सामवेदः

सोम, सामर्थ्याचा दाता, सर्व इच्छित गोष्टींसाठी वाहत आहे. हे सोम, तू महासागर आहेस, देवतांसाठी प्रथम आधार, आनंददायक आणि उत्साही करणारा. पवमाना सोमांच्या धारांनी गाळातून प्रवास केला आहे; हे सोम, मारुतांसह, सामर्थ्य आणि प्रज्ञेने युक्त, त्यांच्या मार्गाने पुढे जात आहेत. सोम वेगाने पुढे निघतो, पात्राभोवती फिरतो, आणि बसतो; मानवांसोबत शुद्ध होऊन, तो बक्षीसाच्या जवळ पोहोचतो. जणू वेगवान घोड्याचे साजशृंगार करणारे, ते त्याला पवित्र कुशावर वळवतात. उशना प्रमाणे ज्ञानाचा उद्घोष करत, हा देव देवांचा उगम प्रकट करतो; महान व्रती, शुद्ध, तेजस्वी, जणू रानडुक्कराप्रमाणे, गजर करत पुढे येतो. तो तीन स्वर जागृत करतो; अग्नी पुढे सरकतो, सत्याची प्रेरणा आणि ऋत्विजाचा विचार. गाई आपला स्वामी शोधत त्याच्याकडे जातात; उत्कट विचार सोमकडे वळतात. त्याच्या सुवर्ण, वेगवान धारांमध्ये देव देवांमध्ये मिसळतो; गाळाभोवती रस फिरतो, गजर करत, जणू मोजलेले घर, होतरासह पशुधनासारखा. सोम शुद्ध होतो, तोच विचारांचा निर्माता, स्वर्गाचा, पृथ्वीचा, अग्नीचा, सूर्याचा, इंद्राचा, आणि विष्णूचाही सर्जक आहे. आवाजांनी त्या बलवान, त्रैगुण्य, तरुण, वेगवान वाहणाऱ्याला बोलावले आहे; तो लाकडात गुंतलेला, नद्यांमध्ये वरुणासारखा, धनदायक, धनसंपत्ती देणारा आहे. तो महासागर पार करून, प्रथम ऋत स्थापन करतो, संतती उत्पन्न करतो, प्राण्यांचा रक्षणकर्ता बनतो. तो महान, स्थिर शिखरावर गाळावर, वाढतो; दगड गजर करतो. तांबडा सोम, मुक्त होऊन, पाण्यांच्या गर्भात स्थिरावतो, शुद्ध होतो; मानवांनी दाबल्यावर, तो स्वच्छ मार्ग बनवतो आणि स्वतःच्या सामर्थ्याने विचार उत्पन्न करतो. हे इंद्रा, तुझ्यासाठी हा मधुर सोम, बलवान, गाळाभोवती वाहतो; हजारो, शेकडो दान देणारा, सतत देणारा, पवित्र कुशावर स्थान घेतो. सोम, मधुर, ऋताला अनुसरून, पाण्यांनी आच्छादित, स्थिर शिखरावर वाह; साजुक तुपाच्या पात्रात चढ, इंद्रासाठी सर्वात मद्यपान करणारा. नेता, वीर, रथांच्या अग्रभागी जातो, गाई शोधतो, त्याची सेना आनंदित होते; सोम, इंद्राने आह्वान केल्यावर, आपल्या सहकाऱ्यांना शुभ वस्त्रे देतो. तुझे मधुर प्रवाह, नवे, शुद्ध होऊन, पार करण्यायोग्यतेलाही मागे टाकतात; पवमाना, तू गोधनाच्या निवासात वाहतोस, आपल्या स्तोत्रांनी सूर्याची निर्मिती करतोस. गाऊ या, देवांची स्तुती करू या; मोठ्या संपत्तीकरता सोम दाबू या. तो गोड वाहो, शत्रूंपेक्षा श्रेष्ठ; देव इन्दु पात्रात स्थिरावो. स्वर्ग आणि पृथ्वी निर्माण करणारा, जणू बक्षीस मिळवणाऱ्या रथासारखा, सोम पुढे सरकतो; इंद्राकडे जातो, शस्त्रांनी सज्ज, सर्व धन त्याच्या हाती ठेवतो. जेव्हा कारागीर, मनाच्या इच्छेने किंवा उत्तम वाणीने, तेजस्वी नांगरावर ऋत रचतो, तेव्हा उत्कटजन प्रिय स्वामीच्या शोधात जातात, गाई पात्रातील इन्दु कडे वळतात. दहा भगिनी, ज्ञानी, शुद्ध करणाऱ्या धारांनी त्याला स्वच्छ करतात; तांबडा, सूर्याचा घोडा, पात्रात बक्षीस जिंकणाऱ्या घोड्यासारखा प्रवेश करतो. त्याच्यात, विजयी सेनेप्रमाणे, तेजस्वी विचार, सूर्यकिरणांसारखे, पाण्यांची निवड करतात; ज्ञानी सोम, कविप्रमाणे, मार्गाकडे वाहतो. बलवान