सामवेदः

इंद्राची महती आणि सोमयज्ञाचे दिव्य वातावरण यांचे वर्णन करत, ऋषी म्हणतात—“हे इंद्र, मी तुझ्या त्या पाचव्या, सर्वोच्च सामर्थ्याचा स्तुतिगान करतो, ज्याच्या बळावर तू वज्राने वृत्राचा संहार केला. दिवोदासासाठी, तुझ्या आनंदाने, तू शंबराचा पराभव केला होतास; म्हणूनच हा सोमरस तुझ्यासाठी पिळून काढला आहे—त्याचा तू आस्वाद घे. इंद्रा, आम्हांला तुझा अनुग्रह लाभू दे, जो शत्रूंपासून लपवला जात नाही, जसा डोंगर सर्व बाजूंनी विस्तृत असतो, तसे तुझे रक्षण असो. तुझ्या सोमप्रिय, बलशाली आनंदाने तू दुष्टाचा नाश केला—तो आनंद आम्हांलाही मिळू दे. दुर्बलांना आणि अशक्तांना जीवनाची दृढता दे. हे बलशाली आदित्यांनो, आम्हांवर कृपा करा. हे वज्रधारी इंद्रा, तू विनाशाचे मार्ग जाणतोस; रोज रोज, जसा एखादी पाऊलवाट साफ करतो, तशी तू विघ्न दूर करतोस. हे आदित्यांनो, पाण्याचे दोष, तिहेरी संकटे आणि वाईट हेतू दूर करा; आम्हांला क्लेशांपासून वाचवा. इंद्रा, सोमरस प्या; हा सोमरस तुझ्यासाठी, कुशल व्यक्तीने दोन्ही हातांनी, दगडाने घोड्यासारख्या वेगाने पिळला आहे. तू वैरशून्य, शत्रुरहित, प्राचीन जन्माचा आहेस; युद्धाची इच्छा बाळगतोस आणि पित्याचे स्थान मिळवू पाहतोस. ज्याने पूर्वी आम्हांला संपत्ती दिली, त्या मित्रस्वरूप इंद्राचे मी स्तवन करतो. ये, विलंब करू नकोस; पुढे चाल, थांबू नकोस; एकत्रित प्रयत्नाने, अगदी स्थिर गोष्टीही हलतात. या यज्ञासाठी ये, हे इंद्रा, घोड्यांचा, गाईंचा, शेतांचा स्वामी; सोमरस प्या, सोमाचा अधिपती. हे वृषभस्वरूप इंद्रा, तुझ्या वज्राने आम्ही प्राणवंतांना वाणी देतो, गवांची समृद्धी असलेल्या सभेत. जशा गाई आपापसात एकत्र येतात, तसे मरुतगण आणि त्यांचे साथी, त्यांच्या रूपांनी एकरूप होऊन, एकत्रितपणे गती करतात. इंद्रा, आम्हांला बळ, शौर्य आणि युद्धात टिकणारा योद्धा दे. म्हणून, आम्ही तुझ्या इच्छेने, स्तुतीने तुला बोलावतो; जलांसह तुझे आगमन होऊ दे. तुझे पक्षी, जसे गाईंच्या गोठ्यात बसतात, तशी मधुर, आनंददायक जागी असतात; आम्ही तुझी स्तुती करतो. हे अद्भुत वज्रधारी, आम्ही तुला जणू मोठे ओझे वाहतो तसे, मदतीसाठी पुकारतो. गायी मधुर प्रवाही मध पितात; जे इंद्रासोबत आनंद करतात, ते तेजस्वी, संपन्न, सूर्याच्या प्रभुत्वाखाली उजळतात. सोमाने प्रार्थना केली, आणि वज्रधारी इंद्राने आपल्या सामर्थ्याने पृथ्वी व्यापली, सर्पाचा वध केला आणि सूर्याच्या प्रभुत्वाचा पाठपुरावा केला. इंद्र आनंदासाठी, सामर्थ्यासाठी बलशाली झाला, वृत्राचा वध केला; आम्ही मोठ्या युद्धात त्याला विजयासाठी पुकारतो. हे वज्रधारी इंद्रा, तुझ्या अद्वितीय शौर्यासाठी हा सोमपान; तू चतुराईने त्या कपटी राक्षसाचा वध केला, सूर्याच्या प्रभुत्वाखाली. पुढे जा, जवळ ये, धैर्य दाखव; तुझे वज्र अपयशी होत नाही; तुझे शौर्य हेच