સામવેદઃ

પવિત્ર થયેલા એક મહાન તત્વ, પવનના માર્ગે, પોતાના નિયમથી ગર્જના કરતાં, ચિંતનથી પ્રવૃત્ત થઈને, પોતાના મૂળ તરફ આગળ વધે છે. એ પાવન સોમાને હું દિન પ્રતિદિન મિત્રતાનો આશય રાખી, કૃપા માગું છું; એના ઘણા આનંદો મને પ્રાપ્ત થાય છે—એ આનંદમય મંડળ મને મળે એવી પ્રાર્થના છે. રાત્રિ-દિવસ હું, તપ્ત ઇચ્છાથી, સોમાની ધારા તરફ જાઉં છું; હું, પંખી જેવો, દહનકર્તા સૂર્યની બહાર ઊડી જાઉં છું. એ જ્ઞાની, શત્રુઓને જીતીને, પોતાને પવિત્ર કરીને આગળ વધે છે; પ્રેરિત લોકો પોતાના ચિંતનથી તેને શોભાવે છે. લાલિમાયુક્ત સોમા પોતાના મૂળમાં પ્રવેશે છે; દૃઢ અને શક્તિશાળી રૂપે ઈન્દ્ર પાસે જાય છે; તે સ્થિર આસનમાં બેસે છે. હવે, હે સોમા, ચારેબાજુથી અમને મહાન ધન આપ; હજારો સંપત્તિ વહેતી કર. ઈન્દ્ર, તું સોમા પાન કર; જે તારા માટે પથ્થરે દબાયો છે, તે તને આનંદ આપે; દબાવનારના હાથોથી કુશળતાપૂર્વક ચાલિત થયેલા, તારા ઝડપી ઘોડાઓને લઈને. તારો તે આનંદ, હે ઈન્દ્ર, સુંદર અને જોડાયેલો, જેના દ્વારા તું વૃત્રને સંહાર્યો—એ તને આનંદ આપે. મારે તારી પ્રશંસા સાંભળ, હે દાતાર, જે વસિષ્ઠે તને અર્પણ કરી છે; આ સ્તોત્રો યજ્ઞમાં સ્વીકાર. સર્વ મનુષ્યો અને તેમના સાથીઓએ ઈન્દ્રને રાજાશ્રય માટે રચ્યો છે; શક્તિ, શ્રેષ્ઠ સ્થાન, વિશાળ સામર્થ્ય માટે—તે પ્રખર, દૃઢ, તેજસ્વી છે. જ્ઞાની લોકો દ્રષ્ટિથી કિનારે ઝૂકી, સ્તોત્ર ગાય છે; તારા નિર્દોષ, તેજસ્વી સાથીઓ કાનથી ગીતમાં જોડાય છે. ગાયકોએ સાથે મળીને ઈન્દ્રને સોમા પાન માટે બોલાવ્યા છે, જ્યારે યજ્ઞપતિ, પ્રતિજ્ઞામાં અડગ, પોતાની મંડળીઓથી બળવાન બને છે. જે જનપદોના રાજા છે, રથ પર સવાર, અશ્રમિત, સર્વ દળોના વિનાશક, શ્રેષ્ઠ અને વૃત્રનો સંહારક—એના હું સ્તુતિ કરું છું. એ ઈન્દ્રનું મહિમા ગાવ, દયાળુ અને દાનશીલ, જેના હાથે વિદ્વાનોએ વજ્ર સ્થાપિત કર્યું છે; મહાન દેવ, સૂર્ય જેવો પ્રકાશમાન. સ્વર્ગનો પ્રેમી કવિ, સંતાનોના માર્ગમાં સ્થિત, પોતાના સ્વરથી ચાલે છે, કવિઓની જ્ઞાનીતા ધરાવે છે. એ પવિત્ર પુત્ર, માતાઓમાંથી જન્મેલો, જન્મ સમયે તેજસ્વી અને મહાન, ઋતથી વિકસિત. તું, અશ્રમિત સોમા, નિર્દોષ જનસમુદાય માટે વહે છે, તેમને વૃદ્ધિ આપે છે. હે પવમન, તું દેવતાઓના જન્મમાં સર્વે કરતાં તેજસ્વી છે, અમરત્વને જાહેર કરે છે. જે સોમા દ્વારા નવગ્વા અને દધ્યંચ તૃપ્ત થયા, પ્રેરિતોએ સિદ્ધિ મેળવી, દેવતાઓએ કૃપા અને અમૃત પ્રાપ્ત કર્યું, અને યશ પ્રાપ્ત થયું. પવિત્ર સોમા, તરંગથી છાનમાં વહે છે; પવમન, આગળ રહીને, ગર્જના સાથે અવાજ કરે છે. પ્રાર્થનાઓથી તેઓ શક્તિશાળી સોમાને લાકડામાં