अग्नीला उद्देशून ऋषींच्या मनातल्या भावना आणि प्रार्थना एक सुंदर कथा बनतात. अग्निदेव, तू आम्हाला अद्भुत संरक्षण आणि संपत्ती देतोस, वरदायक आहेस. या धनाचा सारथी म्हणून, तू आम्हाला सुरक्षित आश्रयस्थानी घेऊन जा. हे अग्निदेव, तूच हा ऋत विस्तारतोस; तू रक्षक आणि ऋषी आहेस. प्रेरित साधक, तुझी प्रज्वलन करून, तेजस्वी, सर्जक अग्नीला पुन्हा पुन्हा हाक मारतात. अग्नी, आम्हाला वाढती, कीर्ती मिळवणारी संपत्ती, शुद्ध करणारा, आणि उत्तम कृत्यांसाठी प्रसिद्ध अशी समृद्धी, योग्य मार्गदर्शनाने दे. सर्व धनांचा दाता, प्रजांचा प्रसन्न पुरोहित, मधुर रसाचा प्रथम आस्वाद घेणारा, अशा अग्नीला आमची स्तुती असो. मी अग्नीला आदराने पुकारतो—तो बलवान, प्रिय, अतिशय वेगवान, अचूक, यज्ञाचा योग्य पुरोहित, अमर दूत आहे. अग्नी, तू लाकडांमध्ये लपलेला असतोस आणि माणसे तुला एकत्र प्रज्वलित करतात. तू थकता-न थकता तयार केलेली आहुती वाहून नेतोस; मग देवांमध्ये तूच राजा होतोस. तो मार्गदर्शक, श्रेष्ठ ज्ञाता, ज्याच्यात पवित्र नियम स्थिर आहेत, तो दिसला आहे. आपली वाणी या समीप जन्मलेल्या श्रेष्ठापर्यंत पोहोचू दे. अग्नी गृहमध्ये पुजला जातो, यज्ञात दगड आणि कुशावर त्याची स्तुती होते. स्तोत्रांनी मी मरुत, ब्रह्मणस्पती आणि देवांना योग्य सहाय्यासाठी बोलावतो. तीक्ष्ण ज्वाळांचा असलेला अग्नी, आम्ही स्तोत्रांनी त्याची मदत मागतो. संपत्तीसाठी, अग्नीचे नाव घेतले जाते—तो मार्गदर्शनासाठी ढाल आहे. हे ऐकणाऱ्यांनो, अग्नी, तुझ्या अग्निदेवांसह ऐक. मित्र आणि अर्यमन् तुझ्यासोबत सकाळच्या यज्ञात पवित्र कुशावर बसू देत. दिवोदासाचा पुत्र अग्नी, इंद्रासारख्या शक्तीने, पृथ्वीवर पसरला आणि आकाशाच्या आश्रयात स्थिर झाला. हे अग्नी, तू इथून किंवा त्या तेजस्वी आकाशातून, माझ्या शरीराने आणि वचनाने, माझ्यातून जन्मलेली गोष्ट पूर्ण कर. अग्नी, तू आपल्या मातांपासून जन्मून, जंगलात फिरतोस, परंतु दूर असो वा जवळ, कधीच परत येण्यास चुकत नाहीस. मनुने तुला मानवजातीसाठी शाश्वत प्रकाश म्हणून स्थापले; सत्यातून जन्मलेल्या कण्वाने तुला प्रज्वलित केले; सर्व लोक, बलवान तुझी पूजा करतात. दैवी धनदाता, यज्ञाच्या दोन्ही अर्ध्यात, तुझ्यासाठी संपत्तीचा पूर्ण प्रवाह ओतू दे. सोम पिळ, भरून ठेव—यज्ञाच्या सुरुवातीसच देव तुझ्यासाठी आवाहन करतो. बृहस्पती पुढे जाऊ दे, कृपावंत देवी येऊ दे, देव आमचा यज्ञ वीर, श्रेष्ठ, समृद्धी देणाऱ्या अग्नीपर्यंत घेऊन जाऊ देत. सविता देव आमच्या सहाय्यासाठी उभा राहो, सामर्थ्य देणारा वरचढ होवो—त्याच्या मार्गदर्शक हातांनी आम्ही त्याला वर मागतो. जो संपत्ती इच्छितो, जो तुझी सेवा करतो, अग्नी, तो वीर पुत्र मिळवतो, स्तोत्रांचा गायक, स्वतःच्या सामर्थ्याने हजारो संपत्ती मिळवणारा. अनेक लोकांत, उपासकांत, आम्ही अग्नीला—बलवान, पाहुणा म्हणून प्रज्वलित होणारा—स्तोत्रांनी निवडतो. हा अग्नीच भाग्याचा स्वामी, समृद्धीचा अधिपती, गोधनाचा, शत्रूंवर विजय मिळवणारा. अग्नी, तूच आमचा गृहमुख, यज्ञाचा पुरोहित, वहन करणारा, सर्वज्ञ, इच्छित फळ देणारा. मित्र म्हणून आम्ही तुला सहाय्यासाठी निवडले, जलापासून