सामवेदः

एकदा यज्ञाच्या पवित्र स्थळी ऋत्विकांनी अग्नीला साद घातली—“अग्नी, तू आपल्या तेजस्वी ज्वाळांसह येथे ये. आम्ही तुझी होतार म्हणून निवड केली आहे. यज्ञासाठी सिद्ध केलेल्या, आहुती वाहणाऱ्या यजमानाने तुला बोलावले आहे. तू यज्ञासाठी सर्वात योग्य आहेस, म्हणून या पवित्र कुशावर विराजमान हो.” अग्नी, शक्तीचा पुत्र, अङ्गिरस, तुझ्यासाठी यज्ञकुंडातील चमच्यांनी आहुती फिरवली. आम्ही तुझा, शक्तिपुत्र, तुपासारख्या उजळ केसांचा, यज्ञातील प्राचीन अग्नीचा शोध घेत आहोत. हे तेजस्वी, सुंदर अग्नी, आमची स्तुती तुझ्यापर्यंत पोहोचो. भक्तिभावाने केलेले यज्ञ, बहुस्तुत आणि महिमान्वित अग्नी, तुझ्या सहाय्यासाठी येवो. हे सर्व जन्मांचे ज्ञाता, शक्तिपुत्र अग्नी, धनसंपत्ती देणारा, तूच मर्त्यांमध्ये अमर होतार आहेस—सर्वात प्रिय, सर्वात उत्तम. अग्नी, तू अभेद्य आहेस, लोकांचा आणि पुरुषांचा नेता, जलद रथासारखा, नेहमी नवा. आपल्या चमकदार ज्वाळांनी, भक्त तुझ्या वाहनावर आरूढ होऊन आपल्या घरी पोहोचतो; हे निर्मळ तेजस्वी अग्नी, मर्त्य तुझ्या कृपेने आपले घर गाठतो. सर्व स्पर्धकांना बोलावणारा, देवांची इच्छा असलेला, न थकणारा—हा अग्नी सर्वात प्रसिद्ध आहे. अग्नी, आम्ही तुझ्या आवाहनाने मंगल घडो, तुझ्या दानाने, यज्ञाने, स्तुत्यांनी सर्व मंगल घडो. आमच्या मनाला तू मंगल कर, जेणेकरून आम्ही अडथळ्यांवर मात करू; तुझ्या सहाय्याने युद्धात जिंकू. आमचे शरीर बळकट कर, आणि तुझ्या कृपेने आम्ही भरपूर संपत्ती मिळवू. अग्नी, गोधनाने समृद्ध, सामर्थ्यशाली, हे सर्व जन्मांचे ज्ञाता, आम्हाला मोठे कीर्ती प्राप्त होऊ दे. जो अग्नी प्रज्वलित केला जातो, संपत्तीने समृद्ध, स्तोत्रांनी स्तुत्य, तो आमच्यासाठी उजळू दे, हे नेता, संपत्ती देणारा. हे राजाग्नी, तुझ्या स्वभावाने, रात्रंदिवस आणि प्रभातकाळी, तुझ्या तीक्ष्ण जबड्यांनी राक्षसांचा नाश कर. प्रत्येक घरात, प्रिय पाहुण्याचे गौरव करीत, अग्नी, मी तुझ्या प्राचीन वचनांचे माझ्या सामर्थ्याच्या स्तोत्रांनी गौरव करतो. ज्याला लोक आहुती देऊन, तुपाने मित्रासारखा स्तुत करतात. सर्व जन्मांचा ज्ञाता, जो देवांनाही मागे टाकून, आहुती स्वर्गात पोहोचवतो. प्रज्वलित अग्नीला, इंधनाने व स्तोत्रांनी, मी स्तुत करतो—शुद्ध, तेजस्वी, यज्ञाचा प्रमुख, स्थिर ऋषी, अनेक वरांचा होतार, पापरहित, कवी, आम्ही तुझ्या आशीर्वादासाठी शोधतो, हे सर्व जन्मांचे ज्ञाता. तू, अग्नी, अमर दूत, प्रत्येक युगात आहुती वाहणारा, रक्षक, स्तुत्य म्हणून स्थापित झाला आहेस. देव आणि माणसे, जागरूक व सामर्थ्यशाली, गणांचा स्वामी, तुझ्या सन्मानाने येतात. सुशोभित अग्नी, तू दोन्ही नियमांचे पालन करतोस; देवदूत म्हणून सर्व क्षेत्रात संचार करतोस. आम्ही तुझ्या बुद्धीचे आणि कृपेचे इच्छुक आहोत; म्हणून, आमच्यासाठी तू त्रैतीय रक्षक हो. तुझ्यासाठीच स्त्रियांचे गीत पाठवले जाते, जसे वायूच्या क्षेत्रात आहुती ठेवली