પવિત્ર કરે છે, ઝડપી ઘોડા જેવું રમે છે; સ્તોત્રો ત્રિમુખી સોમાની આસપાસ ગુંજે છે. generous સોમા પાત્રો આસપાસ વહે છે, રથચાલક જેવો ઈનામ માટે આતુર; પવિત્ર થઈને, તેણે વાણી ઉત્પન્ન કરી અને પ્રસારી. પવિત્ર સોમા વિચારોનો સર્જક છે, સ્વર્ગ, પૃથ્વી, અગ્નિ, સૂર્ય, ઈન્દ્ર અને વિષ્ણુનો સર્જક છે. દેવોમાં યજ્ઞપતિ, ઋષિઓનો માર્ગ, પ્રેરિતોનો દ્રષ્ટા, જંગલી પશુઓમાં વૃષભ, ગીધોમાં ગરુડ, વનોને પોષક—એ સોમા ગર્જના સાથે છાનમાંથી પસાર થાય છે. વાણી સાથે, તરંગ જેવો, નદી જેવો, સ્તોત્રો અને વિચારો સાથે, પવમન આગળ વધે છે; આંતરિક દ્રષ્ટિથી, ગાયો વચ્ચે, વૃષભ બનીને, નીચલા સ્થાન જાણે છે. અગ્નિ, યજ્ઞને વૃદ્ધિ આપનાર, દયાળુ, બળના વંશજ તરફ અમે વિચાર દોરીએ છીએ. ત્વષ્ટાએ જેમ આ અગ્નિને ઘડ્યો છે, જેમ શિલ્પી આકાર આપે છે, તેમ એના ઇચ્છાથી પ્રસિદ્ધિ પ્રાપ્ત થાય છે. આ અગ્નિ, દેવોમાં સ્વામી, સર્વ તેજસ્વી કરતાં શ્રેષ્ઠ છે; એ અમને ઈનામ સાથે આવે. ઈન્દ્ર, આ પિછડેલા સોમા પાન કર, શ્રેષ્ઠ, અમર આનંદ; તેજસ્વી ધારા તારી પાસે સત્યના આસનમાં આવી છે. તારા જેવી રથસ્વારી કોઈ નથી, હે ઈન્દ્ર, જ્યારે તું પોતાના ઘોડાઓ જોડે છે; કોઈ તેમની માર્ગથી, કોઈ પોતાના ઘોડાથી તને પહોંચી શકે નહીં. હવે ઈન્દ્રને સન્માન આપો, સ્તુતિ ગાવો; દબાયેલા સોમા ઉત્સુક થઈને મહાન શક્તિની પૂજા કરે છે—બળથી તેનું પૂજન કરો. ઈન્દ્ર, સ્વીકાર, લાવો, આવો, વીર, પોતાના ઘોડાઓ સાથે; દબાયેલ સોમા પીઓ, મધુર આનંદમાં આનંદ માણો. ઈન્દ્ર, તું નવું પેટ ભરો, જેમ સ્વર્ગના મધથી, તેમ દબાયેલા સોમાથી; આનંદદાયક, સુવાણી પિયુષ તારી પાસે આવી છે. ઈન્દ્રે, મિત્રા જેવો, વૃત્રનો સંહાર કર્યો; પુરૂહિત જેવો, વલાનું દ્વાર ખોલ્યું; ભૃગુ જેવો, સોમાના આનંદમાં દુશ્મનોને સહન કર્યા. સોમા, તું ત્રીજું અને અર્ધ છે; ગાય આપનાર, ધનનો જાણકાર, સોનાનો શોધક બન. હે ઇન્દુ, જગતમાં સ્થિર રહી વહે; તું વીર છે, સર્વજ્ઞ સોમા; લોકો ગીતો લઈને તારી પાસે આવે છે. સોમા, તું મનુષ્યોમાં સર્વે જોઈ શકે છે, પવિત્ર વૃષભ; તું સર્વત્ર દોડે છે. અમને ધન અને સોનાથી ભરપૂર વહે, જેથી અમે જગતમાં સુખે જીવી શકીએ. હે ઇન્દુ, સ્વામી, તું આ જગતમાં દોડે છે, ઝડપી, લીલા પાંખવાળા ઘોડાઓ જોડે છે. તેઓ મધ અને દુધ વહેવા દે; તારી આજ્ઞાથી, હે સોમા, લોકો સ્થિર રહે. પવિત્ર સર્વજ્ઞાની સોમાના પ્રવાહો, સૂર્યકિરણો જેવાં, વહે છે. આકાશમાં ધ્વજ બનાવી, તું સર્વ રૂપોમાં પસાર થાય છે; સમુદ્ર જેવો, સોમા, તું ફૂલ્યો છે. જન્મ લઈને, તું વાણી શોધે છે, પવિત્ર, પોતાના યાત્રામાં; દેવતા, સૂર્ય જેવો, તું ગર્જના કરે છે.