सामवेदः

एक दिव्य संध्याकाळी, बैल मोठ्याने गर्जना करतो, त्याच्या आवाजाने गायी आपल्या गावी परततात. देवतेसुद्धा, दिव्य प्रवाहाकडे जातात. सोमाने तेजस्वी सीमा ओलांडली आहे; तो अक्षय आहे, जणू न धुतलेले वस्त्र, सोमाने सर्व काही व्यापले आहे. माणसे आपल्या तेजाने, दोन अरण्यांमधून अग्नी उत्पन्न करतात, हाताने त्याला मुक्त करतात. प्रसिद्ध, दूरदर्शी, घराचा स्वामी, आवाहन करण्याजोगा अग्नी प्रकट होतो. हे वसु, तुम्ही तो अग्नी स्पष्ट दृष्टीने मनुष्यात ठेवला आहे, मदतीसाठी, कुठूनही येणारा, घरातील कुशल कार्यकर्ता. अग्नी, तू आमच्यासमोर उजळून प्रकाशमान हो, तुझ्या अखंड तेजाने; तुझ्याकडे सतत बक्षिसे येतात. ती चित्तेदार गाय पुढे आली आहे, आईपाशी, वडिलांपाशी, स्वतःच्या निवासाच्या शोधात. तेजस्वी प्रदेशात तो हालचाल करतो, त्याच्या श्वास आणि उच्छ्वासातून; महान बैल आकाश प्रकट करतो. तो तीस निवासस्थानी चमकतो, वेगवानासाठी शब्द निश्चित केलेला आहे; दररोज तो तेजस्वींनी घराकडे येतो. यज्ञाच्या समीप, आपण अग्नीला मंत्र बोलूया, दूरच्या आणि ऐकणाऱ्यांसाठी. जो साथीदारांमध्ये अग्रणी होता, लोकांमध्ये एकत्र आला, उपासकाचे जीवन सुरक्षित केले. अग्नी, ज्ञाता, आमच्या घराचे रक्षण करो, अत्यंत शांत; आणि तो आपल्याला संकटापासून वाचवो. सर्व प्राणी म्हणोत: अग्नी, वृत्राचा संहारक, जन्मला आहे, युद्धानंतर युद्धात संपत्ती विजेता. अग्नी, तुझे घोडे योज, हे देव, ते उत्तम, जे वेगाने अर्पण आणतात. हे वाहक, उत्तम मार्गांनी आमच्याकडे ये, देवांसाठी, सोमपानासाठी. अग्नी, हे भारत, तू वीजेसारख्या तेजाने उजळून जा; जळ, अविनाशी. सोम दाबणाऱ्यासाठी, मृत्यूला तो शब्द नको असतो; स्पर्धकांना दूर कर, जसे भृगुंनी विश्वासघातकी कुत्र्यापासून यज्ञ दूर केला. रात्रौ जुळे जन्मले, जणू आई-वडिलांच्या स्तनावर पुत्र; तो वेगाने हालचाल करतो, जणू केतव्यासाठी येणारा, गर्भात बसतो. तो वीर, कुशल, दोन विश्वांना धारण करणारा—हरी, शुद्धतेने सुरक्षित, सृष्टीकर्ता गर्भात स्थिर झाला नाही. हे इंद्र, तुझे बंधू नाही, नाते नाही, जन्मापासून; युद्धात तू स्वतःच्या वडिलांनाही मागे टाकण्याचा प्रयत्न करतोस. धनाढ्य मित्र म्हणून तुला योग्य वाटत नाही; तुझे तेजस्वी घोडे तुझ्या हाकेला प्रतिसाद देतात, आणि तू सभेच्या आरंभी वडिलासारखा आवाहन होतोस. हजार, शंभर पिवळ्या केसांचे घोडे, सुवर्ण रथाला जोडलेले, स्तुतींनी एकत्र, हे इंद्र, सोमपानासाठी तुला आणोत. तुझे पिवळे घोडे, मोराच्या शेपटीसारखे, चित्तेदार पाठ असलेले, सुवर्ण रथाला