સામવેદઃ

તમોષધીર્દધિરે ગર્ભમૃત્વિયં તમાપો અગ્નિં જનયન્ત માતરઃ તમિત્સમાનં વનિનશ્ચ વીરુધો ઽન્તર્વતીશ્ચ સુવતે ચ વિશ્વહા

વનસ્પતિઓએ યજ્ઞના બીજરૂપે અગ્નિને ધારણ કર્યો છે; જળરૂપ માતાઓએ અગ્નિને જન્મ આપ્યો છે; વૃક્ષો, વનસ્પતિઓ અને વહેતી લતાઓએ પણ મળીને સર્વત્ર અગ્નિને ઉત્પન્ન કર્યો છે.

અગ્નિરિન્દ્રાય પવતે દિવિ શુક્રો વિ રાજતિ મહિષીવ વિ જાયતે

અગ્નિ ઇન્દ્ર માટે શુદ્ધ થાય છે; આકાશમાં તેજથી ઝગમગે છે અને મહાબળવાન વાછરડાની જેમ જન્મે છે.

યો જાગાર તમૃચઃ કામયન્તે યો જાગાર તમુ સામાનિ યન્તિ યો જાગાર તમયં સોમ આહ તવાહમસ્મિ સખ્યે ન્યોકાઃ

જે જાગે છે, તેને ઋચાઓ ઇચ્છે છે; જે જાગે છે, તેને સામગાન મળે છે; જે જાગે છે, તેને સોમ કહે છે—'હું તારો મિત્ર છું, તારી પાસે વસું છું.'

અગ્નિર્જાગાર તમૃચઃ કામયન્તેગ્નિર્જાગાર તમુ સામાનિ યન્તિ અગ્નિર્જાગાર તમયં સોમ આહ તવાહમસ્મિ સખ્યે ન્યોકાઃ

અગ્નિ જાગે છે, તેને ઋચાઓ ઇચ્છે છે; અગ્નિ જાગે છે, તેને સામગાન મળે છે; અગ્નિ જાગે છે, તેને સોમ કહે છે—'હું તારો મિત્ર છું, તારી પાસે વસું છું.'

નમઃ સખિભ્યઃ પૂર્વસદ્ભ્યો નમઃ સાકન્નિષેભ્યઃ યુઞ્જે વાચં શતપદીમ્

પૂર્વે બેઠેલા મિત્રો માટે વંદન છે, અને હવે સાથે બેઠેલા સૌ માટે પણ વંદન છે; હું મારી વાણીને અનેક માર્ગે જોડું છું.

યુઞ્જે વાચં શતપદીં ગાયે સહસ્રવર્ત્તનિ ગાયત્રં ત્રૈષ્ટુભં જગત્

હું મારી વાણીને અનેક માર્ગે જોડું છું, હું હજારો રીતે ગીત ગાઉં છું—ગાયત્રી, ત્રૈષ્ટુભ અને જગતી છંદમાં.

ગાયત્રં ત્રૈષ્ટુભં જગદ્વિશ્વા રૂપાણિ સમ્ભૃતા દેવા ઓકાંસિ ચક્રિરે

ગાયત્રી, ત્રૈષ્ટુભ અને જગતી—આ બધા રૂપો દેવોએ એકત્ર કર્યા છે અને તેમાંથી પોતાના નિવાસ બનાવ્યા છે.

અગ્નિર્જ્યોતિર્જ્યોતિરગ્નિરિન્દ્રો જ્યોતિર્જ્યોતિરિન્દ્રઃ સૂર્યો જ્યોતિર્જ્યોતિઃ સૂર્યઃ

અગ્નિ પ્રકાશ છે, પ્રકાશ અગ્નિ છે; ઇન્દ્ર પ્રકાશ છે, પ્રકાશ ઇન્દ્ર છે; સૂર્ય પ્રકાશ છે, પ્રકાશ સૂર્ય છે.

પુનરૂર્જા નિ વર્ત્તસ્વ પુનરગ્ન ઇષાયુષા પુનર્નઃ પાહ્યંહસઃ

ફરીથી અમને પોષણ આપીને આવો, હે અગ્નિ, જીવન અને આહાર સાથે પાછા આવો; અમને ફરીથી દુઃખથી બચાવો.

સહ રય્યા નિ વર્તસ્વાગ્ને પિન્વસ્વ ધારયા વિશ્વપ્સ્ન્યા વિશ્વતસ્પરિ

હે અગ્નિ, ધન સાથે પાછા આવો, સમૃદ્ધિથી પોષિત થાઓ, સર્વત્ર પોષણથી ભરપૂર થાઓ અને સર્વ દિશામાં ફેલાવો.