जाते. ज्याच्या त्रिस्तरीय पवित्र कुशावर, एकत्र व स्थिर, पाण्यांनीही आपले पाऊल ठेवले आहे. दानशूर देवाचे पाऊल, जिथे कुणी जिंकू शकत नाही, ते शुभ आहे, सूर्याच्या दृष्टीसारखे. सप्तम, तिसरा भाग, ते तुला, इंद्रा, प्राचीन स्तोत्रांनी गातात; कुशल, एकमताने, रुद्र, त्या प्राचीनाचे गौरव करतात. सोमरसाच्या आनंदाने इंद्राची शक्ती आणि सामर्थ्य वाढली; आजही, बलवान त्याच्या महिमेचे पूर्वीप्रमाणे स्तवन करतात. स्तोत्र व मार्गदर्शनात कुशल गायक, इंद्र आणि अग्नी, तुमचे स्तवन करतात; मी तुमच्या कृपेचा आणि संपत्तीचा इच्छुक आहे. इंद्र आणि अग्नी, तुम्ही एका कृतीने दासांच्या नव्वद किल्ल्यांना हादरवले. इंद्र आणि अग्नी, प्रार्थना तुमच्यापर्यंत पोहोचतात; त्या सत्याच्या मार्गाने चालतात. इंद्र आणि अग्नी, तुमची महान सामर्थ्ये, निवासस्थाने आणि लाभदायक कृत्ये कधीही अपयशी होत नाहीत. हे इंद्र, शक्तीचे स्वामी, सर्व अजेय मार्गांनी आम्हाला भाग्य दे; आम्ही तुझ्यासाठी, प्रसिद्ध व धनज्ञ, प्रयत्न करतो, हे वीर. अनेक घोडे आणि गोधन, हे देवा, सुवर्णस्रोत आहेत; देण्यात कुंटन करू नकोस, आम्ही जे मागतो ते दे. ये, इच्छुकाजवळ ये, भाग्य आणि संपत्ती दे; गोधन आणि अश्वसंपत्तीच्या शोधासाठी गोडवा वाढव, हे इंद्र. तुझ्याकडे हजारो, शेकडो कळप आहेत देण्या व महिमेसाठी; आम्ही पुरंदर इंद्राला मदतीसाठी आमच्या गीतांनी प्रसिद्ध केले आहे. जो सर्व संपत्ती देतो, लोकांमध्ये प्रिय पुरोहित आहे, त्याला मधुरतेचे पहिले पात्र मिळते; त्या स्तुती अग्नीपर्यंत पोहोचू दे. घोड्यासारख्या शब्दांनी, दानशूर, रथकौशल्य असलेले, स्तुत्य आहेत; संतती आणि वंशात, हे अद्भुत गणपती, तू दानशूरांची संपत्ती देतोस. माझे आवाहन ऐक, वरुणा, आणि आज कृपा दाखव; मी तुझ्या मदतीसाठी आलो आहे. कशा सहाय्याने, हे महाबल, तू थकत नाहीस? कोणत्या आधाराने तू भक्तांना दान देतोस? इंद्रासाठीच आहुती दिल्या जातात; यज्ञात इंद्राला पुजारी बोलावतात; धनप्राप्तीसाठी आम्ही इंद्राला, संपत्ती देणाऱ्याला, आवाहन करतो. इंद्राने आपल्या महिमेने आकाश व पृथ्वी व्यापली; सामर्थ्याने सूर्य उजळवला; सर्व प्राणी इंद्रात सामावले आहेत; सोमरस इंद्रात वाहतो. हे सर्वनिर्माते, आहुतीने वाढणारे, स्वतःच्या स्वरूपाने स्वतःची पूजा कर; कारण तुझी खरी शक्ती आहे. इतरांनी सर्वत्र गोंधळावे; येथे आमचा दानशूर स्वामी आम्हासाठी बुद्धिमान होवो. स्वच्छ, सुवर्ण तेजाने स्वतःला शुद्ध करीत, तो आपल्या पथकासह सर्व द्वेषावर मात करतो; सूर्याप्रमाणे आपल्या पथकासह, पाठीवरील प्रवाह चमकतो, शुद्ध करणारा तांबडा, पिंगट. जेव्हा तो सर्व रूपांनी स्तोत्रांसह फिरतो, सात मुखांनी, स्तोत्रांसह. पूर्व दिशेनुसार ज्ञानी रक्षण करतो; आपल्या किरणांनी, ऋषींचा रथ पुढे जातो, तो दिव्य, दृश्य रथ. हे वीर इंद्र, विजयासाठी स्तोत्रे आली आहेत, आणि जेव्हा तू युद्धात अभंग वज्रासारखा होतोस, तेव्हा तू अभंग राहतोस.