सामवेदः

सर्वोच्च आसनावर, हजारो स्तंभांनी आधारलेले, दोन अजिंक्य राजे स्थिरपणे विराजमान आहेत. हे राजे म्हणजेच आदित्य, दानशूर आणि उदार, अखंड स्नेहाच्या प्रवाहात आनंद घेतात. त्या वेळी, इंद्राने दधीचिच्या अस्थींनी तयार केलेल्या अस्त्राने नव्वद-नऊ शत्रूंना पराभूत केले. पर्वतात लपलेले अश्वाचे शिर शोधायचे होते, तेव्हा गरुडाच्या मदतीने इंद्राने ते शिर सापडले. तेथे, त्यांनी त्वष्टारच्या वत्साचे—गायीचे—नाव शोधले, आणि हे सर्व सोमाच्या घरात घडले. ही प्राचीन स्तुती इंद्र आणि अग्नीची आहे, सुंदरतेच्या मनातून जन्मलेली, जशी पावसाचे ढगातून पृथ्वीवर येतात. हे इंद्र आणि अग्नी, गायकाची ही आवाहने ऐका, गीते स्वीकारा आणि आमच्या विचारांना पोषण द्या. आमच्यावर कधीही वाईट किंवा निंदा येऊ देऊ नका, आमच्या निवासस्थानी हानी पोहोचवू नका. पिवळसर सोम, तुझ्या कौशल्याने प्रवाहित हो, देवांना पाजण्यासाठी; आणि ते आनंद मरुत आणि वायूसाठी असो. देवांसह, बलवान कवी आपल्या जन्मभूमीत तेजाने प्रकट होतो, निर्मळ, अजिंक्य. शुद्ध झालेला, विचारांनी प्रेरित, गर्जना करीत, तू आपल्या गर्भाकडे जातो, आणि स्वतःच्या नियमाने वायूकडे चढतो. सोम, तुझ्या मैत्रीसाठी, पिवळसर इंदू, मी दररोज तुझी कृपा मागतो; अनेक आनंद मला मिळतात—तो आनंदाचा वर्तुळ मला मिळू दे. सोम, तुझ्यासाठी मी रात्रंदिवस तुझ्या प्रवाहाकडे येतो; उत्कंठेने, जळत्या सूर्यापलीकडे मी पक्ष्यासारखा झेप घेतो. शुद्ध झालेला, तो ज्ञानी सर्व शत्रुत्वावर मात करून पुढे येतो; प्रेरित लोक आपल्या विचारांनी त्याची शोभा वाढवतात. लालसर सोम गर्भात प्रवेश करतो, बलवान सोम इंद्राकडे येतो, पिळून त्याला स्थिर आसनावर बसवतात. आता, सोम, सर्व बाजूंनी मोठे धन आमच्यासाठी ओत, हजारो संपत्ती घेऊन प्रवाहित हो. इंद्रा, हे सोमपान कर; ते तुला आनंद देईल, जे दगडाने तुझ्यासाठी पिळले आहे, आणि जे सोमपेषकाच्या हातांनी कौशलाने पुढे आले आहे. तुझा तो आनंद, सुंदर व जोतलेला, ज्याने तू वज्रधारी इंद्र, वृत्रांचा नाश केला—तोच, हे बलवान, तुला आनंद देऊ दे. हे उदार इंद्रा, माझ्या या स्तुतिसुमनांचा स्वीकार कर; वसिष्ठाने तुला अर्पण केलेली ही स्तुती, सामूहिक यज्ञात स्वीकार. सर्व मानवसमूह आणि त्यांचे साथी, इंद्राला राजेपदासाठी घडवतात—शक्तीसाठी, सर्वोत्तम स्थानासाठी, व्यापक सामर्थ्यासाठी, तीव्र, बलशाली, वेगवान. ज्ञानी मंडळी आपल्या दृष्टीने काठ वाकवतात, स्तोत्र म्हणतात; तुझे निष्कलंक, तेजस्वी अनुयायी, हे बलवान, आपल्या कानांनी गाण्यात सामील होतात. एकत्रितपणे गायकांनी इंद्राला सोमपानासाठी