સામવેદઃ

અ સમુ રેભસો અસ્વરન્નિન્દ્રં સોમસ્ય પીતયે ચ્ સ્વઃપતિર્યદી વૃધે ધૃતવ્રતો હ્યોજસા સમૂતિભિઃ

ગાયકોએ મળીને ઇન્દ્રને સોમ પીવા બોલાવ્યા છે, જ્યારે સુખના સ્વામી, પ્રતિજ્ઞામાં અડગ, પોતાની ટોળીઓ અને બળથી વધે છે.

અ યો રાજા ચર્ષણીનાં યાતા રથેભિરધ્રિગુઃ ચ્ વિશ્વાસાં તરુતા પૃતનાનાં જ્યેષ્ઠં યો વૃત્રહા ગૃણે

જે લોકોનો રાજા છે, રથ પર સવાર, અશ્રમિત, બધા દુશ્મનોને હરાવનાર, શ્રેષ્ઠ, વૃત્રને મારનાર—હું તેની સ્તુતિ કરું છું.

અ ઇન્દ્રં તં શુમ્ભ્ય પુરુહન્મન્નવસે યસ્ય દ્વિતા વિધર્ત્તરિ ચ્ હસ્તેન વજ્રઃ પ્રતિ ધાયિ દર્શતો મહાં દેવો ન સૂર્યઃ

તે ઇન્દ્રની મહિમા ગાવ, જે સહાય માટે દાનમાં સમૃદ્ધ છે, જેના હાથમાં વિદ્વાન વિધાતા દ્વારા વજ્ર છે; મહાન દેવ, સૂર્ય જેવો સ્પષ્ટ.

અ પરિ પ્રિયા દિવઃ કવિર્વયાંસિ નપ્ત્યોર્હિતઃ ચ્ સ્વાનૈર્યાતિ કવિક્રતુઃ

આકાશના પ્રિય કવિ, સંતાનના માર્ગમાં સ્થિર, પોતાનાં સ્વરથી ચાલે છે, કવિની બુદ્ધિ ધરાવે છે.

અ સ સૂનુર્માતરા શુચિર્જાતો જાતે અરોચયત્ ચ્ મહાન્મહી ઋતાવૃધા

તે શુદ્ધ પુત્ર, માતાઓમાંથી જન્મેલો, જન્મે ત્યારે તેજથી ચમકે છે, મહાન અને શક્તિશાળી, ઋતથી વધેલો છે.

અ પ્રપ્ર ક્ષયાય પન્યસે જનાય જુષ્ટો અદ્રુહઃ ચ્ વીત્યર્ષ પનિષ્ટયે

હે ઉર્જાવાન, તમે ક્યારેય થાકતા નથી અને નિર્દોષ લોકો માટે સતત વહેતા રહો છો, તેમનાં વધઘટ માટે તમે હંમેશાં પ્રસન્નપણે વહેતા રહો છો.

અ ત્વં હ્યાંઙ્ગ દૈવ્યા પવમાન જનિમાનિ દ્યુમત્તમઃ ચ્ અમૃતત્વાય ઘોષયન્

હે પવમાન, તમે દેવતાઓમાં સૌથી તેજસ્વી છો અને અમરત્વનું ઘોષણ કરનાર છો.

અ યેના નવગ્વો દધ્યઙ્ઙપોર્ણુતે યેન વિપ્રાસ આપિરે ચ્ દેવાનાં સુમ્ને અમૃતસ્ય ચારુણો યેન શ્રવાંસ્યાશત

જેનાથી નવગ્વો અને દધ્યઙ્ તૃપ્ત થયા, વિદ્વાનોને પ્રાપ્ત થયું, દેવતાઓની કૃપા અને મીઠું અમૃત મળ્યું, અને પ્રસિદ્ધિ પ્રાપ્ત થઈ.

અ સોમઃ પુનાન ઊર્મિણાવ્યં વારં વિ ધાવતિ ચ્ અગ્રે વાચઃ પવમાનઃ કનિક્રદત્

પવિત્ર થયેલો સોમ, પોતાની લહેર સાથે છાણમાંથી દોડે છે અને આગળ પવમાન ગર્જના સાથે પોતાની વાણી ઉચ્ચારે છે.

અ ધીભિર્મૃજન્તિ વાજિનં વને ક્રીડન્તમત્યવિમ્ ચ્ અભિ ત્રિપૃષ્ઠં મતયઃ સમસ્વરન્

પ્રાર્થનાથી તેઓ વનમાં રમતાં ઘોડા જેવાં તેજસ્વી સોમને ધોઈને શુદ્ધ કરે છે; ત્રણ પીઠ ધરાવનારા પાસે સ્તોત્રો એકસાથે ગુંજે છે.

