सामवेदः

एका पवित्र आणि तेजस्वी यज्ञसभेत ऋषी आणि उपासक एकत्र आले होते. त्यांनी आपल्या समर्पणाने आणि स्तोत्रांनी इंद्राला सर्व सभांमध्ये आमंत्रित केले. त्यांच्या स्तुती आणि सोमरसाच्या आहुतींनी, त्यांनी वज्रधारी, वृत्राचा संहार करणाऱ्या, अत्यंत सामर्थ्यशाली इंद्राची वंदना केली. इंद्र हा धनाचा पहिला दाता आहे, तोच खरा धनाचा अधिपती आहे, म्हणून हे बलशाली इंद्र, आम्ही तुलाच सामर्थ्य आणि महत्त्वाचा पुत्र म्हणून निवडतो. प्राचीन, पोषण करणारे, आद्य आणि स्तुत्य अशा महान देवांनी स्वर्गातून अमृतरूप रस काढला आणि इंद्राच्या जन्मावेळी एकत्रितपणे स्तुती गायली. काहींनी, पाहता पाहता, त्या प्राचीन, जलमय, तेजस्वी स्वर्गीय संपत्तीच्या जवळ गेले; जसा सूर्यदेव सविता आकाशाचा पट पसरवतो, तसा तो प्रकाश सर्वत्र पसरवतो. हे शुद्ध करणाऱ्या अग्नी, तू जेव्हा हालचाल करतोस, तेव्हा या दोन जगांना आणि सर्व जीवांना आपल्या सामर्थ्याने व्यापतोस; कळपात वासरांमध्ये जसा बलशाली वृषभ तसा तू तेजाने झळकतोस. आता, हे अग्नी, तू देवांमध्ये आमच्या या नवीन स्तोत्राची घोषणा कर, आमचा सोबती हो. हे तेजस्वी अग्नी, तू नद्यांच्या लाटांसारखा विभागला गेला आहेस; तू उपासकाकडे वेगाने वाहतोस आणि त्याला दान देतोस. आम्हाला सर्वोच्च स्थान, पुरस्कार आणि मधल्या मार्गावर शिक्षण, तसेच शेवटीही दान मिळू दे. मी अमर पित्याचे ज्ञान समजून घेतले; मी सूर्याप्रमाणे जन्मलो. प्राचीन जन्म घेऊन, मी कण्व ऋषींप्रमाणे स्तोत्रांची शोभा वाढवतो, ज्यामुळे इंद्राला सामर्थ्य मिळाले. ज्यांनी तुझी स्तुती केली नाही आणि ज्यांनी केली, अशा सर्व ऋषींस तू, हे इंद्र, योग्य प्रकारे गौरविला आहेस. हे अग्नी, आमच्या प्रार्थनेवर प्रसन्न हो, सर्व अग्निसह, हे बलशाली; जे दिव्य आणि दीर्घायुषी आहेत, त्यांच्या सोबत आमच्या स्तोत्रांना उन्नत कर. अग्नी सर्व अग्निसह पुढे जातो; त्याची संतती बलवान आहे, आम्ही त्याच्याभोवती योग्य पुरस्कारांसह आहोत. अग्नी, तू आम्हाला प्रार्थना आणि यज्ञासाठी प्रेरित कर; आम्हाला दैवीत्वासाठी धन द्यायला प्रवृत्त कर. हे सोमदेव, पहिल्यांनी तुझ्यामध्ये महान पुरस्कार आणि कीर्ती मिळवण्यासाठी कुश घातले; म्हणून तू आम्हाला शौर्याच्या मार्गावर ने. तू कीर्तीने सर्वांना भेदून गेलास, जसा कोणताही प्रवाह रोखता येत नाही, तसा, जसा हातात बाण घेणारा वाहक. अमरत्वाचा नियम आणि सौंदर्यानुसार अमर देव मर्त्यांसाठी जन्माला आला; तो नेहमी पुरस्कार घेऊन येतो, त्याचा शोध घ्या. सोम पिळा, इंद्रासाठी; तो मधुर सोम पितो आणि आपल्या महानतेने पुरस्कारांना प्रेरित करतो. मी घोड्यांचा अधिपती, पुरस्कार देणाऱ्याशी संवाद साधला; आता या घोड्याच्या स्तुतीचे ऐका. खरंच, मित्रा, तुझ्यापेक्षा पूर्वी किंवा आतापर्यंत कोणीही अधिक शूर नव्हता; ना संपत्तीमध्ये, ना