बोलावले, जेव्हा तो उत्तम गोष्टींचा स्वामी, व्रतानिष्ठ, आपल्या गटांसह शक्तिशाली होतो. तो लोकांचा राजा, रथावर स्वार, श्रम न करणारा, सर्व सैन्यांचा संहारक, अग्रगण्य आणि वृत्रसंहारक—त्याची मी स्तुती करतो. त्या इंद्राचे गौरव करा, जो मदतीसाठी उदार आहे, ज्याच्या हातात वज्र आहे, ज्याला ज्ञानी नियामकाने दिले आहे; तो महादेव, सूर्याप्रमाणे प्रकट. स्वर्गातील प्रिय कवी, संततीच्या मार्गावर, स्वतःच्या स्वरांनी गतीमान, कवींना समजणारा, तो पुढे जातो. तो शुद्ध पुत्र, आपल्या मातांपासून जन्मलेला, जन्मत: तेजस्वी, महान, विश्वाच्या ऋतीने वाढलेला. तू, श्रम न करणारा, सदैव शुद्ध, निष्कलंक लोकांसाठी ओतला जातोस, त्यांची वृद्धी व्हावी म्हणून. खरंच, पवमाना, तू दिव्य जन्मांमध्ये सर्वात तेजस्वी आहेस, अमरत्वाची घोषणा करणारा. ज्याने नवग्व आणि दध्यंच यांना परिपूर्ण केले, ज्याच्यामुळे प्रेरित लोकांना सिद्धी मिळाली, देवांना कृपा आणि सुंदर अमृत मिळाले, ज्यामुळे कीर्ती मिळाली. शुद्ध झालेला सोम, आपल्या लाटांसह गाळातून वेगाने जातो; आणि पवमाना, गर्जना करत, पुढे येतो. प्रार्थनांनी, त्यांनी त्या बलवानाला लाकडात शुद्ध केले, वेगवान घोड्यांसारखे खेळत; स्तोत्रे एकत्रितपणे त्या त्रिकटीच्या सभोवताली घुमतात. तो सोम, पात्रांभोवती ओतला गेला, उदार, स्पर्धेसाठी उत्सुक सारथ्यासारखा; शुद्ध होऊन, त्याने वाणी निर्माण केली आणि ती प्रवाहित केली. सोम, शुद्ध झालेला, विचारांचा उत्पत्ती करणारा, स्वर्गाचा, पृथ्वीचा, अग्नीचा, सूर्याचा, इंद्राचा आणि विष्णूचाही सर्जक आहे. तो देवांमध्ये पुरोहित, ऋषींचा मार्ग, प्रेरितांचा द्रष्टा, वन्य पशूंमध्ये वृषभ, गिधाडांत गरुड, वने पोसणारा—गर्जना करणारा सोम गाळातून जातो. तो वाणीने पुढे गेला, लाटेसारखा, नदीसारखा, स्तोत्रे व विचारांसह, पवमाना; अंतर्गत पहात, तो गायींमध्ये उभा राहतो, वृषभ, खालच्या स्थानांना जाणणारा. आम्ही आमचे विचार अग्नीला अर्पण करतो—यज्ञवृद्धी करणारा, अत्यंत उदार, सामर्थ्याचा वंशज. त्वष्टारने जसा हा घडवला, किंवा कारागीर रूपे घडवतो, तसाच यशश्वी याची कीर्ती त्याच्या इच्छेने निर्माण होते. हा अग्नी, देवांचा अधिपती, सर्व तेजांपेक्षा श्रेष्ठ आहे; तो आम्हाला बक्षिसांसह येवो. हे इंद्रा, हा पिळलेला सोमपान कर, हा सर्वात मोठा, अमर आनंद; तेजस्वी प्रवाह तुझ्यासाठी सत्याच्या आसनात ओतले गेले आहेत. इंद्रा, जेव्हा तू आपल्या श्वेताश्वांना जोडलास, तेव्हा तुझ्यापेक्षा श्रेष्ठ सारथी नाही; कोणत्याही मार्गाने, कोणत्याही घोड्यांनी, कुणीही तुझ्यापर्यंत पोहोचू शकत नाही.