सामवेदः

यज्ञाच्या वेळी, जसे इच्छितात तसे, भक्त स्वर्गात एक आधार स्थापन करतात; इंद्र आणि अग्नी यांना नमस्कार आणि आनंद अर्पण करतात. सर्व प्राण्यांमध्ये तोच सर्वात महान आहे, ज्याच्यापासून तो प्रचंड, प्रखर वीर जन्म घेतो; तो नव्याने जन्मलेला असतानाच शत्रूंवर विजय मिळवतो, आणि सर्व देवता त्याच्या विजयावर आनंदित होतात. तो दिवसेंदिवस सामर्थ्याने वाढतो, प्रचंड तेज आणि शक्ती मिळवतो, आणि दासांच्या शत्रूंना भय दाखवतो; त्याने त्यांचे रक्षण केले, त्यांना पांगवले, जिंकले, आणि यज्ञातील दान व आनंदात सर्वजण त्याला वंदन करतात. सर्वजण तुझ्यातच ज्ञान निवडतात; जेव्हा हे दोन तीन होतात, तेव्हा ते आनंद अत्यंत मधुर होतात; मधुरापेक्षा गोड, ते आनंद प्रवाहित करतात, मधात मध मिसळतात. तीन लाकडांच्या यंत्रावर, बार्ली मिश्रित शक्ती असलेला महाकाय रानगवा, विशाल सामर्थ्याने, विष्णूच्या इच्छेप्रमाणे, सुमधुर सोमरस पितो; तो त्यात आनंद घेतो, महान कार्यासाठी सज्ज होतो; सत्य देव देवाबरोबर, सत्य सोम सत्य इंद्राबरोबर राहतो. शक्तीसह जन्मलेला, सामर्थ्यासह वाढलेला, पराक्रमात यशस्वी झालेला, त्याने शत्रूंना जिंकले, स्तुतिकर्त्याला इच्छित धन दिले; आणि सत्य देव देवाबरोबर, सत्य सोम सत्य इंद्राबरोबर राहतो. मग, प्रचंड सामर्थ्य आणि शक्तीने, युद्धात तो भयंकर बनतो, त्याच्या महानतेने दोनही जगं व्यापतो; तो मोठा होतो, दुसऱ्याला आपल्या पोटात घेतो आणि तेजाने प्रकाशमान होतो; सत्य देव देवाबरोबर, सत्य सोम सत्य इंद्राबरोबर राहतो. सप्तम्या, प्रथम भाग, गायींच्या स्वामीसाठी, पर्वत-इंद्रासाठी, सत्य धर्मस्वामीसाठी योग्य रीतीने गा. शुभ्र घोडे चालू लागले, लाल घोडे पवित्र कुशावर पोहोचले, जिथे आम्ही सर्व एकत्र आलो. इंद्रासाठी, गायींनी बार्ली मिश्रित सोमरस काढला; वज्रधारीसाठी, ते मध शोधतात. आमचे अर्पण सर्व सभांमध्ये इंद्राला बोलावो; स्तुती आणि सोमरस, वीर-वृत्रहत्यारा, महान यशस्वी याच्याजवळ जावोत. तूच संपत्तीचा प्रथम दाता, तूच खरा धनाचा स्वामी; आम्ही तुलाच निवडतो, सामर्थ्य आणि महानतेचा योग्य पुत्र. प्राचीन, पोषण करणारे, आद्य आणि स्तुत्य, महानांनी स्वर्गातून दुध काढले; इंद्राच्या जन्मावेळी त्यांनी एकत्र गाणे गायले. काहींनी पाहून, प्राचीन, जलयुक्त, तेजस्वी स्वर्गातील खजिन्यांकडे गेले; सूर्यप्रमाणे सविता आकाशाचे आवरण पसरवतो. हे शुद्ध करणाऱ्या, जेव्हा तू फिरतोस, तेव्हा या दोन जगांना आणि सर्व सृष्टीला आपल्या शक्तीने व्यापतोस; कळपातील वळू सारखा, तू तेजाने झळकतोस. आता, अग्नी, आमच्यासाठी हे नवीन स्तोत्र देवांमध्ये जाहीर कर, आमचा मित्र हो. तू, तेजस्वी, नदीच्या लाटांसारखा विभागला जातोस; तू भक्ताकडे वेगाने वाहतोस, दान देतोस. आम्हाला श्रेष्ठ भाग, बक्षिसे दे, आणि मधल्या ठिकाणी शिकव, आणि शेवटीही देणारा ठर. खरंच, मी अमर पित्याचे ज्ञान मिळवले; मी सूर्याप्रमाणे