इन्दु, गोधनसमृद्ध, इंद्रासाठी सोम, सामर्थ्याच्या शोधात वाहतो; तो दैत्याचा नाश करतो, दुष्टाचा प्रतिकार करतो, विस्तृत जागा देतो, प्रजांचा राजा बनतो. या शुद्धीकरणाने, धन शुद्ध कर; इंद्र, बलशाली, प्रवाहात वाहू दे. वाऱ्यासारखा हालचाल करणारा, आणि ज्ञानी पुरुमेध, मानवाची स्थापना करतात. तो महान सोम, जलांचा गर्भ बनतो, देवांना निवडतो, इंद्रात सामर्थ्य ठेवतो, शुद्ध होताच, सूर्यात प्रकाश निर्माण करतो, हे चंद्रा. तो क्रियाशील, युद्धातील रथासारखा वेगाने मुक्त होतो, विचाराने आणि प्रथम प्रेरणेने. दहा भगिनी शिखरावर अग्निला शुद्ध करतात, निवासात, शुद्ध पाण्यांनी. पाण्याच्या लाटा, वेगाने वाहणाऱ्या, सोमकडे विचाराने पुढे जातात, भक्तिभावाने जवळ येतात; त्या एकत्र येतात, तेजस्वी, प्रकाशमानात प्रवेश करतात. सहावा आणि अर्धा भाग तुमच्यासाठी, हे दाबणाऱ्यांनो, दाबलेल्या सोमाच्या आनंदासाठी; मित्रांनो, दीर्घ जिभेच्या कुत्र्याला यज्ञापासून दूर करा. हा पूषण, संपत्ती, भाग्य, सोम शुद्ध होत असताना वाहतो, सर्व अस्तित्वाचा स्वामी, स्वर्ग आणि पृथ्वी उघड करणारा. दाबलेले सोम, मधुरतेने भरलेले, इंद्राला आनंद देतात; शुद्ध होऊन, ते वाहतात, हे देवांनो, तुमचे आनंद प्राप्त होवोत. शुद्ध सोम आमच्यासाठी वाहतो, मार्ग आणि ज्ञान देतो; मैत्रीपूर्ण, निर्दोष, स्वयंभू, प्रकाश जाणणारे. सोम, आमच्यासाठी सर्वाधिक बक्षीस मिळवणारे धन ओत, शेकड्यांनी इच्छित, हजारो घेऊन येणारे, तेजस्वी आणि प्रखर प्रकाशमान. ते आमच्याकडे येतात, अहित न करता, इंद्राला प्रिय गोष्टी इच्छित; जणू मातांनी आपल्या नवजात वासराला लाड केले. उत्साही, बलवानासाठी, ते धनुष्य ताणतात, वीरता प्रकट करतात; तेजस्वीजन प्रभूसाठी, बलाढ्यांसाठी, अग्रभागी, हे तरुणांनो, पुढे जातात. ते तांबड्या, वेगवान, तपकिरी सोमला पाण्याने शुद्ध करतात; जो सर्व देवांसह, आनंदाने पुढे जातो. मर्त्य, सोम दाबताना, त्या शब्दांचा उच्चार करतो; पापकर्म करणाऱ्या कुत्र्याला दूर करा, जसे भृगूंनी यज्ञात केले. प्रिय, वेगाने वाहणारा, शुद्ध होतो, नावांनी युक्त; बलवान, ज्यावर सूर्याचे महत्त्व टिकते, विशाल रथावर चढतो, सर्व पाहतो. अनपेक्षित थेंब आमच्यासाठी वाहू दे; तेजस्वी, वेगवान घोडे देवांत श्रेष्ठ असू दे. जे न खातात, इच्छित, शत्रू, ते आमचे असू देत, आमचे विचार पूर्ण होवोत. हा, पात्रात, मधुर, गजर करतो; इंद्राचा वज्र, सर्वात तेजस्वी रूप. उत्तम दूध देणाऱ्या, तुप वाहणाऱ्या गाई ओततात, आणि प्रवाह दूधाने वाहतात. चंद्र, हे इंद्रा, तुझ्या निवासाकडे गेला आहे; मित्रासारखा, मैत्री गाणे कमी करत नाही. जणू तरुण मुलगा मुलींमध्ये, सोम पात्रात, शंभरपट सामर्थ्याने मार्गावर प्रयत्न करतो. स्वर्गाचा आधार, कुशल रस, शुद्ध होतो; ज्ञानी, देव व मानवांनी स्तुत्य, तांबडा, मुक्त होऊन, घोड्यासारखा, नद्यांत कार्य करतो. विचारांत वृषभ, विवेकी सोम, शुद्ध होतो; तो दिवसांपेक्षा श्रेष्ठ, उषा जागवतो; स्वर्गाला, नद्यांना, पात्रांना श्वास देतो, आणि प्रेरितांसह इंद्राच्या हृदयात प्रवेश करतो. त्याच्यासाठी, तीन वेळा, सात गाईंनी दूध दिले; तो सत्य, अमर, उच्च स्वर्गात; आणखी चार जग वेगळे ठेवले, आणि त्यांना सुंदर केले.