सामवेदः

नदीच्या पुत्राला, म्हणजेच सोमरसाला, दहा प्रकारांनी शुद्ध केले जाते आणि सूर्याच्या किरणांनी त्याची महती गातात. इंद्र आणि वायू यांच्या सोबत, निचोळलेला सोम गाळातून प्रवाहित होतो, सूर्यकिरणांशी एकरूप होतो. हा सोम आमच्या कल्याणासाठी, वायूसाठी, पूषणासाठी, मिठ्र आणि वरुणासाठी मधुर व प्रियतेने वाहतो. इंद्रासोबत आमच्या सभा धन-धान्याने समृद्ध, पोषक आणि आनंददायक होवोत, जेणेकरून आम्ही हर्षित होऊ. हे महाबलवान, आपल्या सामर्थ्याने युक्त होऊन, गायकांसाठी रथाच्या चाकासारखा वेगाने येथे ये. शंभर शक्ती असलेल्या इंद्रा, तू गायकांची इच्छा पूर्ण करतोस, जसे रथाचे चाक आपल्या सामर्थ्याने फिरते. आम्ही तुला, आकाशात तेजस्वी असणाऱ्या सोमाला, उत्तम रूप मिळावे म्हणून, गोड दूध देणाऱ्या गाईचे दूध काढतो तसे अर्पण करतो. सोमपान करणाऱ्या देवा, आमच्या आहुतीकडे ये, सोमपान कर; दानशूराचा आनंद गायी द्यायला आहे. मग आम्हाला तुझ्या कृपेची मर्यादा कळू दे; आमच्यापासून दूर जाऊ नकोस, येथे ये. इंद्रा, जेव्हा तू उषांसारखा आकाश व पृथ्वी व्यापतोस, तेव्हा तू महान वीरांचा राजा, प्रजांचा स्वामी होतोस; दिव्य माता, पुण्यवती माता, तुझा जन्म घडवते. जसे तू दीर्घ अंकुश, मार्गदर्शक शस्त्र बाळगतोस, तसेच तुझ्या पूर्व पावलावर आम्ही जावू इच्छितो, यमाने जसे केले; दिव्य माता, पुण्यवती माता, तुझा जन्म घडवते. मरणाच्या द्वेषापासून आम्हाला वाचव, शत्रूचे स्थान नीच व दृढ कर, जो आमच्यावर आक्रमण करतो त्याला आमच्या पायाखाली पाड; दिव्य माता, पुण्यवती माता, तुझा जन्म घडवते. डोंगरावर निचोळलेला गूंजणारा सोम गाळातून वाहतो; आनंदात तू सर्वत्र व्यापून असतोस. तू प्रेरित, ऋषी, निचोळणीतून गोड जन्मलेला आहेस; आनंदात तू सर्वत्र व्यापून असतोस. तुझ्यात सर्व देवांनी एकत्रितपणे सोमपान केले; आनंदात तू सर्वत्र व्यापून असतोस. जो संपत्ती देणारा, धनाचा नेता, यज्ञाचा स्वामी आहे, तो सोम निचोळला जातो. ज्याचा सोम इंद्र, मरुत, भाग पितात; ज्यामुळे आपण मिठ्र-वरुणासोबत कृती करतो, इंद्राकडून महान सहाय्य मिळवतो. आपल्या मित्रासाठी, आनंदासाठी, शुद्ध सोमासाठी गाणे गा; त्याला स्तुतीने, जसे मूलाचे कौतुक करतात तसे, प्रसन्न करा. वत्स आपल्या मातांकडे धावतो तसा, सोमाचा थेंब प्रेरित होऊन निचोळला जातो; विचारांनी अलंकृत आनंददायक सोम देवांसाठी सज्ज होतो. हा निचोळलेला सोम कौशल्य, सामर्थ्य व आनंदासाठी सिद्ध केला आहे; हा गोड सोम देवांना अर्पण केला जातो. सोमरस, थेंब