सामवेदः

एका पवित्र सोमयज्ञाच्या प्रसंगी, मरुतगण एकत्र जमले होते. त्यांनी अभिमानाने सांगितले की, मागील किंवा पुढील कुणीही, अगदी वसिष्ठ ऋषी देखील, आमच्यापेक्षा श्रेष्ठ नाही; आज, मरुतांनो, या सोमपानात जे इच्छितात, त्यांनी एकत्र येऊन पिऊ द्या. मित्रांनो, इतर कोणतीही गोष्ट बोलू नका, मार्गभ्रष्ट होऊ नका; फक्त इंद्राचे, बलशाली देवाचे, सोमयज्ञात सतत स्तवन करा, त्याची कीर्ती गा. कर्माच्या तिसऱ्या किंवा दुसऱ्या भागात काहीच हरवले नाही; कारण इंद्राने, सर्वत्र प्रसिद्ध, अपराजित व बलशाली, यज्ञांनी आपली कीर्ती वाढवली आहे. तोच एकटाच, इतरांच्या मदतीशिवाय, पूर्वी आधार देणारा होता; त्याने अंगांना बळ दिले. मघवान, दानशूर, सर्वांना जोडणारा, हरवलेले परत आणणारा आहे. हे इंद्रा, तुझ्याकरिता हजारो व शंभर सुवर्णयुक्त, लांब केसांचे घोडे, प्रार्थनेने जुंपलेले, रथावर घेऊन येवोत, सोमपानासाठी. हे इंद्रा, आपल्या सुंदर, मोरपिसासारख्या अंगलट असलेल्या घोड्यांसह ये; कुणीही, अगदी जाळ्यात अडकवणारे देखील, तुला रोखू शकणार नाहीत—बाणासारखा सरळ येथे ये. हे महान देव, केवळ तुझीच स्तुती केली जाते; मघवान, तुझ्यासारखा दुसरा मदतीला कोणी नाही—हे इंद्रा, ह्या माझ्या शब्दांना तू ऐक. तू कीर्तीचा स्वामी, बळाचा अधिपती आहेस; तू एकटाच सर्व शत्रूंना पराभूत करतोस, नेहमीच अग्रभागी राहून प्रजांचे रक्षण करतोस. प्रत्येक यज्ञात, प्रत्येक सभेत आम्ही केवळ इंद्रालाच आवाहन करतो; संपत्ती मिळवण्यासाठी, आम्ही इंद्रालाच आमच्या प्रार्थना अर्पण करतो. हे दानशूरा, माझ्या या उज्ज्वल, शुद्ध व बुद्धिमान स्तोत्रांनी तुझ्यापर्यंत पोहोचले आहेत; हे सर्व तुझ्या कीर्तीने उजळले आहेत. ही मधुर गीते, ही स्तोत्रे, विजयशाली, सदैव प्रवाही रथासारखी उंचावतात, धन मिळवून देतात, विजयी होणाऱ्यासाठी. जसा तहानलेला वळू पाणी शोधतो, तसा तू आमच्याकडे ये, हे इंद्रा, मैत्रीसाठी व आमच्या पूर्वजांसाठी—कण्वांमध्ये सामील हो, आमच्यासोबत सोमपान कर. हे बलशाली इंद्रा, तुझ्या सर्व सहाय्यांसह, आम्ही तुझ्याबरोबर जावो, जसे भगासोबत जातो, कारण तू धन जाणणारा आहेस. हे इंद्रा, आम्हाला शत्रूंवर विजय मिळवणारे सामर्थ्य दे, मघवान, गायकासाठी आणि तुज अर्पण करणाऱ्यांसाठी. मित्र, उदात्त आर्यमन्, व स्थिर नियमांचे वरुण, आणि राजांमध्ये राजे असणाऱ्यांसाठी योग्य स्तोत्र गा. हे इंद्रा, पूर्वीचे सोमपान करणारे तुझ्या स्तुतीने गात आले, ऋभवांनी एकत्रितपणे गायले, रुद्रांनी तुझ्या पुरातन सामर्थ्याचे स्तवन केले. मरुतांनो, बलशाली इंद्राचे स्तवन करा; तुमचे स्तोत्र घुमू द्या. वृतत्राचा संहार करणारा, शंभर सामर्थ्यांचा स्वामी, शंभर सांध्यांचा वज्राने शत्रूंचा नाश करतो. पुन्हा मरुतांनो, मोठ्या आवाजात महान इंद्राचे स्तवन करा, ज्याने देवांनी, सत्यप्रियांनी, देवासाठी प्रकाश जागृत केला. इंद्रा, आम्हाला तशीच बुद्धी दे जशी वडील आपल्या पुत्रांना देतात; आम्हाला शिकव, जेणेकरून या निवासात आम्ही जिवंत प्रकाश प्राप्त करू. इंद्रा, आम्हाला वळवू नकोस; सामूहिक मेजवानीत आमच्यासोबत राहा. तूच आमची मदत, तूच आमचे आश्रय; आम्हाला