सामवेदः

आम्ही अग्नीला, जो यज्ञवृद्धी करणारा आणि अत्यंत उदार आहे, त्याच्याकडे श्रद्धेने जातो, कारण तो बलाचा वंशज आहे. अग्नी आपल्या तीक्ष्ण ज्वाळांनी नियमभंग करणाऱ्यांना थांबवतो; तो आम्हाला संपत्ती देईल अशी आमची प्रार्थना आहे. हे अग्नी, कृपाळू हो; या देव-प्रेमी लोकांच्या महान सभेला तू यज्ञस्थळी घेऊन जा. अग्नी, आम्हाला संकटांपासून वाचव; देवा, सर्व अपाय दूर कर; तुझ्या प्रखर, अखंड ज्वाळांनी ते भस्मसात कर. हे अग्नी, तुझे वेगवान आणि उत्तम घोडे जुंप, जे सहजपणे आहुती वाहतात. आम्ही तुला, लोकांचा अधिपती, तेजस्वी अग्नी, बळ आणि पराक्रमी संततीसाठी, प्रज्वलित झाल्यावर आवाहन करतो. अग्नी हा स्वर्गाचा मुकुट, शिखर आणि पृथ्वीचा अधिपती आहे; तो जलांचे बीज हालवतो. हे अग्नी, आमचे हे नवीन स्तोत्र देवांमध्ये आमचा मित्र म्हणून तू घोषित कर. गोपाळकाच्या वाणीने तुझे जन्म झाले, हे तेजस्वी अग्नी, हे आमचे आवाहन ऐक. ज्ञानी अग्नी, संपत्तीचा अधिपती, आहुतीभोवती फिरतो आणि उपासकाला धन देतो. जसे सूर्य सर्वांना दिसतो, तसे किरणे त्या जातवेद्याला, त्या देवाला वर नेऊन दाखवतात. यज्ञकाळी सत्यधर्मी, पापहारी, ऋषी अग्नीचे स्तवन करा. देवता आम्हाला आमच्या इच्छेप्रमाणे आनंद, पानात सुख, कृपाधारे लाभ देऊ देत. हे सत्यधर्मा, तू कोणाच्या भोवती आहेस? कोणाच्या विचारांना तू प्रेरणा देतोस? कोणाच्या स्तोत्रांनी तू संतुष्ट होतोस? आम्ही यज्ञावर यज्ञ, गाण्यावर गाणे, कौशल्यासाठी, अमर जातवेद्याचे मित्राप्रमाणे, मित्रासारखे सतत स्तवन करतो. हे अग्नी, एक, दोन, तीन गीतांनी, आणि चौथ्या ठिकाणी, तू आम्हाला सर्व बाजूंनी रक्षण कर. हे अग्नी, तुझ्या तेजस्वी, विराट ज्वाळांनी, तुझ्या निर्मळ प्रकाशाने उजळून निघ; भरद्वाजाने प्रज्वलित केलेला, सर्वात तरुण आणि उज्ज्वल शुद्ध करणारा, तेजाने झळक. तुझ्यात, अग्नी, दानशूर, लोकांना संपत्ती देणारे, गायींना विस्तृत चराई देणारे श्रेष्ठ लोक प्रिय होवोत. अग्नी, गायक, पुरुषांचा अधिपती, प्रखर, पापहारी, झोप न घेणारा घराचा रक्षक, तू महान आहेस, आकाशातील घराचा संरक्षक. अमर अग्नी, आज उपासकाला विवस्वतच्या प्रभातांची उज्ज्वल संपत्ती दे. सर्व जन्मांचा जाणणारा, आमच्यासाठी देवांना जागृत कर. हे अग्नी, अद्भुत संरक्षण आणि संपत्ती देणारा, दानशूर, तू या धनाचा सारथी आहेस; आम्हाला सुरक्षित आश्रयाकडे ने. खरेच, अग्नी, तूच हा धर्म विस्तारलास; तू रक्षक, ऋषी आहेस. प्रेरितजन तुझ्या तेजाने तुला, सर्जकाला, आवाहन करतात. हे अग्नी, सतत वाढणारे, स्तुत्य धन दे, शुद्ध करणारा, आणि उत्तम सल्ल्याने, चांगल्या कर्मांनी प्रसिद्ध, विपुल संपत्ती आम्हाला दे. सर्व धनांचा दाता, आनंदी पुरोहित, मधाचा प्रथम आस्वाद घेणारा, त्याच्याकडे—अग्नी—आमचे स्तवन जावो. या