सामवेदः

प्राचीन काळात, इंद्र आणि अग्नि यांच्यापासून, पाय असलेल्या प्राचीन देवतांनी आपला पाय पुढे केला. त्यांनी आपले डोके बाजूला ठेवले आणि जिभेने सर्व काही पकडले. रात्रीच्या अंधारात, त्यांनी तीस पावले पुढे टाकली. इंद्रा, तू आमच्याजवळ ये, मैत्रीपूर्ण विचारांनी आणि सहाय्यांनी आम्हाला लाभ दे. तुझ्या शुभाशीर्वादांनी, तुझ्या स्वतःच्या सामर्थ्यांनी, आम्हाला तुझ्या शक्तीचा अनुभव येऊ दे. तुझे सहाय्य अमर राहो, तू आमचा प्रमुख, अजेय, वेगवान विजेता, मार्गदर्शक, रथाचा सारथी, न थकणारा, आणि तुगरासाठी शक्तिवर्धक असो. तुझे भक्त किंवा इतर कोणीही आमच्यापासून दूर जाऊ नयेत. दूर असो वा सभेत असो, तू आम्हाला कधीही सोडू नकोस. तू जवळ असशील तर आमचे ऐक, आम्हाला मदत कर. सोमरस इंद्रासाठी, वज्रधारीसाठी पिळा. मदतीसाठी हविर्भाग शिजवा; आनंदाने आणि हर्षाने भरलेल्या भोजनाची तयारी करा. जो सर्वांचा सहाय्यकर्ता, ज्ञानी इंद्र आहे, त्याला आम्ही पुन्हा पुन्हा आळवतो. हजार शक्ती असलेला, महान सामर्थ्याचा, कल्याणाचा स्वामी, युद्धात आमची शक्ती हो. तुझ्या सामर्थ्याने, दिवस आणि रात्र आम्हाला उत्तम दिशा दे. तुझा कृपाछाया कधीही कमी होऊ नये; आमच्यावर कधीही अप्रसन्नता येऊ नये. जेव्हा भक्तगायक वृद्ध होतो, तेव्हा तो वरुणाचे स्तवन करतो, तो त्यागलेल्या भक्तांचाही आधार आहे. इंद्रा, गायींची आणि सोमरसाची रक्षा कर, यज्ञातील पाहुण्या, दोन सुवर्ण रंगाच्या अश्वांबरोबर येणाऱ्या, सुवर्णवर्णीय वज्रधारी. आमचे शब्द ऐक, आमच्याजवळ ये, सोमरसाच्या इच्छेने, बुद्धीने युक्त होऊन, सामर्थ्याने यज्ञात सहभागी हो. इंद्रा, वज्रधारी, तुझ्यासाठी काहीही दूर नसते, ना हजारांच्या बदल्यात, ना दहा हजारांच्या, ना शंभरांच्या; तूच शेकडो दान देणारा आहेस. तूच माझ्या वडिलांचा, भावाचा, आणि आईचाही धनाचा आधार आहेस. धन आणि कृपेसाठी, तूच आमचा रक्षक आहेस. चौथ्या आणि पहिल्या भागातील हे सोमरस, दही आणि तुपासह इंद्रासाठी आहेत. त्या आनंदासाठी, वज्रधारी, दोन अश्वांवर ये, आणि पी. हे सोमरस तुझ्या आनंदासाठी, प्रसिद्ध आणि स्तुत्य आहेत; त्यातील मधुरता प्यायल्यानंतर आमचे गीत ऐक, आमची स्तुती स्वीकार. आज मी तुला, इंद्रा, नेहमी दूध देणारी गाय, गायत्री छंदातील, पोषणाने परिपूर्ण, अलंकृत, अन्नासाठी बोलावतो. कोणतेही मोठे पर्वत तुझ्या शक्तीला रोखू शकत नाहीत; तुझ्या इच्छेनुसार तुझे भक्त धन संपादन करतात. कोण जाणतो, कोणत्या सोमरसाने, ज्ञानी इंद्र आनंद घेतो? तो दुर्गम किल्ले मोडतो, तीक्ष्ण शक्तीने, सोमरसाच्या आनंदात. इंद्रा, सभेतून अधर्म दूर कर; आमचे प्रिय सोमरस, धनासाठी, यज्ञकुशावर बसव. त्वष्टा, दिव्य वाणी, पर्जन्य, बृहस्पती आम्हाला रक्षण करो; अदिती आणि तिचे पुत्र, भाऊ आम्हाला वाचवो, कठीण आणि घातक वाणीपासून संरक्षण करो. इंद्रा, तू आमचा सहकारी कधी होशील? भक्ताजवळ कधी येशील? दानशूर, तुझे वरदान पुन्हा पुन्हा मागतो. वृत्रासुराचा वध करणारा इंद्रा, दोन अश्वांना जोत, दूरवरून ये, सोमरसासाठी, गायकांसह ये. आज या पुरुषांनी तुझ्या यज्ञासाठी अर्पण केले; स्तुत्य इंद्रा, ऐक, तुझ्या भगिनीजवळ कृपेने