सामवेदः

अनेक हजारो आणि शेकडो गाईंच्या कळपांचा स्वामी, महान दाता आणि कीर्तीमंत, असा पुरंदर इंद्र आमच्या स्तुतिगीतांनी सर्वत्र प्रसिद्ध झाला आहे. जो सर्व संपत्ती देणारा, लोकांमध्ये प्रिय असणारा पुजारी आहे, त्याला मधुरतेने भरलेली प्रथम पात्रे अर्पण केली जातात; अशी स्तुती अग्नीपर्यंत पोहोचू दे. शब्दांनी वेगवान अश्वासारखे, दानशूर, रथशूर वीरांची आणि त्यांच्या संततीची स्तुती केली जाते; हे अद्भुत कुलनायक, तू दानशूरांना संपत्ती प्रदान करतोस. वरुणा, माझ्या या आर्जवाला तू ऐक आणि आज कृपा कर; मी तुझ्याकडे मदतीसाठी आलो आहे. हे बलाढ्य देव, कोणत्या सहाय्याने तू थकत नाहीस? कोणत्या आधाराने तू आपल्या भक्तांना दान देतोस? इंद्रासाठीच सर्व अर्पण केले जाते; यज्ञात ऋत्विज इंद्राचे आह्वान करतात; संपत्ती मिळविण्यासाठी आम्ही इंद्राला पुन्हा पुन्हा हाक मारतो. इंद्राने आपल्या महानतेने आकाश आणि पृथ्वी व्यापली; त्याच्या शक्तीने सूर्य उजळला; सर्व जीव इंद्रात सामावले आहेत; इंद्रातच सोमरस वाहतो. हे सर्व निर्माण करणारा, अर्पणातून वाढणारा, स्वतःच स्वतःची पूजा कर; कारण खरी शक्ती तुझीच आहे. इतर सर्वत्र गोंधळलेले असो, येथे आमचा दानशूर स्वामी सुज्ञ असो. सोन्यासारखा तेजस्वी रंग धारण करून, तो स्वतःला शुद्ध करतो आणि आपल्या संघाने सर्व द्वेषांवर विजय मिळवतो; सूर्याच्या सारखा, त्याच्या संघासह, पाठीवर वाहणारी नदी तेजाने झळकते—शुद्ध करणारा, तांबूस रंगाचा. जेव्हा तो सात मुखांनी, स्तोत्रांनी, सर्व रूपांनी फिरतो. पूर्व दिशेप्रमाणे, ज्ञानी देव रक्षण करतो; त्याच्या किरणांनी, ऋषींचा दिव्य आणि प्रकट रथ धावतो. हे वीर इंद्रा, विजयासाठी स्तोत्रे तुझ्याकडे आली आहेत; युद्धात तू अखंड वज्रासारखा होतोस. तुला व्यापाऱ्यांची संपत्ती ज्ञात आहे; तू ती मातांसह आपल्या घरी आणतोस. सत्याच्या विचारांनी, घरात, तू दूरवरचा गाणे निर्माण करतोस, जिथे विचारांची स्पर्धा असते. तीन रंगांच्या तेजस्वी पंखांनी तू तेज ठेवले आहेस. आम्हाला गायींची संपत्ती, घोड्यांची प्रेरणा, आणि पुरुषांची शक्ती मदतीसाठी मिळू दे. हे मानवांनो, आनंदी, परिश्रमी आणि खरी शक्ती असणाऱ्या इच्छाशक्तीला जाणून घ्या. अमर पुत्रांनी आमची गीते ऐकावीत, आणि त्यांनी आमच्यावर कृपा करावी. हे द्यावा आणि पृथ्वी, आम्ही दोघांसाठी महान आणि तेजस्वी स्तुती अर्पण करतो, ती तुमच्या गौरवासाठी शुद्ध आहे. तुम्ही स्वतःला शुद्ध करून, प्रत्येकाने आपल्या रूपाने, स्वतःच्या सामर्थ्याने राज्य केले आहे; तुम्ही प्राचीन सत्य पुढे चालवले आहे. मित्राचा महान आधार सत्यावर टिकून, यज्ञाच्या सभोवती बसला आहे. आपल्या सभेत, हे शब्द मी कबूतराप्रमाणे घरट्यात ठेवले आहेत; हे वचन मी तुमच्यापासून लपवत नाही. हे दानशूर, स्तोत्रगायक, वीर, तुझ्या कीर्तीला सुंदर वाणी लाभो. शंभर