અ અસર્જિ કલશાં અભિ મીઢ્વાન્ત્સપ્તિર્ન વાજયુઃ ચ્ પુનાનો વાચં જનયન્નસિષ્યદત્

દાતા સોમે કલશોને ઘેરી લીધા છે, એ પુરસ્કાર માટે ઉત્સુક રથચાલક જેવો છે; પવિત્ર થઈને એ વાણી ઉત્પન્ન કરે છે અને પ્રસરે છે.

અ સોમઃ પવતે જનિતા મતીનાં જનિતા દિવો જનિતા પૃથિવ્યાઃ ચ્ જનિતાગ્નેર્જનિતા સૂર્યસ્ય જનિતેન્દ્રસ્ય જનિતોત વિષ્ણોઃ

પવિત્ર સોમ વિચારોનો સર્જક છે, આકાશનો સર્જક છે, પૃથ્વીનો સર્જક છે, અગ્નિ, સૂર્ય, ઇન્દ્ર અને વિષ્ણુનો પણ સર્જક છે.

અ બ્રહ્મા દેવાનાં પદવીઃ કવીનાં ઋષિર્વિપ્રાણાં મહિષોમૃગાણામ્ ચ્ શ્યેનો ગૃધ્રાણાં સ્વધિતિર્વનાનાં સોમઃ પવિત્રમત્યેતિ રેભન્

દેવોમાં પુજારી, કવિઓમાં માર્ગદર્શક, ઋષિ, જંગલના પ્રાણીઓમાં વાઘ, ગૃધ્રોમાં ગરુડ, વનનો પોષક—પવમાન સોમ ગર્જના સાથે છાણમાંથી પસાર થાય છે.

અ પ્રાવીવિપદ્વાચ ઊર્મિં ન સિન્ધુર્ગિર સ્તોમાન્પવમાનો મનીષાઃ ચ્ અન્તઃ પશ્યન્વૃજનેમાવરાણ્યા તિષ્ઠતિ વૃષભો ગોષુ જાનન્

પવમાને વાણી અને વિચારોથી, નદી જેવી લહેર સાથે આગળ વધ્યો છે; અંદર જોઈને, એ ગાયો વચ્ચે વાઘ જેવો ઊભો રહે છે અને નીચા સ્થાન જાણે છે.

અ અગ્નિં વો વૃધન્તમધ્વરાણાં પુરૂતમમ્ ચ્ અચ્છા નપ્ત્રે સહસ્વતે

અગ્નિ, યજ્ઞોને વધારનાર અને બહુ દાતા એવા શક્તિશાળી વંશજ માટે અમે આપણા મનને દોરીએ છીએ.

અ અયં યથા ન આભુવત્ત્વષ્ટા રૂપેવ તક્ષ્યા ચ્ અસ્ય ક્રત્વા યશસ્વતઃ

જેમ ત્વષ્ટાએ આને ઘડ્યું છે, જેમ શિલ્પી સ્વરૂપ બનાવે છે, તેમ તેની ઈચ્છાથી પ્રસિદ્ધિ પ્રાપ્ત થાય છે.

અ અયં વિશ્વા અભિ શ્રિયો ઽગ્નિર્દેવેષુ પત્યતે ચ્ આ વાજૈરુપ નો ગમત્

આ અગ્નિ દેવોમાં સ્વામી બનીને બધી તેજસ્વિતાને વટાવે છે; એ અમને વિજય સાથે મળે.

અ ઇમમિન્દ્ર સુતં પિબ જ્યેષ્ઠમમર્ત્યં મદમ્ ચ્ શુક્રસ્ય ત્વાભ્યક્ષરન્ધારા ઋતસ્ય સાદને

હે ઇન્દ્ર, આ દબાયેલો સોમ પીઓ, જે શ્રેષ્ઠ અને અમર આનંદ આપે છે; તેજસ્વી ધારો સત્યના આસનમાં તમારી પાસે વહે છે.

અ ન કિષ્ટ્વદ્રથીતરો હરી યદિન્દ્ર યચ્છસે ચ્ ન કિષ્ટ્વાનુ મજ્મના ન કિઃ સ્વશ્વ આનશે

હે ઇન્દ્ર, જ્યારે તમે તમારા હરિત ઘોડા જોડો છો, ત્યારે કોઈ રથચાલક તમારી સરખામણી કરી શકે નહીં; કોઈ તમારી ચાલથી કે પોતાના ઘોડાથી તમારી પાસે પહોંચી શકે નહીં.

અ ઇન્દ્રાય નૂનમર્ચતોક્થાનિ ચ બ્રવીતન ચ્ સુતા અમત્સુરિન્દવો જ્યેષ્ઠં નમસ્યતા સહઃ

હવે ઇન્દ્રની પૂજા કરો, સ્તુતિઓ ગાવો; દબાયેલો સોમ ઉત્સુક થઈ શ્રેષ્ઠ શક્તિની ઉપાસના કરે છે—એને શક્તિથી વંદન કરો.

