सामवेदः

जे कुणी इंद्राचे अनेक प्रकारच्या समिधांनी, भक्तिभावाने आवाहन करतात, त्यांना इंद्राची ती प्रचंड शक्ती नक्कीच प्राप्त होते. आम्ही विचारतो—इंद्र कधी या नियमभ्रष्ट माणसाचा नाश करील, जसा पायाने मातीचा गोटा फोडावा, तसा? तो आमच्या स्तुतीकडे, आमच्या गाण्यांकडे कधी लक्ष देईल? गायक इंद्राची स्तुती करतात, ऋचांचा गजर करतात; यजमान, शतशक्तिमान इंद्राला घोड्यासारखा यज्ञस्थळी बांधतात. जेव्हा इंद्र शिखरावरून शिखरावर जातो, अनेक अद्भुत कृत्ये करतो, तेव्हा तो आपला हेतू ओळखतो; तो वृषभ आपल्या गणांसह पुढे सरकतो. इंद्रा, तुझे तांबडे, बलवान घोडे जुंप, जे तुला वेगाने घेऊन येतात; सोमपान करणाऱ्या इंद्रा, आम्हाला ये, आमच्या स्तुतीकडे लक्ष दे. अग्निदेव, उत्तमप्रकारे प्रज्वलित हो, आणि या एकाच यज्ञासाठी देवांना येथे आण; शुद्ध होतार, तू ही आहुती स्वीकार. बुद्धिमान अग्नी, आज आमच्यासाठी देवांच्या संगतीत मधुर, शरीराला हितकारक यज्ञ घडव. येथे मी नराशंसाला, यज्ञात प्रिय असणाऱ्या, मधुर वाणीने, तयार केलेल्या आहुतीसाठी बोलावतो. अग्नी, सर्वात रमणीय रथात, स्तुतीने वंदनीय देवांना येथे आण; तूच मनुने स्थापिलेला होतार आहेस. आज, सूर्य उगवल्यावर, मित्र, अर्यमन्, सविता आणि भग, हे निष्पाप देव, आपली कृपा आमच्यावर बरसू देत. हे उदार इंद्रा, तुझी ती नाशकारी शक्ती खरी महान आहे; ती प्रकट होऊ दे. जे आमच्या संकटांवर मात करू पाहतात, त्यांचा पराभव होऊ दे. आणि आदिती, तेजस्वी जगाची स्वामिनी, आपल्या व्रतात अढळ, तसेच ते महान राजे—ते आमचे रक्षण करो. सोम तुझ्या आनंदासाठी असो; आमच्यावर कृपा कर, ओ दगडधारणारा, आणि जे वेदविरोधी आहेत त्यांचा नाश कर. हे बलाढ्य इंद्रा, तुझ्या पायाने कंजूषांना दूर लोट, कारण खरोखरच, तुझ्यासमोर कोणीही तग धरू शकत नाही. इंद्रा, तूच पिळलेल्या आणि न पिळलेल्या सोमाचा स्वामी आहेस; तूच लोकांचा राजा आहेस. हे प्रेरित एक, सत्य विचारांसाठी जागृत हो; शुद्ध होत असलेला सोम पात्रात पडला आहे. कुशल, चपळ यजमान त्याला जोडप्यांसारखे ओततात. तो शुद्ध होत, सूर्याजवळ ठेवला आहे, आकाश व पृथ्वीला आलिंगन देतो. त्याच्या प्रियजनांनी, अत्यंत सहाय्याने, योग्य कृती करणाऱ्यापासून धन कधीही लपवत नाही. तो सोम वाढत आहे, शुद्ध होत आहे, भरपूर दान देतो; तो आम्हाला प्रकाश देओ—जिथे आमचे पूर्वज, मार्ग व सूर्य जाणून, दगड ओलांडून गेले. मित्रांनो, दुसऱ्या कुठल्याही गोष्टीचे बोलू नका, न डगमगू नका; इंद्राची, बलाढ्याची, पिळलेल्या सोमासह स्तुती करा, वारंवार स्तोत्रे उच्चारा. तो वृषभासारखा, बलशाली, गायी ओढणारा, मनुष्यांद्वारे अजिंक्य, द्वेष दूर