યદિન્દ્રાહં યથા ત્વમીશીય વસ્વ એક ઇત્ સ્તોતા મે ગોસખા સ્યાત્

હું પણ, હે ઇન્દ્ર, તારી જેમ ધનની માલિકી કરી શકું તો મારા સ્તોત્રો અનન્ય બને અને મારા મિત્ર ગૌદાતા બને.

શિક્ષેયમસ્મૈ દિત્સેયં શચીપતે મનીષિણે યદહં ગોપતિઃ સ્યામ્

હું તેને શીખું, તેને દાન આપું, હે શક્તિશાળી સ્વામી, તે વિદ્વાનને, જો હું ગૌપતિ બની શકું.

ધેનુષ્ટ ઇન્દ્ર સૂનૃતા યજમાનાય સુન્વતે ગામશ્વં પિપ્યુષી દુહે

હે ઇન્દ્ર, મીઠા બોલતી ગાય યજમાન અને સોમ પિંડનાર માટે પોષણથી ભરપૂર દૂધ, ગાયો અને ઘોડા આપે છે.

આપો હિ ષ્ઠા મયોભુવસ્તા ન ઊર્જે દધાતન મહે રણાય ચક્ષસે

હે જળો, અહીં આવો, આનંદ લાવો; અમારે માટે શક્તિ સ્થાપો, મહાન વિજય અને દૃષ્ટિ માટે.

યો વઃ શિવતમો રસસ્તસ્ય ભાજયતેહ નઃ ઉશતીરિવ માતરઃ

તમારો જે શ્રેષ્ઠ રસ છે, તે અમને અહીં આપો, જેમ માતાઓ પોતાના સંતાનોને પોષે છે તેમ.

તસ્મા અરં ગમામ વો યસ્ય ક્ષયાય જિન્વથ આપો જનયથા ચ નઃ

આથી, ચાલો આપણે એના પાસે જઈએ, જેના માટે તમે મહેનત કરો છો; હે જળો, અમને જન્મ આપો અને પોષણ કરો.

વાત આ વાતુ બેષજં શમ્ભુ મયોભુ નો હૃદે પ્ર ન અયૂંષિ તારિષત્

પવન અમારે માટે આરોગ્ય લાવે, આનંદ અને સુખ આપે; એ અમને લાંબી આયુષ્ય સુધી લઈ જાય.

ઉત વાત પિતાસિ ન ઉત ભ્રાતોત નઃ સખા સ નો જીવાતવે કૃધિ

હે પવન, તમે અમારા પિતા છો, ભાઈ છો અને મિત્ર પણ છો; અમને જીવતો રાખો.

યદદો વાત તે ગૃહે ઽમૃતં નિહિતં ગુહા તસ્યો નો દેહિ જીવસે

હે પવન, તમારા ઘરમાં જે અમૃત ગુપ્ત રીતે છુપાયેલું છે, એ અમને જીવન માટે આપો.

અભિ વાજી વિશ્વરૂપો જનિત્રં હિરણ્યયં બિભ્રદત્કં સુપર્ણઃ સૂર્યસ્ય ભાનુમૃતુથા વસાનઃ પરિ સ્વયં મેધમૃજ્રો જજાન

સર્વરૂપે ગતિશીલ, સોનાની ડિમ્બ લઈને, સુવર્ણ પંખી, સૂર્યની કિરણોથી આવરાયેલો, પોતાની રીતે ચાલે છે અને મહાન બુદ્ધિ ઉત્પન્ન કરે છે.

અપ્સુ રેતઃ શિશ્રિયે વિશ્વરૂપં તેજઃ પૃથિવ્યામધિ યત્સમ્બભૂવ અન્તરિક્ષે સ્વં મહિમાનં મિમાનઃ કનિક્રન્તિ વૃષ્ણો અશ્વસ્ય રેતઃ

જળમાં બીજ મૂકાયું, સર્વરૂપ તેજ પૃથ્વી પર પ્રગટાયું; અંતરિક્ષમાં પોતાની મહિમા માપી, એ વીર્યવાન ઘોડાનું બીજ આગળ વધ્યું.