जोडून गोड रसपानासाठी तुला आणोत. हे गानप्रिय, हे इंद्र, हा सोमपान कर, जणू पहिल्यांदा पिणारा, उत्तम तयार केलेला, वाहणारा; हा प्रवाह तुझ्या आनंदासाठी अर्पण केला आहे. स्तोत्र जणू वेगवान घोड्यासारखे, शक्तिशाली, आकाश व्यापणारे, झाडे फोडणारे, स्तोत्रकारांनी अर्पण करावे. हजार प्रवाहांचा बैल, दूध देणारा, देवांच्या जन्मासाठी प्रिय, सत्याने वाढलेला, सत्यातून जन्मलेला, राजा, देव, महान सत्य आहे. अग्नीने अडथळे दूर केले आहेत; धन आणणारा, तेजस्वी, प्रज्वलित, उजळलेला, कौशल्याने आवाहन केला जातो. आई-वडिलांच्या गर्भात, वडील चमकदार, अविनाशी, सत्याच्या मूळात स्थिर झाला आहे. हे जातवेदस, संततीसंपन्न प्रार्थना आण, हे बुद्धिमान अग्नी, तू आकाशात चमकतोस. त्याचा वेगवान, सुवर्ण, शुद्ध रस, देवांसह दाबलेला, गाळणीभोवती फिरतो, घरातील गायीप्रमाणे, होतृ पुरोहित. शुभ वस्त्रे परिधान करून, महान ऋषि, शब्दांनी स्तुती करतो, पात्रात शुद्ध होतो, बुद्धिमान, देवसेवेत सतत जागरूक. प्रिय, तो पर्वतावर शुद्ध होतो, सर्वात तेजस्वी, आमच्यात स्थापित; शुद्ध हो, पृथ्वीवर गुंज, नेहमी आशीर्वादाने आमचे रक्षण कर. आता शुद्ध इंद्राची स्तुती करूया, शुद्ध गाण्यांनी, शुद्ध स्तोत्रांनी, बलवान; तो शुद्ध आशीर्वाद स्वीकारो. शुद्ध इंद्र, आमच्याकडे ये; शुद्ध सहाय्याने; शुद्ध संपत्ती दे; शुद्ध सोमात रम. शुद्ध इंद्र, नक्कीच संपत्ती दे; शुद्ध भक्ताला धन दे; शुद्ध अडथळे दूर कर; शुद्ध पुरस्कार शोध. अग्नी, आम्हाला आज वेगवान स्तोत्र हवे आहे, आकाशाला स्पर्श करणारे, देवाच्या संपत्तीचा लाभ. अग्नी आमची गाणी स्वीकारो, जो मनुष्यात पुरोहित आहे; तो देवसभा सन्मानित करो. हे अग्नी, तू प्रसिद्ध आहेस, योग्य पुरोहित म्हणून निवडला; तुझ्यामुळे यज्ञ फैलावतो. कंठांनी शक्तिशाली, त्रैगुण्य, तरुण, चमकणारा, वनांनी सजलेला, वरुणासारखा नद्यांमध्ये, धन आणि इच्छित वस्तू देणारा, स्तुती केली. हे शक्तिशाली नेता, सर्ववीर, बलवान, विजयी—वाह, संपत्ती आण; तीक्ष्णहस्त, वेगवान धनुष्यधारी, शत्रूंना युद्धात जिंक, योद्ध्यांमध्ये महान. विस्तृत रक्षणाने, निर्भयता निर्माण करून, एकत्र वाह, हे पुरंधी, जल शोधत; उषा, दिव्य, गुंज, मोठे पुरस्कार दे. हे इंद्र, तू प्रसिद्ध आहेस, बलाचा स्वामी; तू एकटा भयंकर शत्रूंना नष्ट करतोस, लोकांना टिकवतोस, प्राचीन कृत्यांत सर्वांना मागे टाकतोस. अशा प्रकारे, देव, अग्नी, सोम, इंद्र यांची दिव्य कृत्ये, तेज, रक्षण, यज्ञ, आणि आशीर्वादांनी भरलेली ही कथा, श्रद्धेने आणि कृतज्ञतेने सांगितली जाते.