आमच्यासाठी शुद्ध केले जातात, मार्गदर्शक, मैत्रीपूर्ण, दोषरहित, स्वयंपूर्ण, प्रकाश जाणणारे आहेत. हे शुद्ध, ज्ञानी सोम, शिर उचलून, वीरांसारखे तेजस्वी, विजयी, तुपात स्थिर आहेत. दगडांनी उत्तम निचोळलेले सोम, गायांच्या चमकदार कातडीवरून वाहतात; ते सर्व बाजूंनी पोषण घेऊन येवोत, संपत्ती शोधणारे असोत. या शुद्धीकरणाने, सोम, या संपत्तीमध्ये प्रवाहित हो; थेंबा, सरोवरात प्रवेश कर आणि प्रवाहात धाव, ज्याचा प्रवास वारा अडवत नाही, ज्याला अनेक ज्ञानी, विचारशील स्थापन करतात. आणि या शुद्धीकरणाने, सोम, कीर्तीच्या ठिकाणी वाह; आमच्यासाठी जणू पिकलेल्या झाडासारखी साठ हजार संपत्ती झुलव, स्पर्धेसाठी. निचोळण्यात त्याचे वृषभासारखे महान नाव आहे, तो शरीरात, गाळात किंवा पात्रात असो; लपलेला सोम झोप लावतो, आर्द्र करतो, शत्रू दूर करतो, जडत्व हटवतो. अग्नि, तू आमचा सर्वात जवळचा आणि रक्षण करणारा आहेस; तू कल्याणकारक आणि आश्रयदायक होवोस. अग्नि हा संपत्तीचा खजिना, प्रसिद्ध; तू तेजस्वी, येथे ये, आम्हाला विपुल धन दे. हे तेजस्वी, प्रखर अग्नि, आम्ही आता तुझ्याकडे आमच्यासाठी आणि मित्रांसाठी कृपा मागतो. इंद्र आणि सर्व देवता या लोकांमध्ये आमच्यासोबत येथे विराजमान होवोत. इंद्र, आदित्यांसह आमच्या यज्ञ, शरीर आणि संततीची स्थापना करो. इंद्र, आदित्य आणि मरुतांसह आम्हाला औषधी लाभो. इंद्र, वृत्राचा संहारक, प्रेरित, त्याला प्रिय अशा गीताने स्तुती करा. मरुत, प्रकाशमान, स्तुती गातात; तरुण, प्रसिद्ध इंद्राचे गुणगान केले जाते. गोडीत वसतांना, आम्ही तुझ्याकडे, इंद्रा, जाऊन संपत्ती व प्रज्ञा मिळवू. उशना ऋषीसारखा विद्या सांगतो, देव उत्पत्तीचे रहस्य उघडतो; महान व्रती, शुद्ध बंध असलेला, तेजस्वी वराह, गर्जना करीत पावलांनी प्रकटतो. हंस तीन प्रकारे मोजत निघाले, सामर्थ्यशाली, वृषभांच्या झुंडींसह; मित्र परिष्कृत, अजेय, गर्जणाऱ्या सोमाची चर्चा करतात. तो विस्तृत कीर्तीच्या प्रवाहात सामील होतो; गायी व्यर्थ खेळणाऱ्याचा अंदाज घेत नाहीत; तीक्ष्ण शिंगाचा, सुवर्णमय, दिवसा दिसणारा, रात्री शुद्ध होणारा सोम प्रदक्षिणा करतो. गूंजणारे सोम वेगवान रथांसारखे सहाय्यक होऊन पुढे सरकतात; सोमांनी संपत्ती गाठली आहे. प्रवृत्त होऊन, रथांसारखे, ते हातात स्थिर झाले आहेत; वाहक, कारागिरांच्या सारखे. अशा प्रकारे, सोमाच्या शुद्धीचे, देवांच्या कृपेचे, इंद्राच्या सामर्थ्याचे, अग्निच्या संरक्षणाचे आणि सर्व देवांच्या एकत्रित आशीर्वादाचे हे दिव्य वर्णन आहे.