सामर्थ्य, वृत्राचा वध कर, जल जिंक, सूर्याच्या अधिपत्याखाली. जेव्हा विजयी उठतात, तेव्हा धन धैर्यवानांना मिळते; आनंदाने प्रेरित घोड्यांना जोते, ज्याला मारायचे त्याचा वध कर, ज्याला द्यायचे त्याला धन दे; आम्हांला धन दे, इंद्रा. ते कधीच अपयशी झाले नाहीत, कमी पडले नाहीत; प्रियजनांना हानी पोहोचली नाही, ते क्षीणही झाले नाहीत. तेजस्वी ऋषी, नेहमी नव्या दृष्टिकोनाने, तुझे दोन घोडे जोतात, इंद्रा. हे दयाळू इंद्रा, आमच्या स्तुतिगीतांना आई जशी ऐकते तसे ऐक; आम्हांला केव्हा समृद्ध करशील? यासाठी तुझे दोन घोडे जोते जावोत. चंद्र जलांत आहे; तेजस्वी पक्षी आकाशात धावतो; तुझे सुवर्णचक्र असलेले रथ वीजेसारखे मार्ग शोधतात; दोन विश्वे तुझ्या संपत्तीची साक्ष देतात. हे अश्विनीकुमारांनो, स्तुतिकर्ता तुमचा प्रिय, शक्तिशाली, धनदायक रथ स्तोत्रांनी सजवतो; माझ्या मधुर आवाहनाला उत्तर द्या. हे अग्नी, आम्ही तुला, नेहमी तरुण, तेजस्वी देवतेला प्रज्वलित करतो. युद्धात तुझी अमूल्य ज्वाला चमकते; भक्तांसाठी स्वर्गीय भाग आण. आमच्या स्तुतिंनी आम्ही तुला होतार म्हणून निवडतो, हे अग्नी, तेजस्वी ज्वाळांनी युक्त. तुझ्या आनंदात, यज्ञात, कुशावर, अर्पण साकार कर. हे उषे, आज आम्हांला प्रकाशपूर्ण, महान संपत्तीला जागृत कर, जशी पूर्वी केलीस. सत्यवचन, कुलीनता, उत्तम जन्म, घोड्यांचे दान आणि मधुर वाणी यांत आम्हांला जागृत कर. हे मन, आम्हांला शुभ लाभ दे, कौशल्य आणि बुद्धी दे. तुझ्या मैत्रीत आणि आनंदात, आम्ही ज्या गोष्टी इच्छितो त्या गायींच्या चरण्यासारख्या प्राप्त होऊ दे. त्याच्या सामर्थ्याने, संकल्पाने, तो शक्तीने वृद्धिंगत झाला; तेजस्वी, गौरवशाली, त्याने लोखंडी वज्र तांबट, सुवर्णदाढी असलेल्या हातात ठेवला. तोच तो धनदायक, महान रथावर बसतो, जो इंद्रासाठी आनंददायक सोमरसाने पेलं भरतो. तुझे दोन घोडे जोते जावोत, इंद्रा. तो अग्नीच खरा धनाचा खजिना आहे, ज्याच्याकडे गायी, वेगवान घोडे आणि नेहमी विजयी रथ जातात; भक्तांना पोषण मिळू दे. त्या मनुष्याला कोणतीही हानी, संकट लागत नाही, ज्याला आर्यमन, मित्र, वरुण आणि इतर देवता एकत्र करून शत्रूंपलीकडे नेतात. हे सोम, इंद्र, मित्र, पूषा, भगासाठी गोड वाहत राहा. हे सोम, सामर्थ्यप्राप्तीसाठी सर्वत्र वाह, अडथळे फोड, शत्रूंना जिंक, द्वेष करणाऱ्यांपासून दूर पळ. हे सोम, महासागरासारखा, देवांचा पिता, सर्व निवासस्थानांना व्यापून वाह. हे सोम, महान कौशल्यासाठी वाह, जणू संपत्ती मिळविणाऱ्या जिंकणाऱ्या घोड्यासारखा पुढे धाव.” अशा प्रकारे, ऋषींच्या स्तुती, प्रार्थना आणि देवांप्रतीच्या श्रद्धेने, सोमयज्ञाच्या पवित्र वातावरणात, इंद्र, अग्नी, अश्विन, आदित्य, मरुत आणि इतर देवतांचे आवाहन वंदन केले जाते आणि त्यांच्या कृपेने मानवांना बळ, संपत्ती, रक्षण आणि आनंद लाभतो.