સામવેદઃ

યજિષ્ઠં ત્વા યજમાના હુવેમ જ્યેષ્ઠમઙ્ગિરસાં વિપ્ર મન્મભિર્વિપ્રેભિઃ શુક્રમન્મભિઃ પરિજ્માનમિવ દ્યાં હોતારં ચર્ષણીનામ્ શોચિષ્કેશં વૃષણં યમિમા વિશઃ પ્રાવન્તુ જૂતયે વિશઃ

હે અગ્નિ, તું સર્વોત્તમ યજ્ઞ માટે યોગ્ય છે, અંગિરસોમાં શ્રેષ્ઠ છે. અમે તને અમારા અને વિદ્વાનોના વિચારો વડે બોલાવીએ છીએ. તું આકાશ જેવું સર્વને આવરી લે છે, લોકોનો યજ્ઞકર્તા છે, તેજસ્વી વાળ ધરાવે છે, બળવાન છે અને જાતિઓ તને માર્ગદર્શન માટે આધાર આપે છે.

સ હિ પુરૂ ચિદોજસા વિરુક્મતા દીદ્યાનો ભવતિ દ્રુહન્તરઃ પરશુર્ન દ્રુહન્તરઃ વીડુ ચિદ્યસ્ય સમૃતૌ શ્રુવદ્વનેવ યત્સ્થિરમ્ નિષ્ષહમાણો યમતે નાયતે ધન્વાસહા નાયતે

કારણ કે એ અગ્નિ, અનેક બળથી, તેજસ્વી બનીને, કપટથી દૂર રહે છે, કાપડાની જેમ કપટથી દૂર. તેની સભામાં જે મજબૂત છે, એ પણ એ સાંભળે છે, જંગલમાં અવાજ આવે તેમ. સહન કરી, એ બધું માપે છે અને આગળ વધે છે, યુદ્ધમાં ક્યારેય હારતો નથી.

નવમ દ્વિતીયો ઽર્ધઃ અગ્ને તવ શ્રવો વયો મહિ ભ્રાજન્તે અર્ચયો વિભાવસો બૃહદ્ભાનો શવસા વાજમુક્થ્યં દધાસિ દાશુષે કવે

હે અગ્નિ, તારી કીર્તિ અને બળ હંમેશા નવી અને મહાન છે. તારી તેજસ્વી જ્યોતિ ચમકે છે. તું તારી શક્તિથી ભક્તને પ્રશંસનીય વિજય આપે છે, હે જ્ઞાની.

પાવકવર્ચાઃ શુક્રવર્ચા અનૂનવર્ચા ઉદિયર્ષિ ભાનુના પુત્રો માતરા વિચરન્નુપાવસિ પૃણક્ષિ રોદસી ઉભે

તારો તેજ પ્રકાશમય છે, તારો પ્રકાશ શુદ્ધ છે, તારો પ્રકાશ ક્યારેય ઓછો થતો નથી. તું તારા કિરણથી ઊગે છે. માતા-પિતાની વચ્ચે ફરતો પુત્ર જેવો, તું બંને લોકને પરિપૂર્ણ કરે છે.

ઊર્જો નપાજ્જાતવેદઃ સુશસ્તિભિર્મન્દસ્વ ધીતિભિર્હિતઃ ત્વે ઇષઃ સં દધુર્ભૂરિવર્પસશ્ચિત્રોતયો વામજાતાઃ

હે જાતવેદ, બળના પુત્ર, અમારી શુભકામનાઓમાં આનંદ પામ. અમારા વિચારો વડે સ્થિર થયેલો તને મોટા રૂપવાળા, અદ્ભુત ધન મળ્યું છે.

ઇરજ્યન્નગ્ને પ્રથયસ્વ જન્તુભિરસ્મે રાયો અમર્ત્ય સ દર્શતસ્ય વપુષો વિ રાજસિ પૃણક્ષિ દર્શતં ક્રતુમ્

હે અગ્નિ, તું તેજથી પ્રગટ થા, સર્વ જીવોમાં દેખા. અમને અમર ધન આપ. તું દેખાતા રૂપથી ઉજવાય છે, અમને પણ દેખાતી બુદ્ધિ અને શક્તિથી પરિપૂર્ણ કર.

ઇષ્કર્ત્તારમધ્વરસ્ય પ્રચેતસં ક્ષયન્તં રાધસો મહઃ રાતિં વામસ્ય સુભગાં મહીમિષં દધાસિ સાનસિં રયિમ્

તું યજ્ઞનો કર્તા છે, બુદ્ધિશાળી છે, મહાન દાનને ટકાવી રાખે છે. તું દયાળુ, શુભ સંપત્તિ, ભરપૂર અન્ન અને ચિરસ્થાયી ધન આપે છે.

