमदेवा, आपल्या कानांनी त्या गाण्यात सामील होतात. एकत्रितपणे गायकांनी इंद्राला सोमपानासाठी बोलावले, तेव्हा सत्कर्माचा अधिपती, आपल्या व्रतात दृढ राहून, आपल्या गटांसह आणि सामर्थ्याने बलवान होतो. तोच तो लोकांचा राजा, रथावर आरूढ, अजेय, सर्व सैन्यांचा संहारक, श्रेष्ठ, वृत्राचा संहारक—त्याचे मी स्तवन करतो. त्या इंद्राचे गौरव करा, जो मदतीसाठी दानशूर आहे, ज्याच्या हातात वज्र विद्वान नियामकाने ठेवला आहे; तो महान देव सूर्याप्रमाणे प्रकट होतो. स्वर्गातील प्रिय कवि, संततींच्या मार्गात स्थित, आपल्या ध्वनिंसह चालतो आणि कवींना योग्य अशी बुद्धी धारण करतो. तो निर्मळ पुत्र आपल्या मातांकडून जन्मला, जन्मतःच तेजस्वी, महान आणि सामर्थ्यवान, ऋताच्या नियमाने वाढलेला. हे पावमाना, तू थकता न येणारा, नष्ट न होणाऱ्या, निष्पाप लोकांसाठी ओतला जातोस, त्यांच्या वृद्धीसाठी. खरोखर, पावमाना, तू देवांच्या जन्मांमध्ये सर्वात तेजस्वी आहेस, अमरत्वाचा घोष करणारा. ज्याच्यामुळे नवग्व आणि दध्यांच तृप्त झाले, ज्याच्यामुळे प्रेरितांना सिद्धी मिळाली, ज्याच्यामुळे देवांची कृपा आणि सुंदर अमृत प्राप्त झाले, ज्याच्यामुळे कीर्ती मिळाली. शुद्ध झालेला सोम लाटेसारखा गाळातून वाहतो, आणि पावमाना गर्जना करत पुढे येतो. प्रार्थनांनी ते सामर्थ्यशाली सोमाला लाकडात शुद्ध करतात, वेगवान घोड्यांसारखे खेळत; स्तोत्रे त्या त्रिपृष्ठाच्या भोवती एकत्रित घुमतात. तो उदार सोम पात्रांच्या भोवती ओघळतो, जणू काही बक्षिसासाठी उत्सुक रथवान; शुद्ध होऊन त्याने वाणीची उत्पत्ती केली आणि ती प्रसारित केली. शुद्ध सोम विचारांचा निर्माता आहे, स्वर्गाचा निर्माता, पृथ्वीचा निर्माता, अग्नीचा, सूर्याचा, इंद्राचा आणि विष्णूचाही निर्माता आहे. तो देवांमध्ये पुरोहित, ऋषींचा मार्ग, प्रेरितांचा द्रष्टा, वन्य प्राण्यांमध्ये वृषभ, गिधाडांमध्ये गरुड, वने पोसणारा—असा गर्जनारा सोम गाळातून जातो. तो वाणीने, लाटेसारखा, नदीसारखा, स्तोत्रे व विचारांसह पुढे सरकतो, पावमाना; अंतर्यामी पाहतो, गायींमध्ये उभा राहतो, वृषभ, खालच्या स्थानांची जाण असलेला. आम्ही अग्नीला, यज्ञ वाढवणारा, अत्यंत उदार, बलवंशाचा वंशज, त्याच्याकडे आपले विचार वळवतो. त्वष्ट्याने जसे हा अग्नी घडवला, जसे कारागीर रूपे घडवतो, तसेच त्याच्या इच्छेने त्या प्रसिद्धाचा गौरव निर्माण होतो. हा अग्नी, देवांमध्ये स्वामी, सर्व तेजांपेक्षा श्रेष्ठ आहे; तो आम्हाला बक्षिसांसह येवो. हे इंद्रा, हे द्रुतगामी, अमर आनंददायक सोमपान कर; तेजस्वी प्रवाह तुझ्यासाठी सत्याच्या आसनात वाहतात. इंद्रा, तुझ्यासारखे