मार्गात, ना बंधनात. तू नद्यांचा प्रवाह आहेस, तरुण स्त्रियांचा प्रवाह आहेस; तू गोधनाचा स्वामी आहेस, अपराजेय, तू गायींचे पोषण करतोस. धनदायक देव तुझ्यासाठी पूर्ण प्रवाह ओतू दे; ओतू दे, भरू दे, कारण देवाने तुला बोलावले आहे. देवतांनी अग्नीला, यज्ञाचा ज्ञानी पुरोहित, उपासकाला धन आणि उत्तम सामर्थ्य देणारा अग्नी निर्माण केला. मार्ग शोधण्यात सर्वात कुशल असलेला तो अग्नी प्रकट झाला आहे, ज्याच्यात पवित्र नियम स्थिर आहेत; आमची स्तोत्रे त्या श्रेष्ठजन्मा, उपस्थित असणाऱ्यापर्यंत पोहोचू देत. ज्याच्यापासून लोक दूर जातात, आपली कृत्ये करताना; जसे हजारो संपत्तीचे धनी, तसेच अग्नीचे मनाने पूजन करा. देवदासाचा पुत्र, अग्नी, आपल्या सामर्थ्याने इंद्रासारखा विस्तारला आहे; तो पृथ्वीवर पसरला आणि आकाशाच्या छायेत उभा आहे. अग्नी, तू आमचे जीवन शुद्ध कर, आम्हाला वेगवान शक्ती आणि अन्न दे; सर्व वाईट आणि अपाय आमच्यापासून दूर कर. अग्नी, ऋषी, शुद्ध करणारा, पाच लोकांचा पुरोहित—आम्ही त्या महान आणि स्तुत्य अग्नीचा शोध घेतो. अग्नी, आमच्यासाठी ज्ञानाने स्वतःला शुद्ध कर; आम्हाला तेज आणि वीर्यशक्ती दे, मला धन आणि पत्नी प्राप्त होऊ दे. तेजस्वी आणि शुद्ध अग्नी, तुझ्या मधुर जिभेने, हे देव, देवांना येथे आण आणि त्यांना अर्पण कर. हे अग्नी, आम्ही तुझा आह्वान करतो, तुपाने अभिषिक्त, तेजस्वी, सूर्यदर्शी; आमच्या आनंदासाठी देवांना येथे घेऊन ये. हे ज्ञानी अग्नी, आम्ही तुला यज्ञाचा नेता म्हणून प्रज्वलित करतो, विधीत तेजस्वी आणि महान. अग्नी, आम्हाला गायत्रीच्या स्पर्धेत तुझ्या सहाय्याने रक्षण कर; तू सर्व सभांमध्ये स्तुत्य आहेस. अग्नी, आम्हाला सभांमध्ये जिंकणारे, श्रेष्ठ, सर्व युद्धांत अजिंक्य असे धन मिळवून दे. अग्नी, तुझ्या उत्तम मार्गदर्शनाने आम्हाला सर्वांना पोषण करणारे धन मिळवून दे, आम्हाला आयुष्यात सुख प्राप्त होऊ दे. आमचे विचार अग्नीला पुढे नेवो, जसे स्पर्धेत वेगवान रथ; त्याच्याबरोबर आम्ही वारंवार संपत्ती जिंकू. अग्नी, ज्या सामर्थ्याने आणि तुझ्या सैन्याने आम्ही गायी मिळवू शकू, ते आमच्यासाठी चालव, दानासाठी. अग्नी, आम्हाला विपुल, विशाल, गोधनयुक्त संपत्ती दे; मार्ग स्पष्ट कर, लोहार जसा तलवारीला धार लावतो तसा तीक्ष्ण कर. अग्नी, नशिबाचा तारा, सूर्य, आकाशात उंचाव; लोकांसाठी प्रकाश स्थापन कर. अग्नी, तू लोकांचा दीपस्तंभ आहेस, सर्वात प्रिय, सर्वश्रेष्ठ आसनस्थ; स्तोत्रासाठी जागृत राहा आणि आम्हाला सामर्थ्य प्रदान कर. या प्रकारे, ऋषी आणि उपासकांनी अग्नी, इंद्र, सोम आणि अन्य देवतांचे आह्वान केले, त्यांची स्तुती केली आणि त्यांच्या कृपेने संपत्ती, सामर्थ्य, कीर्ती आणि कल्याण मागितले. यज्ञसभेतील हा दिव्य संवाद आणि स्तोत्रांचा प्रवाह, देवांचा महिमा आणि भक्तांचे आर्जव याने भरलेला होता.