सामवेदः

इंद्राची सामर्थ्य आणि तेज, ज्या वेळी त्याने दोन्ही जग एकत्र आणली, अगदी कातडीसारखी, तेव्हा प्रकट झाली. त्या शक्तीची कन्या, कृपाळू, संपन्न, आनंददायी आणि सदा कल्याणकारक आहे. हे महाबलशाली इंद्रा, तुझे दोन सुंदर, समरस अश्व, रथाला जोडलेले, आमच्याजवळ येऊ देत. त्या अश्वांनी, पाण्यात डोकी वाकवून, दहा शिंगे सर्व दिशांना दर्शविली आहेत. आठवा आणि दुसरा अर्धा भाग वेगवेगळ्या दिशांना धावतो; सोमरसासाठी, वीरासाठी, महाबलशालीसाठी, ओतणारे जलद येतात. प्रार्थनेने जोडलेले ते दोन अश्व, इंद्राला—मित्राला, स्तुत्याला—लवकर आणू देत. वृत्राचा वध करणारा, यज्ञांनी समृद्ध, पिऊन तृप्त झाला आहे; तो आमच्यापासून दूर होऊ नये, कारण तो सामर्थ्याने परिपूर्ण आहे. तुझ्याकडे सोमरसाच्या थेंब येतात, जसे नद्या समुद्राकडे जातात; इंद्रा, तुला कोणीही मागे टाकू शकत नाही. हे महाबलशाली, तू आपल्या महानतेत प्रकट झाला आहेस—सोमरसासाठी जागृत झाला आहेस. सोमरस, हे वृत्रहंता इंद्रा, तुझ्या पोटासाठी आनंददायी असो; हे थेंब तुझ्या निवासांसाठी सुखदायक असोत. वयोमानाने जागृत हो, हे सर्व वंशांनी स्तुत्य असणारा, या स्तोत्राचा अर्थ जाण. पूज्य रुद्रासाठी हे स्तोत्र आहे. तो महान, अचल, धुराची पताका धारण करणारा, तेजस्वी, आम्हाला ज्ञान व सामर्थ्य मिळवण्यासाठी प्रेरणा देवो. तो दैवी चिन्ह, लोकांचा स्वामी, दयाळू मित्राप्रमाणे, आमच्या स्तोत्रांना ऐकू दे—तो तेजस्वी अग्नी. तुझ्यासाठी, हे सोमरसाच्या वेळी, आम्ही सौम्य व शक्तिशाली देवतेसाठी, गायींसारख्या शुभ आणि उदारतेसाठी गीत गातो. जो सत्पुरुष आहे, तो संपत्तीचा दान देणे कधीही थांबवत नाही, कारण त्याच्यापर्यंत गीत पोहोचतात. तो शत्रूनाशक आमच्यासाठी गायींनी समृद्ध स्थळी जावो; त्याच्या सामर्थ्याने आम्हाला दूर ठेवू नये. विष्णूने तीन विशाल पावले टाकली; त्याने पृथ्वीवर तीन ठिकाणी पाऊल ठेवून सर्व काही व्यापले. विष्णू, रक्षक आणि अजिंक्य, त्याने तीन पावले टाकली; तेथून तो ऋतसंस्थापन करतो. विष्णूची कृत्ये पाहा—इथूनच त्याचे पवित्र नियम प्रकट होतात—तो इंद्राचा प्रिय सखा आहे. विष्णूचे श्रेष्ठ पाऊल ज्ञानी नेहमी पाहतात, जणू आकाशातील विस्तृत डोळ्यासारखे. तेच विष्णूचे श्रेष्ठ पाऊल, सतत जागृत असलेले ऋषी, एकत्रितपणे प्रज्वलित करतात. जिथे विष्णूने पावले टाकली, पृथ्वीच्या कड्यावर, तिथून देव आपली रक्षा करो. तू किंवा यजमान आमच्यावर रागावू नये; दूर असशील तर या यज्ञात ये, जवळ असशील तर आमचे ऐक. तुझ्या प्रार्थनेने, सोमरसाच्या वेळी, संपत्तीच्या