ઋતાવાનં મહિષં વિશ્વદર્શતમગ્નિં સુમ્નાય દધિરે પુરો જનાઃ શ્રુત્કર્ણં સપ્રથસ્તમં ત્વા ગિરા દૈવ્યં માનુષા યુગા

પ્રાચીનકાળના લોકોએ સર્વેને જોવા વાળા મહાબળવાન અગ્નિને સુખ અને કલ્યાણ માટે સ્થાપ્યા હતો; માનવીઓએ તારા મહિમા અને પ્રસિદ્ધિને પોતાના મીઠા શબ્દોથી ગાયું છે, હે અગ્નિ, તું દૈવી છે અને સર્વ યુગોમાં માનવીઓની વાણીમાં વસે છે.

પ્ર સો અગ્ને તવોતિભિઃ સુવિરાભિસ્તરતિ વાજકર્મભિઃ યસ્ય ત્વં સખ્યમાવિથ

હે અગ્નિ, તારી સહાય અને વિજયી શક્તિથી મનુષ્ય પરાક્રમના કાર્યો કરીને મુશ્કેલીઓ પાર કરી જાય છે; જેમણે તારી મિત્રતા મેળવી છે, તું તેમનો સહારો બની રહ્યો છે.

તવ દ્રપ્સો નીલવાન્વાશ ઋત્વિય ઇન્ધાનઃ સિષ્ણવા દદે ત્વં મહીનામુષસામસિ પ્રિયઃ ક્ષપો વસ્તુષુ રાજસિ

હે અગ્નિ, તારો કાળો રૂપ યજ્ઞકર્તા દ્વારા પ્રજ્વલિત થાય છે અને અગ્નિમાં સ્થાપાય છે; તું ઉષા સાથે પ્રિય છે, રાત્રીમાં પણ તારો વાસ છે અને તું ઘરઘરમાં રાજ કરે છે.

તમોષધીર્દધિરે ગર્ભમૃત્વિયં તમાપો અગ્નિં જનયન્ત માતરઃ તમિત્સમાનં વનિનશ્ચ વીરુધો ઽન્તર્વતીશ્ચ સુવતે ચ વિશ્વહા

વનસ્પતિઓએ યજ્ઞના બીજરૂપે અગ્નિને ધારણ કર્યો છે; જળરૂપ માતાઓએ અગ્નિને જન્મ આપ્યો છે; વૃક્ષો, વનસ્પતિઓ અને વહેતી લતાઓએ પણ મળીને સર્વત્ર અગ્નિને ઉત્પન્ન કર્યો છે.

અગ્નિરિન્દ્રાય પવતે દિવિ શુક્રો વિ રાજતિ મહિષીવ વિ જાયતે

અગ્નિ ઇન્દ્ર માટે શુદ્ધ થાય છે; આકાશમાં તેજથી ઝગમગે છે અને મહાબળવાન વાછરડાની જેમ જન્મે છે.

યો જાગાર તમૃચઃ કામયન્તે યો જાગાર તમુ સામાનિ યન્તિ યો જાગાર તમયં સોમ આહ તવાહમસ્મિ સખ્યે ન્યોકાઃ

જે જાગે છે, તેને ઋચાઓ ઇચ્છે છે; જે જાગે છે, તેને સામગાન મળે છે; જે જાગે છે, તેને સોમ કહે છે—'હું તારો મિત્ર છું, તારી પાસે વસું છું.'

અગ્નિર્જાગાર તમૃચઃ કામયન્તેગ્નિર્જાગાર તમુ સામાનિ યન્તિ અગ્નિર્જાગાર તમયં સોમ આહ તવાહમસ્મિ સખ્યે ન્યોકાઃ

અગ્નિ જાગે છે, તેને ઋચાઓ ઇચ્છે છે; અગ્નિ જાગે છે, તેને સામગાન મળે છે; અગ્નિ જાગે છે, તેને સોમ કહે છે—'હું તારો મિત્ર છું, તારી પાસે વસું છું.'

નમઃ સખિભ્યઃ પૂર્વસદ્ભ્યો નમઃ સાકન્નિષેભ્યઃ યુઞ્જે વાચં શતપદીમ્

પૂર્વે બેઠેલા મિત્રો માટે વંદન છે, અને હવે સાથે બેઠેલા સૌ માટે પણ વંદન છે; હું મારી વાણીને અનેક માર્ગે જોડું છું.

યુઞ્જે વાચં શતપદીં ગાયે સહસ્રવર્ત્તનિ ગાયત્રં ત્રૈષ્ટુભં જગત્

હું મારી વાણીને અનેક માર્ગે જોડું છું, હું હજારો રીતે ગીત ગાઉં છું—ગાયત્રી, ત્રૈષ્ટુભ અને જગતી છંદમાં.