भक्तिभावाने मी अग्नीला, बलाचा पुत्र, प्रिय, वेगवान, अचूक, योग्य यज्ञपुरोहित, अमर दूत, आवाहन करतो. तू जंगलात लपलेला असतोस, अग्नी, आणि मर्त्य लोक एकत्र येऊन तुला प्रज्वलित करतात. थकवा न येता, तू तयार केलेली आहुती वाहतोस; मग देवांमध्ये तू राजा बनतोस. तो दिसला आहे, मार्गाचा उत्तम जाणणारा, ज्याच्यात पवित्र धर्म स्थिर आहेत. आमची वाणी या जवळ जन्मलेल्या श्रेष्ठाकडे पोहोचण्यात अपयशी ठरू नये. अग्नीला गृहमुख्य म्हणून स्तोत्रात गौरविले जाते, यज्ञातील दगड व कुशग्रास यांसह. मी स्तोत्राने मरुत, ब्रह्मणस्पती आणि देवांना योग्य सहाय्यासाठी बोलावतो. आम्ही अग्नीच्या सहाय्यासाठी, त्याच्या तीक्ष्ण ज्वाळांसह, स्तोत्रांनी विनंती करतो. संपत्तीच्या इच्छेने, लोक अग्नीचे, अनेकदा आवाहन केलेल्या, प्रसिद्धाचे, चांगल्या मार्गदर्शनासाठी ढाल म्हणून स्तवन करतात. ऐक, अग्नी, तुझ्या अग्निदेवांसह, तुझ्या सोबत्यांसह. मित्र आणि अर्यमन तुझ्यासोबत सकाळच्या यज्ञात पवित्र कुशावर विराजमान होवोत. अग्नी, दिवोदासाचा पुत्र, इंद्रासारखा पराक्रमी, पृथ्वीवर विस्तारला आहे आणि आकाशाच्या आश्रयात ठामपणे उभा आहे. येथे असो किंवा स्वर्गाच्या प्रकाशमान विस्तारातून असो, या देहाने आणि माझ्या वाणीने, हे उत्तमबुद्धी, माझ्या जन्मलेल्या गोष्टी पूर्ण कर. जेव्हा तू, अग्नी, जंगलात फिरतोस, तुझ्या मातांकडून जन्मलेला, तू कधीच परत येण्यात अपयशी होत नाहीस, जवळ असो वा दूर. मनुने तुला, अग्नी, शाश्वत मानवतेसाठी प्रकाशरूपात स्थापले; सत्यातून जन्मलेल्या कण्वाने तुला प्रज्वलित केले; सर्व लोक तुला, बलवानांच्या पूज्याला, सन्मान देतात. दैवी धनदाता, पहिल्या व दुसऱ्या अर्ध्यात, तुझ्यासाठी संपत्तीची पूर्ण धारा ओतू दे; सोम रस दाबा, ओता, भरून काढा—सुरुवातीलाच, देव तुझ्यासाठी आवाहिला जातो. बृहस्पती पुढे जावो; कृपाळू देवी जवळ येवो; देव आपला यज्ञ वीर, श्रेष्ठ, विपुल दान देणाऱ्या कडे घेऊन जावोत. दातृत्व देणारा देव साविता आमच्या सहाय्यासाठी उभा राहो; सामर्थ्याचा दाता उंच उठो—जेव्हा आम्ही त्याला त्याच्या मार्गदर्शक हातांनी दानासाठी आवाहन करतो. जो धनाची इच्छा करतो, जो मर्त्य तुला, दात्या, सेवा देतो, तो वीर पुत्र प्राप्त करतो, अग्नी, स्तोत्रगायक, स्वतःच्या शक्तीने हजारो संपत्तीने युक्त. स्तोत्रे व शब्दांनी, आम्ही तुला, अग्नी, अनेक लोकांमध्ये बलवान, श्रद्धावान उपासकांमध्ये, पाहुण्यासारखा प्रज्वलित होणाऱ्या, निवडतो. हा अग्नी शुभसंपत्तीचा अधिपती, समृद्धीचा स्वामी, पशुधनाचा स्वामी, शत्रूंवर विजय मिळवणारा स्वामी आहे. अशा रीतीने, अग्नीची महती, त्याचे तेज, त्याचे रक्षण, आणि त्याच्या कृपेने मिळणारी संपत्ती, सतत भक्तांच्या जीवनात प्रकाशमान राहो, अशीच प्रार्थना या स्तोत्रांतून केली आहे.