સામવેદઃ

સુમન્મા વસ્વી રન્તી સૂનરી

દયાળુ, ધનવાન અને આનંદમય—એ સારી દીકરી છે.

સરૂપ વૃષન્ના ગહીમૌ ભદ્રૌ ધુર્યાવભિ તાવિમા ઉપ સર્પતઃ

હે શક્તિશાળી, તારા બે સુંદર અને સુમેળયુક્ત ઘોડાઓને જોડીને આવો—એ બંને અમારે નજીક આવી જાય.

નીવ શીર્ષાણિ મૃઢ્વં મધ્ય આપસ્ય તિષ્ઠતિ શૃઙ્ગેભિર્દશભિર્દિશન્

માથું નમાવીને, એ પાણીના મધ્યમાં ઊભા છે; દસ શિંગોથી, એ દરેક દિશામાં સંકેત કરે છે.

આષ્ટમ દ્વિતીયો ઽર્ધઃ પન્યંપન્યમિત્સોતાર આ ધાવત મદ્યાય સોમં વીરાય શૂરાય

આઠમો અને બીજો અડધો, દરેક પોતપોતાના માર્ગે દોડે છે; પાવનારા વીર અને શૂર માટે, મદપાન માટે સોમ તરફ દોડી જાય છે.

એહ હરી બ્રહ્મયુજા શગ્મા વક્ષતઃ સખાયમ્ ઇન્દ્રં ગીર્ભિર્ગિર્વણસમ્

અહીં, પ્રાર્થનાથી જોડાયેલા બે ઘોડા ઝડપથી ઇન્દ્રને, મિત્રને, અને ગીતોથી સ્તુતિ પામનારને લાવે.

પાતા વૃત્રહા સુતમા ઘા ગમન્નારે અસ્મત્ નિ યમતે શતમૂતિઃ

વૃત્રને મારનાર, અનેક યજ્ઞોમાં ભાગ લેનાર ઇન્દ્રે અમૃત પીધું છે; હવે, એ અમનેથી દૂર ન રહે, એ તો બધી શક્તિઓથી ભરપૂર છે.

આ ત્વા વિશન્ત્વિન્દવઃ સમુદ્રમિવ સિન્ધવઃ ન ત્વામિન્દ્રાતિ રિચ્યતે

તારી પાસે, જેમ નદીઓ સમુદ્રમાં મળે છે, એમ સોમના બિંદુઓ આવે છે; હે ઇન્દ્ર, તને કોઈ પણ પાર ન કરી શકે.

વિવ્યક્થ મહિના વૃષન્ભક્ષં સોમસ્ય જાગૃવે ય ઇન્દ્ર જઠરેષુ તે

હે મહાન શક્તિશાળી, તું તારી મહિમાથી પ્રગટ થયો છે; હે ઇન્દ્ર, તારા પેટમાં સોમ પાન માટે તું જાગૃત થયો છે.

અરં ત ઇન્દ્ર કુક્ષયે સોમો ભવતુ વૃત્રહન્ અરં ધામભ્ય ઇન્દવઃ

હે ઇન્દ્ર, વૃત્રને મારનાર, સોમ તારા પેટ માટે સુખદ બને; અને સોમના બિંદુઓ તારા નિવાસસ્થાન માટે પણ આનંદદાયક થાય.

જરાબોધ તદ્વિવિડ્ઢિ વિશેવિશે યજ્ઞિયાય સ્તોમં રુદ્રાય દૃશીકમ્

વય સાથે જાગી ઉઠ, આ વાત સમજ, દરેક કુળે જે સ્તુતિ કરે છે, એ રુદ્ર માટેની સ્તુતિને જાણ.

સ નો મહાં અનિમાનો ધૂમકેતુઃ પુરુશ્ચન્દ્રઃ ધિયે વાજાય હિન્વતુ

એ મહાન, અડગ, ધૂમ્રધ્વજ, આગળ તેજવાળો દેવ અમને બુદ્ધિ અને શક્તિ માટે પ્રેરણા આપે.

સ રેવાં ઇવ વિશ્પતિર્દૈવ્યઃ કેતુઃ શૃણોતુ નઃ ઉક્થૈરગ્નિર્બૃહદ્ભાનુઃ

એ દૈવી ચિહ્ન, લોકોનો સ્વામી, દયાળુ જેવો, અમારા સ્તોત્રો સાંભળે—એ અગ્નિ, જે મહાન તેજ ધરાવે છે.

તદ્વો ગાય સુતે સચા પુરુહૂતાય સત્વને શં યદ્ગવે ન શાકિને

યજ્ઞ સમયે, બહુવાર બોલાવાતા અને દયાળુ માટે, જે ગાય માટે શુભ છે, એવી શક્તિ માટે એ ગીત ગાવો.

ન ઘા વસુર્નિ યમતે દાનં વાજસ્ય ગોમતઃ યત્સીમુપશ્રવદ્ગિરઃ

સાચો દાતા, જ્યારે સ્તુતિઓ સુધી પહોંચે છે, ત્યારે ગાયોથી ભરપૂર ધનની ભેટ કદી અટકાવતો નથી.

કુવિત્સસ્ય પ્ર હિ વ્રજં ગોમન્તં દસ્યુહા ગમત્ શચીભિરપ નો વરત્

શત્રુઓને હરાવનાર, કદાચ, ગાયો ભરેલા વાડ સુધી જાય; તે પોતાની શક્તિથી અમને દૂર ન રાખે.

ઇદં વિષ્ણુર્વિ ચક્રમે ત્રેધા નિ દધે પદમ્ સમૂઢમસ્ય પાંસુલે

વિષ્ણુએ ત્રણ પગલા લીધાં; તેણે ત્રણ વાર પગ મૂક્યો, બધું ધૂળમાં આવરી લીધું.