इच्छेने गायक मधावर जमलेल्या मधमाशांसारखे बसले आहेत, हे इंद्रा; त्यांनी रथावर पाऊल ठेवले आहे. मी प्राचीन स्तोत्र गायले; ते ब्रह्मा व इंद्राला सांग. सत्याची महान ऋचांनी पाठपुरावा केला; कविच्या भावना वाहू लागल्या. इंद्राने महान संपत्ती उधळली; पृथ्वी, सूर्य, तेजस्वी व शुद्ध देवता, गायींचे दाते आणि सोमरस, सगळ्यांनी इंद्राला आनंद दिला. सोमरस इंद्रासाठी, वृत्रहत्येसाठी, कुशल पुरुषासाठी, उदारासाठी, आपल्या जागी बसलेल्या देवासाठी ओतला जातो. हे व्यापक तेज असणाऱ्या, आम्ही तुझे मित्र, आणि तुम्ही ज्ञानी, आम्ही सामर्थ्याचा सुगंध मिळवू; आम्ही बळाची संपत्ती मिळवू. ते पिवळसर, तांबूस रंगाच्या अश्वाला पाण्याने शुद्ध करतात, जो उन्मादासह सर्व देवांकडे जातो. हे धनसमृद्ध इंद्रा, कोणता मनुष्य तुला जिंकू शकतो? खरेच, श्रद्धेने, बलवान स्वर्गातील सर्वोच्च सामर्थ्य शोधतो. हे उदार, आम्हाला वृत्रवधात प्रेरणा दे; जे प्रिय द्रव्य देतात, त्यांना तू मार्गदर्शन कर; तुझ्या मार्गदर्शनाने, आम्ही ज्ञानींसह सर्व अडचणी पार करू. हे अध्वर्यू, मधुर सोमरस ओत; कारण अशा प्रकारे सतत वाढणारा वीर स्तुत्य ठरतो. इंद्रा, तांबड्या अश्वांचा सारथी, तू प्राचीन स्तुती कधीच सोडत नाहीस; तू आपल्या सामर्थ्याने उंचावला आहेस, तुला कोणी रोखू शकत नाही. आम्ही त्याला, सामर्थ्याच्या स्वामीला, बोलावतो, की तो ज्ञानी व कधीही न हारणाऱ्यांनी वाढावा. देवतांनी त्या तेजस्वी, अमोघ देवतेला, देवांमध्ये होम स्वीकारणारा म्हणून स्थापन केले. हे प्रेरित, भरपूर दानाच्या इच्छेने, तेजस्वी ज्वालांचा, सारथी, अग्नीचे यश, सोमरस, तेजस्वी यज्ञ आणि प्राचीन विधीसाठी स्तुती कर. दगडांनी पिळलेला सोमरस अखंड अडथळ्यांवरून वाहतो; जसा एखादा पुरुष नगरीत, तसा पिवळसर सोमरस जंगलात आसन घेतो. त्याने स्वतःला शुद्ध केले, लहानांना मागे टाकून, विजयाच्या इच्छेने रथवानाप्रमाणे; वाहणारा सोमरस, ज्ञानी व गायकांसह स्तुत्य आहे. आज आम्ही या सामर्थ्यशाली, शस्त्रधारी देवतेला परिपूर्ण केले; म्हणून, सोमरसाच्या वेळी, त्यासाठी पिळलेला सोमरस आणा; आता त्यासाठी ते सजवा. अगदी लांडगाही, जणू रक्षकासारखा, मार्गात स्वतःला सजवतो; तो या स्तुत्याचा आनंद घेत, उज्ज्वल विचाराने, येथे येवो, हे इंद्रा. अशा प्रकारे, देवांचे स्तोत्र, यज्ञ, सोमरस आणि भक्तांची प्रार्थना, इंद्र, विष्णू, अग्नी आणि अन्य देवतांच्या महिमेचे वर्णन करतात. त्यांच्या सामर्थ्याने, कृपेने आणि प्रेरणेने, भक्तांना ज्ञान, संपत्ती, विजय आणि संरक्षण लाभते.