सामवेदः

स्वर्ग आणि पृथ्वी यांच्याकडून मला कीर्ती लाभो, इंद्र आणि बृहस्पती यांच्याकडून मला कीर्ती मिळो, भगाकडून कीर्ती प्राप्त होवो, आणि माझ्यासाठी ती मुक्त होवो अशी प्रार्थना मी करतो. मी कीर्तीशाली लोकांच्या सभेत वक्ता होऊ दे. आता मी इंद्राच्या शौर्यकृत्यांची महती सांगतो, जी त्याने प्रथम वज्रधारी म्हणून साध्य केली. त्याने सर्पाचा वध केला, जलांचे द्वार उघडले, पर्वतांचे बाजू फोडले आणि पर्वतांचा नाश केला. मी अग्नी आहे, माझा जन्मच ज्ञानासाठी आहे, मी सर्व प्राण्यांना जाणणारा आहे; तुप हे माझे नेत्र, अमरत्व हे माझे अन्न. मी त्रिविध आधार आहे—सूर्य, आकाशात संचार करणारा, अखंड प्रकाश, यज्ञ, आणि सर्वस्व. अग्नी हा ज्ञानींच्या श्रेष्ठ पावलांचे रक्षण करतो; तो सूर्याच्या वेगवान चरणांचे रक्षण करतो; नाभीस्थानी, सात शिरांचा अग्नी सर्वांचे संरक्षण करतो. तेजस्वी अग्नी, प्रज्वलित झाल्यावर, प्रखरतेने चमकतो; त्याची जिभ आतल्या आत जणू ठिणगीसारखी हालते. हे अग्नी, तू आम्हाला पोषण, तेज आणि दृष्टीसह संपत्ती प्रदान कर. वसंत ऋतु आला आहे, आनंददायी; त्यानंतर उन्हाळा, मग पावसाळा, शरद, हिवाळा आणि थंड ऋतु—सर्वच आनंददायी आहेत. पुरुषसूक्तातील पुरुष हजारो मस्तके, हजारो डोळे, हजारो पाय असलेला आहे; त्याने पृथ्वी सर्व बाजूंनी व्यापली आणि तीच्या वर दहा बोटे उंच उभा राहिला. पुरुषाचे तीन चौथाई भाग वर गेले; एक चौथाई पुन्हा येथे जन्म घेतला. तो सर्वत्र पसरला—जे खातात आणि जे खात नाहीत त्यांच्यात. हे सर्वच खरोखर पुरुष आहे—जे झाले आहे आणि जे होणार आहे ते. सर्व प्राणी त्याच्या एका चौथ्या भागात आहेत; त्याचे तीन चौथाई अमरत्वात, स्वर्गात आहेत. ही त्याची महत्ता आहे, आणि पुरुष त्याहूनही महान आहे. तो अमरत्वाचा अधिपती आहे, जो अन्नाने वाढतो आणि वाढतो. त्याच्यापासून विराजचा जन्म झाला, विराजपासून पुरुषाचा. एकदा जन्म घेतल्यावर, तो पृथ्वीच्या मागे आणि पुढे पसरला. हे स्वर्ग आणि पृथ्वी, मी तुम्हाला उदार समजतो—तुम्ही अमर्याद विस्तारलेले आहात, एकत्र जोडलेले आहात. स्वर्ग आणि पृथ्वी, आमच्यासाठी दृढ राहा; आम्हाला पापातून मुक्त करा. हे इंद्रा, तुझे दाढी केशरी आहेत, तुझे घोडेही केशरी आहेत. कवी, पुरुष, गायक तुझी स्तुती करतात, हे केशरीवर्णा. सोने, गाई, सत्य, आणि पवित्र वचन यांचे जे तेज आहे, त्या तेजाशी आम्ही एकरूप होऊ दे. त्या सामर्थ्याने, हे इंद्रा, आम्हाला शक्ती प्रदान कर; तू या महान सामर्थ्याचा स्वामी आहेस, सर्वदृष्टी ठेवणारा. आम्हाला ज्ञान, पुरुषार्थ, टिकाऊ सामर्थ्य दे; युद्धात आम्हाला शत्रूंचा संहार करणारे कर. मजबूत बैल आणि वासरांसह, सर्व रूपे धारण करून, हे दोन दिव्य गायी, उठाव्यात. हे विस्तीर्ण, विशाल जग तुमचे असो; या पाण्यांचे रक्षण तुमच्यासाठी येथे आहे. हे अग्नी, आमचे जीवन शुद्ध कर, आम्हाला त्वरित सामर्थ्य आणि अन्न दे; दुष्ट मनाच्या लोकांना दूर लोट. ते तेजस्वी, प्रज्ञावान अग्नी, यज्ञस्वामीसाठी, जीवन आणि आनंद घेऊन, मोठा सोम पितो. तो, वाऱ्याने प्रेरित होऊन, स्वतःच्या