रथवान कोणीच नाही; जेव्हा तू आपले रथ योजतोस, तेव्हा कोणाच्याही मार्गाने, कोणत्याही घोड्यांनी तुला गाठता येत नाही. आता इंद्राचा सन्मान करा, स्तुती म्हणा; दाबलेले सोम, उत्कंठेने, त्या महान शक्तीची पूजा करतात—त्याची सामर्थ्याने पूजा करा. इंद्रा, स्वीकार, प्रकट हो, आपल्या रथांसह ये, वीर; दाबलेला सोम प्या, मधुर विचारासारखा, सुंदर आनंदात रमून. इंद्रा, आपली नवीन पोट भर, जणू स्वर्गातील मधासारखे, जसे या दाबलेल्या सोमाने; तुझ्यासाठी आनंददायक, सुंदर पेय आले आहे. इंद्राने, बलवान, मित्रासारखा, वृत्राचा वध केला; पुरोहितासारखा, वालाचे द्वार फोडले; भृगूसारखा, सोमाच्या आनंदात शत्रू सहन केले. सोम, तू तिसरा आणि दुसरा अर्धा आहेस; गायी देणारा, संपत्ती जाणणारा, सुवर्ण शोधणारा हो. ओतत जा, इंदु, लोकांत स्थिर राहून. तू वीर आहेस, सर्वज्ञ सोम; तुझ्याकडे पुरुष गाण्यांसह येतात आणि बसतात. सोम, तू पुरुषांमध्ये सर्वत्र पाहणारा आहेस, शुद्ध वृषभ; तू सर्वत्र धावतोस. आमच्यासाठी ओतत जा, संपत्ती व सुवर्णाने समृद्ध, जेणेकरून आम्ही लोकांमध्ये नांदू. हे इंदु, स्वामी, तू या लोकांतून जातोस, वेगवान, हिरव्या पंखांच्या घोड्यांना योजून. त्यांना मधुर तूप व दूध ओतू दे; तुझ्या आज्ञेने, सोम, लोक स्थिर राहो. तुझ्या, सर्वज्ञ, शुद्ध सोम, तुझ्या प्रवाहांनी सूर्याच्या किरणांसारखे ओघळले आहे. आकाशावर ध्वज उभारून, तू सर्व रूपांतून जातोस; समुद्रासारखा, सोम, तू फुगतोस. जन्मल्यानंतर, तू वाणीचा शोध घेतोस, शुद्ध करणारा, आपल्या मार्गात; तू देवासारखा, सूर्याप्रमाणे गर्जतोस. सोमाचे प्रवाह ओघळले, शुद्ध करणारे इंदु; चमकदार, ते पाण्यात आपले स्थान निवडतात. गायी ओघळल्या, जणू प्रवाहातील पाणी; शुद्ध होऊन त्या इंद्राकडे पोहोचल्या. हे शुद्ध करणारा सोम, तू वाहतोस, इंद्राला आनंदित करतोस; पुरुषांनी नेला जातोस. हे इंदु, जेव्हा दगडांनी दाबला जातोस, तेव्हा गाळाभोवती ओतला जातोस; तू इंद्राच्या निवासासाठी योग्य आहेस. सोम, पुरुषांना आनंदित करणारा, ओतत जा, जमातींचे पोषण करणारा; तू नेहमी ताजा, स्तुत्य आहेस. वाह, हे वृत्रघ्न, स्तोत्रांमध्ये सर्वाधिक स्तुत्य, निर्मळ, तेजस्वी, अद्भुत. शुद्ध, तेजस्वी, तोच म्हणवला जातो; दाबलेला सोम गोड आहे; दिव्य, वीर, दोषांचा नाश करणारा. ऋषीने देवांसाठी, अखंड प्रवाहांनी, रक्षण केले; त्याने सर्व स्पर्धा बोलावल्या. कारण तोच गायकांना, हे शुद्ध करणारा, हजारो गायींनी समृद्ध संपत्ती देतो. तू सर्व बुद्धीने शुद्ध केला जातोस, विचारांनी परिमार्जित; आम्हाला कीर्ती प्रदान कर, हे सोम.