અયં સહસ્રા પરિ યુક્તા વસાનઃ સૂર્યસ્ય ભાનું યજ્ઞો દાધાર સહસ્રદાઃ શતદા ભૂરિદાવા ધર્ત્તા દિવો ભુવનસ્ય વિશ્પતિઃ

આ યજ્ઞ હજારોથી શોભિત છે, કિરણોથી આવરાયેલો, સૂર્યના તેજને ધારણ કરે છે; હજારો, સો, અને ઘણું આપનાર, આકાશ અને જગતનો આધાર અને સ્વામી છે.

નાકે સુપર્ણમુપ યત્પતન્તં હૃદા વેનન્તો અભ્યચક્ષત ત્વા હિરણ્યપક્ષં વરુણસ્ય દૂતં યમસ્ય યોનૌ શકુનં ભુરણ્યુમ્

આકાશમાં જ્યારે સુવર્ણ પંખી ઊડે છે, ત્યારે લોકો હૃદયથી તેને જુએ છે; તમે વરુણનો દૂત, યમના લોકનો પક્ષી, તેજસ્વી છો.

ઊર્ધ્વો ગન્ધર્વો અધિ નાકે અસ્થાત્પ્રત્યઞ્ચિત્રા બિભ્રદસ્યાયુધાનિ વસાનો અત્કં સુરભિં દૃશે કં સ્વર્ણ નામ જનત પ્રિયાણિ

ગંધર્વ આકાશમાં ઊભો છે, તેજસ્વી શસ્ત્રો ધારણ કરે છે, સુગંધથી ભરપૂર છે, દ્રષ્ટિ માટે; એ સુવર્ણ નામ અને પ્રિય વસ્તુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.

દ્રપ્સઃ સમુદ્રમભિ યજ્જિગાતિ પશ્યન્ગૃધ્રસ્ય ચક્ષસા વિધર્મન્ ભાનુઃ શુક્રેણ શોચિષા ચકાનસ્તૃતીયે ચક્રે રજસિ પ્રિયાણિ

બુંદ સમુદ્ર તરફ જાય છે, ગૃધ્રની નજરથી જુએ છે, પોતાનું કાર્ય પૂર્ણ કરે છે; તેજ શુદ્ધ જ્યોતિથી ઝળહળે છે અને ત્રીજા લોકમાં પ્રિય વસ્તુઓ સર્જે છે.

નવમ તૃતીયો ઽર્ધઃ આશુઃ શિશાનો વૃષભો ન ભીમો ઘનાઘનઃ ક્ષોભણશ્ચર્ષણીનામ્ સઙ્ક્રન્દનો ઽનિમિષ એકવીરઃ શતં સેના અજયત્સાકમિન્દ્રઃ

નવમો, ત્રીજો ભાગ, ઝડપી અને તેજસ્વી, ભયાનક વાછરડાની જેમ, ગર્જનારો, લોકોમાં હલચલ લાવનાર, અડગ, એકમાત્ર વીર; ઇન્દ્રે એકસાથે સો સેના જીતેલી.

સઙ્ક્રન્દનેનાનિમિષેણ જિષ્ણુના યુત્કારેણ દુશ્ચ્યવનેન ધૃષ્ણુના તદિન્દ્રેણ જયત તત્સહધ્વં યુધો નર ઇષુહસ્તેન વૃષ્ણા

આગળ વધતા, અડગ, વિજયી અને તયાર, દૃઢ ઇન્દ્ર સાથે જીતો; હે પુરુષો, યુદ્ધમાં એકસાથે રહો, બાણધારી વીર સાથે.

સ ઇષુહસ્તૈઃ સ નિષઙ્ગિભિર્વશી સંસ્રષ્ટા સ યુધ ઇન્દ્રો ગણેન સં સૃષ્ટજિત્સોમપા બાહુશર્ધ્યૂગ્રધન્વા પ્રતિહિતાભિરસ્તા

જે બાણધારી અને તૂણાધારી છે, એ સ્વામી, યુદ્ધના નેતા, પોતાની સેના સાથે ઇન્દ્ર, વિજયી, સોમપાન કરનાર, બળવાન, ભયાનક ધનુષ્યધારી, પોતાના શસ્ત્રોથી પ્રહાર કરે છે.

બૃહસ્પતે પરિ દીયા રથેન રક્ષોહામિત્રાં અપબાધમાનઃ પ્રભઞ્જન્સેનાઃ પ્રમૃણો યુધા જયન્નસ્માકમેધ્યવિતા રથાનામ્

હે બૃહસ્પતિ, તમારો રથ ફેરવો, દુષ્ટો અને શત્રુઓને દૂર કરો; સેના તોડો, યુદ્ધમાં વિજય મેળવો, અમને શ્રેષ્ઠ રથવાળા બનાવો.