उत्पन्न, भाग्यवान, बुद्धिमान, स्तुत्य, निष्पाप अग्नी. आहुती दे, शुद्ध कर; पुरोहित, गृहमुख, त्याच्या जागी बसू दे; इडाच्या आसनावर आदराने, योग्य अर्हताधारक अग्नीची पूजा कर. तरुण अग्नीचे तेजस्वी वक्षस्थळ, तो आपल्या मातांचा पाठलाग करत आधारासाठी जातो; जन्मताच तो थांबत नाही—तो लगेच आपले महान कर्तव्य पार पाडण्यास उत्सुक असतो. हे तुझे एक रूप, ते दुसरे; तिसऱ्या तेजाने प्रवेश कर, व्यापून टाक; सुंदर रूप धारण कर, देवांना प्रिय, उच्च जन्मस्थानी. ज्येष्ठ जातवेदासला आम्ही रथासारखी स्तुती अर्पितो; आमच्या सभेसाठी, अग्नी, तुझे अनुग्रह मंगल होवो—तुझ्या मैत्रीतून आम्ही कधीच दूर जाऊ नये. देवांनी अग्नीला सर्वव्यापी, लोकांचा पाहुणा, ऋषी, स्वामी, स्वर्गाचा शिरोमणी, पृथ्वीचा आधार, ऋतूनिर्मित, पात्रास समीप जन्मलेला असा उत्पन्न केला. तुझ्यापासून, पाण्यांचा विस्तार होतो, जणू पर्वतशिखरावरून; स्तोत्रांनी, अग्नी, देवांनी तुला उत्पन्न केले; तुझ्याकडे स्तुत्य गीते शक्ती आणतात, जसे विजयी अश्व युद्धात पारितोषिक जिंकतात. अग्नी, यज्ञाचा राजा, रुद्र, पृथ्वी-आकाशाचा खरा पुरोहित, प्राचीन, सुवर्णमूर्ती, मदतीस तत्पर, वज्रधारीच्या अविचारपूर्वक कृतीपूर्वी तयार असो. राजा, सहकारी, आदराने प्रज्वलित होतो; त्याचे मुख, तूप घालून आवाहन केले असता, लोक अर्घ्यांनी स्तुती करतात; अग्नी, बलवान, उषेच्या आगमनावर प्रथम तेजस्वी होतो. महान ध्वजासह अग्नी पुढे जातो, वृषभ पृथ्वी-आकाशात गर्जतो, स्वर्गाच्या टोकांपासून; महिष पाण्यांच्या कुशीत उगवतो. तेजस्वी किरणांनी, लोक अग्नीला उत्पन्न करतात, स्तुत्य, तेजस्वी हातातून टाकलेला, दूरदृष्टी गृहमुख, आवाहन करण्याजोगा. लोकांमध्ये प्रज्वलित अग्नी, उषःकालच्या गाईसारखा प्रभात पसरतो; बलवान तरुणांप्रमाणे किरण आकाशाकडे झेपावतात. तो बलवान, विपुल प्रकाश देतो, ज्ञानी-अज्ञानींना नेत, प्राचीन नगरीचा अनुशासन चालवतो; गीतेने प्रेरित विचार, सुवर्णदाढी, तेजस्वी कवचधारी याची लोक इच्छा करतात. तुझे तेज वेगळे, तुझे पावित्र्य वेगळे; तू दोन रूपांचा—दिवस-रात्रीसारखा, अग्नी. तुझे सर्व सामर्थ्य अद्भुत; तुझा अनुग्रह, दयाळू पूषण, आम्हा जवळ असो. अग्नी, नेहमी संपत्ती देणारा, आम्हाला सर्वात टिकाऊ गोधनाचा वाटा दे, तुला आवाहन करणाऱ्यासाठी. आमचा पुत्र, वंशज, विजयी होवो; तुझी सदिच्छा आमच्याबरोबर असो. महापुरोहित जन्मतो, आकाश जाणणारा, मानवांच्या आसनावर बसतो, पाण्यांना फिरवतो; तो अर्घ्य धारण करतो, दान आणतो, शरीराचा रक्षक, संपत्ती देणारा. राजा, स्वामी, कीर्तीमान, लोकांत मान्य, इंद्रासारखा पराक्रमी, स्तुतीने आवाहन केलेला, पुढे येवो; तो आम्हाला कृपा देवो. जंगलात लपलेला जातवेदास, गर्भासारखा माता पोसतात तसा पोसला जातो; दिवसेंदिवस, जागृत लोक, यज्ञ करणारे, अग्नीची स्तुती करतात. अग्नी, पूर्वीपासूनच तू जादूगारांचा नाश करतोस; कोणतेही दैत्य तुला युद्धात हरवू शकले नाहीत. दुष्ट, भक्षकांचा नाश कर; तुझे दैवी अस्त्र कधीच चुकू नये. अशा प्रकारे, अग्निदेवाचे गुण, त्याची शक्ती आणि त्याचे मानवांवरील कृपाप्रसाद, ऋषींच्या प्रार्थनेतून आणि स्तोत्रांतून प्रकट होतात.