અ ઇન્દ્ર જુષસ્વ પ્ર વહા યાહિ શૂર હરિહ ચ્ પિબા સુતસ્ય મતિર્ન મધોશ્ચકાનશ્ચારુર્મદાય

હે ઇન્દ્ર, સ્વીકારો, લાવો, આવો, વીર, તમારા હરિત ઘોડા સાથે; દબાયેલો સોમ પીઓ, મીઠા આનંદ જેવી મતિથી અને સુંદર આનંદમાં મગ્ન થાઓ.

અ ઇન્દ્ર જઠરં નવ્યં ન પૃણસ્વ મધોર્દિવો ન ચ્ અસ્ય સુતસ્ય સ્વાર્નોપ ત્વા મદાઃ સુવાચો અસ્થુઃ

હે ઇન્દ્ર, તમારો નવો પેટ સ્વર્ગના મધ જેવો અને આ દબાયેલા સોમ જેવો ભરી લો; આનંદદાયક અને સુમધુર પાન તમારા માટે આવ્યા છે.

અ ઇન્દ્રસ્તુરાષાણ્મિત્રો ન જઘાન વૃત્રં યતિર્ન ચ્ બિભેદ વલં ભૃગુર્ન સસાહે શત્રૂન્મદે સોમસ્ય

ઇન્દ્રે, મૈત્ર જેવો બળવાન બની વૃત્રને મારો, યજમાન જેવો વલને તોડી નાખ્યો અને ભૃગુ જેવો સોમના આનંદમાં શત્રુઓને સહન કર્યા.

તૃતીય દ્વિતીયો ઽર્ધઃ અ ગોવિત્પવસ્વ વસુવિદ્ધિરણ્યવિદ્રેતોધા ઇન્દો ભુવનેષ્વર્પિતઃ ચ્ ત્વં સુવીરો અસિ સોમ વિશ્વવિત્તં ત્વા નર ઉપ ગિરેમ આસતે

તમે બીજું અર્ધ અને ત્રીજું પણ છો, હે સોમ, અમને ગાય આપનાર, ધન જાણનાર અને સોનાની શોધ લેનાર બનો. હે ઇંદુ, તમે જગતમાં સ્થિર થાઓ અને વહો. તમે વીર અને સર્વજ્ઞ છો, સોમ, તમારી પાસે પુરુષો ગીતો સાથે આવીને બેસે છે.

અ ત્વં નૃચક્ષા અસિ સોમ વિશ્વતઃ પવમાન વૃષભ તા વિ ધાવસિ ચ્ સ નઃ પવસ્વ વસુમદ્ધિરણ્યવદ્વયં સ્યામ ભુવનેષુ જીવસે

તમે સર્વત્ર જોઈ શકો છો, હે પવિત્ર કરનાર સોમ, તમે સર્વત્ર દોડો છો. અમારે માટે ધન અને સોનાથી ભરપૂર વહો, જેથી અમે જગતમાં જીવતાં રહી શકીએ.

અ ઈશાન ઇમા ભુવનાનિ ઈયસે યુજાન ઇન્દો હરિતઃ સુપર્ણ્યઃ ચ્ તાસ્તે ક્ષરન્તુ મધુમદ્ઘૃતં પયસ્તવ વ્રતે સોમ તિષ્ઠન્તુ કૃષ્ટયઃ

હે ઇંદુ, તમે આ બધા લોકોએ સંભાળી લો છો, ઝડપી અને લીલા પાંખવાળાને જોડો છો. તેઓ મધુર ઘી અને દૂધ વહાવે, તમારી આજ્ઞાથી, હે સોમ, લોકો સ્થિર રહે.

અ પવમાનસ્ય વિશ્વવિત્પ્ર તે સર્ગા અસૃક્ષત ચ્ સૂર્યસ્યેવ ન રશ્મયઃ

હે સર્વજ્ઞ પવિત્ર કરનાર સોમ, તમારી ધારાઓ સૂર્યની કિરણો જેવી વહે છે.

અ કેતું કૃણ્વં દિવસ્પરિ વિશ્વા રૂપાભ્યર્ષસિ ચ્ સમુદ્રઃ સોમ પિન્વસે

આકાશમાં ધ્વજ ઊભો કરી, તમે બધા રૂપોમાંથી પસાર થાઓ છો; સમુદ્ર જેવો, હે સોમ, તમે ફૂલો છો.

અ જજ્ઞાનો વાચમિષ્યસિ પવમાન વિધર્મણિ ચ્ ક્રન્દં દેવો ન સૂર્યઃ

પેદા થઈને, હે પવિત્ર કરનાર, તમે વાણી શોધો છો; તમારી યાત્રામાં દેવ સૂર્ય જેવો ધ્વનિ કરો છો.