शक्तीने रक्षण करतो, संततीचे पालन करतो, आणि अनेक प्रकारे चमकतो. देवतांचे एक अद्भुत रूप प्रकट झाले आहे—मित्र, वरुण आणि अग्नीचे नेत्र. त्याने स्वर्ग, पृथ्वी आणि मध्यप्रदेश भरले; सूर्य हे सर्व जड-चेतनाचे आत्मरूप आहे. ही चित्ताकर्षक गाय पुढे आली आहे; तिने आपल्या मातेसमोर स्थान घेतले, आणि वडिलाजवळ गेली, उषेची अभिलाषा धरून. तो आतमध्ये हालचाल करतो, चमकतो, श्वास घेतो आणि सोडतो; हा महान रानगवा स्वर्ग प्रकट करतो. तीस निवासस्थानांत तो तेजाने चमकतो; वाणी ही त्या वेगवान पंख असलेल्या, तेजस्वी लोकांसह सर्वत्र पोहोचते. जसे पक्षी उडून जातात, तसे या किरणे दूर होतात; जसे तारे रात्रीसह सूर्याकडे जातात, तसे त्या सर्वदृष्टी सूर्याला मिळतात. त्याची चिन्हे अदृश्य आहेत, त्याचे किरण लोकांत पसरतात, जणू अग्निसारखे चमकतात. तू वेगवान, सर्वदृष्टी, प्रकाशाचा निर्माता आहेस, हे सूर्य; तू सर्व तेजस्वी लोकांना प्रकाशित करतोस. तू देवांचा समूह, मानवांचा समूह, आणि संपूर्ण जग सूर्यदर्शनासाठी मागे वळवतोस. या निर्मळ दृष्टीने, हे वरुणा, तू सर्व लोकांना त्यांच्या हालचालींमध्ये पाहतोस. तू तुझ्या किरणांनी आकाशाचे विशाल क्षेत्र मोजतोस, जन्मांचे निरीक्षण करतोस, हे सूर्य. सूर्याने सात वेगवान घोड्यांना, रथाच्या कन्यांना, जुंपले आहे; त्यांच्याद्वारे, आपोआप जुंपून, तो प्रवास करतो. सात तेजस्वी लोक तुझ्या रथात, हे सूर्यदेवा, ज्वलंत केश असलेले, सर्वदृष्टी, तुझी वाहतूक करतात. अशाप्रकारे, वनमय पर्वताकडे... त्या महान लोकांकडे, हे उदार, स्तुतीचा मार्ग जाणून घे; सामर्थ्यशाली, प्राचीन शक्तींना मार्गदर्शन कर, हे इच्छाशक्तीने भरलेला. यासाठी, तुझ्यासाठी, आशीर्वादांसह, मधुर अन्नासह, तेजस्वी, प्रज्ञावान इंद्रास सामर्थ्यासाठी जागरूक केले जाते, कमतरतेसाठी नव्हे. असेच, हे शक्रा, संपत्ती, तेजासाठी, वज्रधारी, अत्यंत सामर्थ्यवान, ये, प्या, आनंद मान, हे वज्रधारी, मनुष्यात सर्वाधिक दानशूर. संपत्तीसाठी, उत्तम शौर्य जाण, सामर्थ्याचा अधिपती हो, धनाचा स्वामी, मनुष्यात सर्वाधिक दानशूर, बलवानांत सर्वात बलवान. तो जो सर्वांत दानशूर आहे, सूर्याप्रमाणे तेजस्वी, ज्ञानी, तो इंद्र आम्हाला मार्गदर्शन करो; जाणकाराची स्तुती करा. कारण शक्र हा त्या सामर्थ्याचा स्वामी आहे; आम्ही त्या अजिंक्य विजेत्याला हाक मारतो. तो आमच्या द्वेष्ट्यांना दूर करो, तो महान, सत्यवान. आम्ही इंद्राला संपत्ती मिळवण्यासाठी हाक मारतो, अजिंक्य विजेता. तो आमच्या द्वेष्ट्यांना दूर करो, तो आमच्या द्वेष्ट्यांना दूर करो. तुझ्या पूर्वीच्या पिळलेल्या सोमासाठी, हे शस्त्रधारी, आनंदासाठी, आमच्यावर कृपा करा, हे कृपाळू. पूर्तीची स्तुती होते, अत्यंत सामर्थ्यवान; खरेच, शक्रा, तू हे नवीन दान स्वीकारतोस. हे प्रभो, आपण त्या वीराची महती सांगूया, जो वृत्राचा संहारक आहे, जो मनुष्यात वावरतो, गायींमध्ये जातो, मित्र, कृपाळू, द्वेषरहित. आता, पाच पुरीष-चरणे: खरोखर, हे अग्नी; खरोखर, हे इंद्र; खरोखर, हे पूषण; खरोखर, हे देवहो. ॐ, खरोखर, हे देवहो.