जन्मलो. प्राचीन जन्म घेऊन, मी कण्वांसारख्या स्तोत्रांनी सजवतो, ज्यामुळे इंद्राला शक्ती मिळाली. जे ऋषी इंद्राची स्तुती करीत नाहीत आणि जे करतात, तू दोघांकडूनही चांगलीच स्तुती प्राप्त करतोस. अग्नी, आमच्या प्रार्थनेवर प्रसन्न हो, सर्व अग्निसह, हे बलाढ्य; जे दीर्घायुषी आणि दिव्य आहेत, त्यांच्यासह आमच्या स्तोत्रांना उन्नती दे. अग्नी, सर्व अग्निसह, पुढे जातो; त्याची संतती बळकट आहे, योग्य बक्षिसांनी आम्ही त्याला वेढले आहे. अग्नी, अग्निसह, आम्हाला प्रार्थना व यज्ञासाठी प्रेरित कर; आम्हाला देवत्वासाठी धन द्यायला प्रवृत्त कर. सोम, तुझ्यातच प्राचीनांनी महान बक्षिसासाठी आणि कीर्ती मिळवण्यासाठी पवित्र कुश ठेवला; म्हणून, वीर, तू आम्हाला वीरत्वासाठी प्रेरित कर. तू कीर्तीसह सर्वत्र पसरला आहेस, जशी अडवता न येणारी धारा, जसा हातात बाण घेणारा वाहक. अमर, नश्वरोंसाठी अमर धर्माने आणि सौंदर्याने जन्मला; तो नेहमी बक्षिसे आणतो, त्याला शोधावे. इंद्रासाठी सोम ओता; तो मधुर सोम पितो आणि आपल्या महानतेने बक्षिसे देतो. मी घोड्यांच्या स्वामीशी बोललो, जो बक्षिसे देतो; आता घोड्याच्या स्तुती ऐक. खरंच, मित्रा, ना पूर्वी, ना आता, तुझ्याइतका वीर कोणीच नव्हता; ना धनात, ना मार्गात, ना बंधनात. तू नद्यांचा प्रवाह आहेस, तरुण स्त्रियांचा प्रवाह आहेस; तू गायींचा स्वामी आहेस, अजेय, तू दूध देणाऱ्या गायींचे पालन करतोस. देव, धनदायक, तुझ्यासाठी संपूर्ण प्रवाह ओतू दे; ओत, भर, कारण देवाने तुला बोलावले आहे. देवतांनी अग्नीला, यज्ञाचा ज्ञानी पुरोहित, अग्नि निर्माण केला, जो भक्ताला धन व उत्कृष्ट शक्ती देतो. तो मार्ग दाखवण्यात सर्वात कुशल आहे, त्याच्यात पवित्र धर्म स्थिर आहेत; आमच्या गाण्यांनी त्या श्रेष्ठजन्म्यापर्यंत पोहोचण्यात अपयश येऊ नये. ज्याच्याकडून लोक वळतात, आपली कर्मे करताना; जसे हजारो खजिन्यांचे मालक, तसे अग्नीला आपल्या विचारांनी सन्मान द्या. अग्नी, देव, देवोदासाचा पुत्र, इंद्रासारखा विस्तारला आहे; त्याने पृथ्वीवर, आपल्या मातेला व्यापले, आणि आकाशाच्या छायेत उभा आहे. अग्नी, तू आमचं जीवन शुद्ध कर, आम्हाला वेगाने सामर्थ्य व अन्न दे; सर्व दुष्ट व अपाय आमच्यापासून दूर कर. अग्नी, ऋषी, शुद्ध करणारा, पाच लोकांचा पुरोहित— आम्ही त्याला शोधतो, जो महान आणि स्तुत्य आहे. अग्नी, ज्ञानाने स्वतःला आमच्यासाठी शुद्ध कर; आम्हाला तेज आणि वीरशक्ती दे, संपत्ती आणि पत्नी मला दे. अग्नी, तेजस्वी आणि शुद्ध, तुझ्या रमणीय जिभेने, हे देव, देवांना येथे आण आणि त्यांना अर्पण कर. अशा रीतीने, या स्तोत्रांमध्ये इंद्र, अग्नी, सोम, आणि देवांचे गुण, त्यांचे कार्य, भक्तांचे यज्ञ आणि स्तुती, आणि देवत्वाची प्राप्ती यांचे सुंदर वर्णन होते. भक्त आपल्या श्रद्धेने, ज्ञानाने आणि यज्ञाने देवांना प्रसन्न करून, त्यांच्या कृपेची आणि संरक्षणाची कामना करतात.