ये. आता ती आली आहे, उषा—स्वर्गाची तेजस्विनी कन्या. तिच्या दृष्टीने ती महान जलांना निवडते, सुंदर उषा अंधाराला प्रकाश करते. हे अश्विनीकुमारांनो, या उषा तुम्हाला बोलावतात; मीही तुम्हाला मदतीसाठी बोलावतो, कारण तुम्ही घराघरात जाता. अश्विनीकुमारांनो, कोण तापतो, कोणता देव किंवा मानव, ज्याला तुमच्या सामर्थ्याने तुम्ही स्पर्शता, किंवा ज्याला तुमच्या मार्गदर्शनाने रात्र सुरक्षित जाते? हा मधुर सोमरस, उषांच्या वेळी पिळलेला, प्या आणि भक्तावर धनाचा वर्षाव करा. मी नेहमीच तुमच्याकडे सोमरसासाठी याचना करतो—जसे धनुष्याच्या दोरीसाठी बाण, किंवा शिकारासाठी प्राणी, तसे; तुम्ही कधीही अर्पणात कमी पडला नाहीत. प्रभूची कृपा कोण मागणार नाही? अध्वर्यू, सोमरस पिळ, कारण इंद्राला तहान लागली आहे; आता त्याने दोन अश्वांना जोडलं आणि वृत्रासुराचा वध करणारा जवळ आला आहे. इंद्रा, तू नेहमीच इतरांपेक्षा श्रेष्ठ राहिला आहेस; प्रत्येक स्पर्धेत, प्रत्येक युद्धात तू दानाचा अधिकारी ठरलास. इंद्रा, जितकी तुझी सत्ता आहे, तितकीच मला मिळू दे; तू गायकावर कृपा करतोस—धन दे, कधीही अपयश नको. युद्धात, इंद्रा, तू सर्वांना मागे टाकतोस; शापांचा नाश करणारा, निर्माण करणारा, विघ्नांचा विजेता, शत्रू आणि विरोधकांना हरवणारा. जो स्वर्गाच्या आसनावर जाण्याचा प्रयत्न करतो, त्याला कोणीही मागे टाकू शकत नाही; पृथ्वीवरील कोणत्याही क्षेत्रात, इंद्रा, तुझ्या सामर्थ्याची तुलना नाही; तू सर्वांना कवेत घेतले आहेस. पिळलेला सोमरस, गडगडणारा, देवासाठी वाहिला गेला आहे; इंद्राने जन्मताना जाहीर केले: 'आम्ही तुझी ओळख यज्ञातून करतो—स्तोत्रांनी आणि सोमरसाच्या आनंदातून तुला जाणू.' इंद्रा, तुझे आसन घरात स्थापन झाले आहे, तुझे जू जुडलं आहे; बहुप्रार्थित, रक्षणासाठी ये, आम्हाला संपत्ती दे, आणि सोमरसायुक्त अर्पणात आनंद घे. इंद्रा, तू किल्ल्यांना फोडलेस, मार्ग मोकळे केलेस, बांधलेली नद्या सोडवल्यास; मोठा पर्वत फोडला, दानवांचा वध केला आणि प्रवाह वाहू लागले. आम्ही सोमरस पिळून, तुझी स्तुती करतो, तुझ्या सामर्थ्याने संपत्ती मागतो; आम्हाला समृद्धी मिळू दे, तुझ्या मदतीने, आमच्या शक्तीने विजय मिळवू दे. इंद्रा, आम्ही तुझ्या उजव्या हाताला धरले आहे, धनासाठी—धनाचा स्वामी, खजिन्याचा स्वामी; आम्ही तुला गोधनाचा रक्षक मानतो, वीर, आम्हाला गायींमध्ये मोठं, तेजस्वी धन दे. पुरुष इंद्राला अर्पणांनी बोलावतात, जेव्हा ते आपले विचार यज्ञाला जोडतात; वीर, शक्तिदाता, आम्हाला कीर्ती दे—गोधनयुक्त संपत्ती आमच्यात वाट. वेगवान पंखांचे पक्षी, प्रिय मनाचे ऋषी, इंद्राजवळ आले आहेत, कधीही कमी पडले नाहीत; अंधार दूर कर, आम्हाला दृष्टी दे, आम्हाला बंधनातून मुक्त कर. आकाशात, जसा सुवर्णपंखी पक्षी उडतो, तसा ज्ञानी हृदयाने तुला पाहतात—वरुणाचा दूत, सुवर्णपंखी, यमाच्या लोकांचा पक्षी, वेगवान. अशा प्रकारे, या ऋचांमध्ये इंद्र, अग्नि, अश्विनीकुमार, वरुण, त्वष्टा, अदिती, बृहस्पती यांची स्तुती, प्रार्थना आणि भक्तांची आर्तता व्यक्त होते. त्यांचे सामर्थ्य, कृपा, आणि भक्तांवरचा आश्रय, हे सर्व या कथा-प्रवाहात उजागर होते.