ત્રીણિ પદા વિ ચક્રમે વિષ્ણુર્ગોપા અદાભ્યઃ અતો ધર્માણિ ધારયન્

વિષ્ણુ, રક્ષક અને અપરાજિત, ત્રણ પગલા લીધાં; ત્યાંથી તે ધર્મોને સ્થિર રાખે છે.

વિષ્ણોઃ કર્માણિ પશ્યત યતો વ્રતાનિ પસ્પશે ઇન્દ્રસ્ય યુજ્યઃ સખા

વિષ્ણુના કાર્યો જુઓ, જ્યાંથી તેના નિયમો પ્રગટ થાય છે; તે ઇન્દ્રનો પ્રિય મિત્ર છે.

તદ્વિષ્ણોઃ પરમં પદં સદા પશ્યન્તિ સૂરયઃ દિવીવ ચક્ષુરાતતમ્

વિષ્ણુનું પરમ પગલું જ્ઞાની લોકો હંમેશા જુએ છે, જેમ આકાશમાં ફેલાયેલું આંખ હોય એમ.

તદ્વિપ્રાસો વિપન્યુવો જાગૃવાંસઃ સમિન્ધતે વિષ્ણોર્યત્પરમં પદમ્

વિષ્ણુનું એ પરમ પગલું, જાગૃત અને પ્રેરિત કવિઓ હંમેશા ઉજાગર કરે છે.

અતો દેવા અવન્તુ નો યતો વિષ્ણુર્વિચક્રમે પૃથિવ્યા અધિ સાનવિ

જ્યાંથી વિષ્ણુએ પગલા લીધાં, પૃથ્વીના કાંઠે, ત્યાંથી દેવતાઓ અમારો રક્ષણ કરે.

મો ષુ ત્વા વાઘતશ્ચ નારે અસ્મન્નિ રીરમન્ આરાત્તાદ્વ સધમાદં ન આ ગહીહ વા સન્નુપ શ્રુધિ

તું કે યજમાન અમથી નારાજ ન થાઓ; દૂરથી આ સભામાં આવો, અથવા નજીક હોય તો અમને સાંભળો.

ઇમે હિ તે બ્રહ્મકૃતઃ સુતે સચા મધૌ ન મક્ષ આસતે ઇન્દ્રે કામં જરિતારો વસૂયવો રથે ન પાદમા દધુઃ

આ તારી પ્રાર્થનાથી બનેલા સ્તોત્રો, યજ્ઞ સમયે, ધન ઇચ્છતા ગાયકોએ મધમાં માખીઓ જેમ બેઠા છે, એમ ઇન્દ્ર પાસે બેઠા છે; તેઓએ રથ પર પગ મૂક્યો છે.

અસ્તાવિ મન્મ પૂર્વ્યં બ્રહ્મેન્દ્રાય વોચત પૂર્વીરૃતસ્ય બૃહતીરનૂષત સ્તોતુર્મેધા અસૃક્ષત

હું એ પ્રાચીન સ્તુતિ ગાઈ છે; હવે એ બ્રહ્મા અને ઇન્દ્રને કહો. સત્યના મહાન શ્લોકો પાછળ આવ્યા છે; સ્તુતિકારના વિચારો વહેતા થયા છે.

સમિન્દ્રો રાયો બૃહતીરધૂનુત સં ક્ષોણી સમુ સૂર્યમ્ સં શુક્રાસઃ શુચયઃ સં ગવાશિરઃ સોમા ઇન્દ્રમમન્દિષુઃ

ઇન્દ્રે મહાન ધન ઝાંખી નાખ્યું છે; ધરતી, સૂર્ય, તેજસ્વી અને શુદ્ધ લોકો, ગાય આપનારા અને સોમ રસ સાથે મળીને ઇન્દ્રને આનંદિત કર્યા છે.

ઇન્દ્રાય સોમ પાતવે વૃત્રઘ્ને પરિ ષિચ્યસે નરે ચ દક્ષિણાવતે દેવાય સદનાસદે

સોમ, તું ઇન્દ્ર માટે પીવા માટે, વૃત્રના વિનાશક માટે, કુશળ પુરુષ માટે, દાનશીલ માટે અને પોતાના સ્થાન પર બેઠેલા દેવ માટે પાથરવામાં આવે છે.

તં સખાયઃ પુરૂરુચં યૂયં વયં ચ સૂરયઃ અશ્યામ વાજગન્ધ્યં સનેમ વાજપસ્ત્યમ્

હે વિશાળ પ્રકાશવાળા, અમે અને તમે બધા જ્ઞાની મિત્રો, શક્તિની સુગંધ પ્રાપ્ત કરીએ; અને બળનું ધન મેળવીએ.

પરિ ત્યં હર્યતં હરિં બભ્રું પુનન્તિ વારેણ યો દેવાન્વિશ્વાં ઇત્પરિ મદેન સહ ગચ્છતિ

તેઓ એ પીળા-કથ્થાઈ ઘોડાને પાણીથી શુદ્ધ કરે છે, જે મદિરા સાથે મળીને બધા દેવો સુધી પહોંચે છે.

કસ્તમિન્દ્ર ત્વાવસો મર્ત્યો દધર્ષતિ શ્રદ્ધા ઇત્તેમઘવન્ પાર્યે દિવિ વાજી વાજં સિષાસતિ

હે ધનવાન ઇન્દ્ર, કયો મનુષ્ય તને જીતે શકે? ખરેખર, હે દયાળુ, શ્રદ્ધાથી બળવાન વ્યક્તિ પરમ સ્વર્ગમાં બળ શોધે છે.