शक्ती असणाऱ्या, आमच्या मदतीसाठी या संघर्षात उभा रहा; आम्ही मित्रांमध्ये बोलू. गायी पाणवठ्यावर आल्या आहेत, यज्ञरसाने परिपूर्ण, दोन्ही कान सोन्याने अलंकृत. दगड एकत्र वाहतात, मधुर रस पात्रात ओतला जातो, पाणवठ्याच्या प्रवाहात. ते भक्तिभावाने पाणवठ्यावर ओततात, उच्च चाक असणारा, दूरवर जाणारा, कधीही न थांबणारा प्रवाह. आम्ही न घाबरू, न थकू, तुझ्या भयंकर संगतीत; हे बलाढ्य, तू तुर्वश आणि यदुंसाठी केलेली महान कृत्ये आम्ही पाहू. डाव्या बाजूने तू हालचाल करतोस, हे शक्तिमान; दाता यावर कधीच रागावत नाही. मधाने मिसळलेल्या आणि अलंकृत गायी पुढे येतात; जवळ ये, वाहणारे अमृत प्या. हे पुरूवसा, माझी ही तेजस्वी, शुद्ध, ज्ञानी आणि विवेकी स्तोत्रे मी तुझे गुणगान करत अर्पण केली आहेत. हजार ऋषींनी पूजिला गेलेला हा देव समुद्रासारखा विस्तारला आहे; त्याची महानता खरी आहे, मी त्याची शक्ती यज्ञात आणि बुद्धिमानांच्या राजसत्तेत स्तुतितो. ज्याला सर्व, आर्य आणि दास, अधीन आहेत; शत्रू जरी विरोधात असला तरीही जिंकला जातो. तुझ्याकडे, हे तेजस्वी, संपत्ती अर्पण केली जाते. चपळांनी मधुर, शुद्ध तुपाचे गायन केले; ऋषींनी स्तोत्र गायले. आमच्यासाठी संपत्ती विस्तारली, महान शक्ती मिळाली; आमच्यासाठी, हे इंदु, प्रवाह आमचे झाले. गायी आणि घोड्यांसह दाबलेला, कुशल, श्रीमंत, शुद्धवर्णी इंदु, तू गायींमध्ये ठेवला जाणारा आहेस. हे हरिंच्या स्वामी इंदु, आमच्यासाठी सर्वात दिव्य मित्रासारखा, कुलीनांमध्ये तेजस्वी असा असो. हे इंदु, आमच्यापासून कोणीही नास्तिक किंवा शत्रू दूर ठेव; तू बलाढ्य आहेस, द्विधा मन असणाऱ्यांना दूर कर. ते अभिषेक करतात, अलंकार घालतात, एकत्र आणतात; शक्ती जागृत करतात, मधाने अभिषेक करतात. सोन्याच्या खुरांनी सजलेले, जलातील प्राणी पकडतात, जसे ते श्वास घेत नदीतून उडतात. शुद्ध करणाऱ्या ज्ञानी देवाची स्तुती करा; महान प्रवाह वाहतो, अंधार पळतो. सर्पाने कात टाकावी तसा तेजस्वी देव सरकतो, खेळकर तरुणासारखा तांबूस देव पुढे जातो. सर्वोच्च राजा दिवसा जगात प्रतिष्ठित, तेजाने झळकतो; तांबूस देव तुपाने स्नान करून, सुंदर, समुद्रासारखा, तेजस्वी रथाचा, संपत्ती आणि घरासाठी शुद्ध होतो. आठवा, पहिला भाग, सर्व अग्निसह, हे अग्नी, या यज्ञात, या वाणीत, सामर्थ्य आणि कीर्तीने सिद्ध होऊ दे. जे काही शाश्वत आहे, आम्ही प्रत्येक देवाची पूजा करतो; तुझ्यासाठी अर्पण प्रज्वलित केले आहे. लोकांचा स्वामी, प्रिय होम करणारा, प्रिय होतार आमच्यासाठी प्रिय असो; आम्ही आमच्या अग्नीला प्रिय असू. लोकांसाठी आम्ही सर्वश्रेष्ठ इंद्राचे आह्वान करतो; तो फक्त आमचाच असो. हे बलाढ्य, या यज्ञभोजात हे अर्पण स्वीकार; आमच्यासाठी पोषण वाढव, अजिंक्य असो. कळपातील वृषभासारखा, वंशज, तू आपल्या शक्तीने लोकांना हलवतोस; तू स्वामी, अजिंक्य आहेस.