करणारा, दोन्ही बाजूंना लाभदायक, सर्वांत शक्तिमान, आणि विजयी आहे. त्या मधुर स्तोत्रांचे उन्नयन होते, ती प्रशस्तिपूर्ण गीते, जणू अक्षम्य, संपत्ती आणणाऱ्या सत्राजितच्या रथांसारख्या. कण्वांसारखे, भृगूसारखे, सूर्याप्रमाणे सर्वांनी प्रज्वलित अग्नीचा शोध घेतला. उत्सुक लोकांनी ऋचांनी इंद्राची महती गायली; प्रियमेधांनी मोठ्याने गाणे गायले. हे सोम, तू शत्रूंच्या आजूबाजूला फिर, बळ मिळवण्यासाठी, अडथळे पार कर, द्वेष करणाऱ्यांना दूर कर, जसा कर्जदार आपले कर्ज फेडतो. हे शुद्ध सोम, तूच आपल्या सामर्थ्याने सूर्य निर्माण केलास, आणि वाहणारे दूध; गायींसह, पुरंधीसह वेगाने येतोस. हे पिळलेले सोम, आम्ही तुझ्यात आनंद घेतो, युद्धाच्या महान सामर्थ्यात; शुद्ध सोम, तू बक्षिसासाठी धाव घेतोस. सर्वत्र ओत, हे मधुर सोम, इंद्रासाठी, मित्रासाठी, पूषणासाठी, भगासाठी. अमरासाठी, महान निवासासाठी, तो तेजस्वी, दिव्य, पोषण करणारा प्रवाह वाहू दे. इंद्रा, हा पिळलेला सोम तू आणि सर्व देव प्या, ज्ञानासाठी, कौशल्यासाठी. सूर्यकिरणांसारखे, एकत्रित होणाऱ्या, विखुरणाऱ्या वासनांचा जन्म होतो आणि त्या एकत्रित फिरतात; धागे विणले जातात, इच्छांचा वेढा पडतो, आणि इंद्राशिवाय प्राणशक्ती कुठेही स्थिरावत नाही. विचार मधासारखा ओतला जातो; गंभीर गर्जना आत उठते, वज्राच्या मध्यभागी शुद्ध करणारा सोम वाहतो, पिळणाऱ्यांसाठी मधुर, आनंददायक, आच्छादन दूर सारणारा. वृषभ गर्जतो, गायी परततात, देव देवतेच्या प्रवाहाकडे जातात; त्याने तेजस्वी अडथळा ओलांडला, अक्षम्य, वस्त्रासारखा ज्यावर डाग नाही, सोमाने त्याला व्यापले. पुरुष आपल्या तेजाने दोन समिधांमधून अग्नी उत्पन्न करतात, हाताने मुक्त होणारा, प्रसिद्ध, दूरदर्शी, गृहस्वामी, आवाहन करण्यास योग्य. तो अग्नी, वसुहो, तुम्ही माणसांत ठेवला, स्पष्टदर्शी, सर्वत्र सहाय्य मिळवण्यासाठी; जो नेहमीच घरात कुशल आहे. अग्नी, तेजाने प्रकट हो, आमच्यासमोर अखंड प्रकाशाने उजळ, सर्वात तरुण; तुझ्याकडे नेहमी बक्षिसे येतात. ही चित्री गाय पुढे आली, तिने समोर आईला, वडिलांना, स्वतःच्या निवासाचा शोध घेतला. तो तेजस्वी लोकांत फिरतो, त्याच्या श्वासाने आणि उसासने; महान वृषभाने आकाश उघडले आहे. तो तीस निवासांत चमकतो, वेगवानासाठी वाणी ठरवली आहे; प्रत्येक दिवशी तो तेजस्वींसह निवासस्थळी येतो. यज्ञाच्या सान्निध्यात आपण अग्नीला मंत्र बोलूया, दूर असणाऱ्यांसाठी आणि आपल्याला ऐकणाऱ्यांसाठी. जो सोबतींत श्रेष्ठ होता, जो लोकांत एकत्र आला, त्याने उपासकांसाठी जीवनाचे रक्षण केले. अग्नी, सर्वज्ञ, आमच्या घराचे रक्षण कर, अत्यंत शांत, आणि आम्हाला अपायापासून वाचवो.