कधीच दूर करू नकोस. आम्ही गायक, वृतत्रसंहारक तुझ्या सभोवताली बसलो आहोत, सोमपान करत, जसे पवित्र गवताभोवती पाणी असते, शुद्ध करणाऱ्याच्या स्त्रावात. इंद्रा, नहुषांच्या वंशात असलेले तुझे सामर्थ्य, लोकांमध्ये असलेले पुरुषार्थ, पाच जनांमध्ये असलेली कीर्ती, हे सर्व आम्हाला दे; सर्व वीरत्व आम्हाला प्राप्त होवो. तू खरोखर वृषभ आहेस; वृषभाच्या सामर्थ्याने आमचे रक्षण करतोस. हे बलशाली, तू दूर आणि जवळून ऐकतोस, आणि सर्वत्र प्रसिद्ध आहेस. वृतत्रसंहारका, तू जे काही करतोस, दूर असो वा जवळ, म्हणूनच आम्ही गायक तुला सोमपानाच्या वेळी स्तोत्रांनी पुन्हा पुन्हा बोलावतो. नशेत, वीर, महान, बुद्धिमान, ऐकण्यासारखे नाव असणाऱ्या, दानशूर इंद्रासाठी योग्य स्तोत्र गा. इंद्रा, त्रैत्रिक आश्रय, तिपटी रक्षण दे; दानशूर व मला आच्छादन दे, आणि या विजा दूर कर. इंद्राच्या सर्व संपत्ती, जणू सूर्याकडे पाहणाऱ्याप्रमाणे, उपभोगायला आहेत; सामर्थ्यात जन्म घेऊन, आम्ही आमचा भाग भगासारखा मिळवला आहे. कोणताही देव, कोणताही मनुष्य, त्या संपत्तीला पोहोचू शकत नाही; अगदी दीर्घायुषी देखील नाही. सर्वात वेगवान, सर्वात उत्साही देखील नाही—फक्त इंद्रानेच आपले दोन घोडे जुंपले आहेत. प्रत्येक युद्धात इंद्र सर्व अर्पणांनी सुशोभित होवो; स्तोत्रे व सोमपानाच्या निमित्ताने, वृतत्रसंहारका, उच्चतम स्तुतीने ये. तुझी तळाची संपत्ती तुझी आहे, इंद्रा; तू मध्यम देखील वाढवतोस. सर्वात उच्चावर तुझेच राज्य आहे; कुणीही तुझ्यापासून गायी रोखू शकत नाही. आता तू कुठे आहेस, कुठे गेला आहेस? कारण तुझा मन सर्वत्र आहे. युद्धात तू फिरलास, दुर्गभेदक, पुरंदर; ये, आम्ही तुझ्यासाठी गायत्री गाऊ. आम्ही हा सोम वज्रधारकासाठी ओतला आहे; म्हणूनच, आजच्या सोमपानात, पिळलेला सोम पुढे आण. नक्कीच, तू कीर्तिशाली आहेस. तोच तो, जो लोकांचा राजा आहे, रथावरून जातो, न थकणारा, युद्धात सर्व सैन्यांवर विजय मिळवतो, ज्याचे मी स्तवन करतो, तोच वृतत्रसंहारक महान आहे. ज्याच्यापासून आम्हाला भय वाटते, इंद्रा, त्याच्यापासून आम्हाला निर्भय कर; या मदतीत आनंद घे, आमचे शत्रू पांगव, आमचे वैरी नष्ट कर. गृहस्वामी, सोमयज्ञाचा स्थिर खांब, थेंब, प्राचीन दुर्गांचा भेदक, इंद्र ऋषींचा शाश्वत मित्र आहे. तू महान आहेस, हे सूर्य, हे आदित्य, तू बलशाली आहेस. तुझे महानत्व, मोठ्यांमध्ये मोठे, सर्वोत्कृष्ट आहे. तुझ्या सामर्थ्याने, हे देव, तू महान आहेस. तोच तो, जो घोडेस्वार, रथी, सुंदर रूपाचा, गोधनाने संपन्न—जेव्हा इंद्राचा मित्र, सामर्थ्यात सहभागी, नेहमी उत्साही, सभेत तेजाने येतो. इंद्रा, तुझ्याकडे शंभर आकाशे, शंभर पृथ्वी असतील, तरीही, वज्रधारका, हजार सूर्य देखील तुला तुळणार नाहीत, ना ही दोन्ही जगं मिळून. जेव्हा, इंद्रा, तू पूर्व, पश्चिम, उत्तर किंवा दक्षिण दिशेला मनुष्यानं बोलावला जातोस, तेव्हा अनेक लोकांमध्ये तू मदतीसाठी प्रसिद्ध होतोस; तूच तुरवशाचा आधार आहेस. मर्त्यांमध्ये, इंद्रा, तुझ्याशी कोण स्पर्धा करेल, हे धनाढ्य? कारण तुझी श्रद्धा उच्च आकाशात स्थिर आहे. विजयी वीर नेहमी तुझ्या विजयासाठी धावतो.