ગાયત્રં ત્રૈષ્ટુભં જગદ્વિશ્વા રૂપાણિ સમ્ભૃતા દેવા ઓકાંસિ ચક્રિરે

ગાયત્રી, ત્રૈષ્ટુભ અને જગતી—આ બધા રૂપો દેવોએ એકત્ર કર્યા છે અને તેમાંથી પોતાના નિવાસ બનાવ્યા છે.

અગ્નિર્જ્યોતિર્જ્યોતિરગ્નિરિન્દ્રો જ્યોતિર્જ્યોતિરિન્દ્રઃ સૂર્યો જ્યોતિર્જ્યોતિઃ સૂર્યઃ

અગ્નિ પ્રકાશ છે, પ્રકાશ અગ્નિ છે; ઇન્દ્ર પ્રકાશ છે, પ્રકાશ ઇન્દ્ર છે; સૂર્ય પ્રકાશ છે, પ્રકાશ સૂર્ય છે.

પુનરૂર્જા નિ વર્ત્તસ્વ પુનરગ્ન ઇષાયુષા પુનર્નઃ પાહ્યંહસઃ

ફરીથી અમને પોષણ આપીને આવો, હે અગ્નિ, જીવન અને આહાર સાથે પાછા આવો; અમને ફરીથી દુઃખથી બચાવો.

સહ રય્યા નિ વર્તસ્વાગ્ને પિન્વસ્વ ધારયા વિશ્વપ્સ્ન્યા વિશ્વતસ્પરિ

હે અગ્નિ, ધન સાથે પાછા આવો, સમૃદ્ધિથી પોષિત થાઓ, સર્વત્ર પોષણથી ભરપૂર થાઓ અને સર્વ દિશામાં ફેલાવો.

યદિન્દ્રાહં યથા ત્વમીશીય વસ્વ એક ઇત્ સ્તોતા મે ગોસખા સ્યાત્

હું પણ, હે ઇન્દ્ર, તારી જેમ ધનની માલિકી કરી શકું તો મારા સ્તોત્રો અનન્ય બને અને મારા મિત્ર ગૌદાતા બને.

શિક્ષેયમસ્મૈ દિત્સેયં શચીપતે મનીષિણે યદહં ગોપતિઃ સ્યામ્

હું તેને શીખું, તેને દાન આપું, હે શક્તિશાળી સ્વામી, તે વિદ્વાનને, જો હું ગૌપતિ બની શકું.

ધેનુષ્ટ ઇન્દ્ર સૂનૃતા યજમાનાય સુન્વતે ગામશ્વં પિપ્યુષી દુહે

હે ઇન્દ્ર, મીઠા બોલતી ગાય યજમાન અને સોમ પિંડનાર માટે પોષણથી ભરપૂર દૂધ, ગાયો અને ઘોડા આપે છે.

આપો હિ ષ્ઠા મયોભુવસ્તા ન ઊર્જે દધાતન મહે રણાય ચક્ષસે

હે જળો, અહીં આવો, આનંદ લાવો; અમારે માટે શક્તિ સ્થાપો, મહાન વિજય અને દૃષ્ટિ માટે.

યો વઃ શિવતમો રસસ્તસ્ય ભાજયતેહ નઃ ઉશતીરિવ માતરઃ

તમારો જે શ્રેષ્ઠ રસ છે, તે અમને અહીં આપો, જેમ માતાઓ પોતાના સંતાનોને પોષે છે તેમ.

તસ્મા અરં ગમામ વો યસ્ય ક્ષયાય જિન્વથ આપો જનયથા ચ નઃ

આથી, ચાલો આપણે એના પાસે જઈએ, જેના માટે તમે મહેનત કરો છો; હે જળો, અમને જન્મ આપો અને પોષણ કરો.

વાત આ વાતુ બેષજં શમ્ભુ મયોભુ નો હૃદે પ્ર ન અયૂંષિ તારિષત્

પવન અમારે માટે આરોગ્ય લાવે, આનંદ અને સુખ આપે; એ અમને લાંબી આયુષ્ય સુધી લઈ જાય.

ઉત વાત પિતાસિ ન ઉત ભ્રાતોત નઃ સખા સ નો જીવાતવે કૃધિ

હે પવન, તમે અમારા પિતા છો, ભાઈ છો અને મિત્ર પણ છો; અમને જીવતો રાખો.

યદદો વાત તે ગૃહે ઽમૃતં નિહિતં ગુહા તસ્યો નો દેહિ જીવસે

હે પવન, તમારા ઘરમાં જે અમૃત ગુપ્ત રીતે છુપાયેલું છે, એ અમને જીવન માટે આપો.