સામવેદઃ

ઉચ્ચાસન પર, હજારો સ્તંભો પર આધારિત, બે અપરાજિત રાજાઓ સ્થિરપણે બેઠા છે. એ બંને રાજાઓ, અદિત્યગણ, દાનના સ્વામી, ઘીનું અવિરત પ્રવાહ જોઈ આનંદિત થાય છે. ઇન્દ્રે દધિચિના અસ્થિઓથી, અપરાજિત બની, નવ્વાણું દુશ્મનોને પરાસ્ત કર્યા. પર્વતોમાં છુપાયેલ ઘોડાની માથાની ઇચ્છા રાખી, તેણે ગિધના સહાયથી તેને શોધી કાઢ્યું. અહીં તેઓએ ત્વષ્ટારની સંતાન, ગાયનું નામ શોધ્યું, ચંદ્રના ઘરમાં તેમ થયું. આ પ્રાચીન સ્તુતિ ઈન્દ્ર અને અગ્નિ માટે છે, જે સુંદર મનમાંથી જન્મી છે, જેમ વાદળમાંથી વરસાદ વરસે છે. ગાયકની આ પ્રાર્થના સાંભળો, હે ઈન્દ્ર અને અગ્નિ, આ ગીતો સ્વીકારો અને અમારા વિચારોને પોષો. હે ઈન્દ્ર અને અગ્નિ, અમને ક્યારેય દુર્ઘટનામાં કે નિંદામાં ન લાવશો, અમારા નિવાસમાં અમને કોઈ નુકસાન ન પહોંચાડશો. હે પિંગળ, તું વહે, તારી કળા પૂર્ણ કર, દેવતાઓ પાન કરે, અને આનંદ મારુતો તથા વાયુ માટે થવા દેજે. દેવો સાથે, શક્તિશાળી કવિ તેજસ્વી રીતે પ્રકાશે છે, પોતાનાં જન્મસ્થાને પ્રિય, શુદ્ધ અને અપરાજિત. શુદ્ધ પાવમાન, વિચારથી ચલિત, ગર્જના કરતો, તું તારા ગર્ભસ્થાન તરફ આગળ વધે છે, અને પોતાનાં નિયમથી વાયુ તરફ ઉંચે ચડે છે. હે સોમ, પિંગળ ઇંદુ, તારી મૈત્રી માટે હું રોજ તારી કૃપા માગું છું; અનેક આનંદો મને મળે છે—તુ મને એ આનંદમય વર્તુળ આપ. હે સોમ, હું રાત્રે અને દિવસે તારી ધારા પાસે આવું છું, હે પિંગળ, તારી લાલસામાં હું દહનકરતા સુર્યને પાર પંખીની જેમ ઉડી જાઉં છું. પોતાને શુદ્ધ કરીને, તે વિદ્વાન સર્વ દુશ્મનાવટ પર વિજય મેળવે છે; પ્રેરિત લોકો પોતાના વિચારોથી તેને શોભાવે છે. લાલચટ્ટો પાવમાન ગર્ભમાં ચડે છે, શક્તિશાળી ઇન્દ્ર પાસે પિડીને આવે છે; તે સ્થિર આસન પર બેસે છે. હવે, હે સોમ, દરેક બાજુથી અમને મહાસંપત્તિ વહાવ, હજારો લાવ. હે ઇન્દ્ર, સોમ પી, જે પથ્થરે તારા માટે પિડી છે, તે તને આનંદ આપે, પેશકારના હાથ દ્વારા કુશળતાપૂર્વક પિડીને. તારો એ આનંદ, હે ઝડપી ઘોડાવાળો ઇન્દ્ર, જે દ્વારા તું વૃત્રને સંહાર્યો—એ તને આનંદ આપે, હે મહાન. હે દયાળુ, મારી આ સ્તુતિ સાંભળ, વસિષ્ઠે તને અર્પણ કરી છે; આ ભોજનમાં આ સ્તુતિઓ સ્વીકાર. બધા મનુષ્યો અને તેમના સાથીઓએ ઇન્દ્રને રાજાશ્રય માટે રચ્યા છે; શક્તિ, શ્રેષ્ઠ સ્થાન અને વિશાળ પરાક્રમ માટે, તે ભયાનક, અત્યંત શક્તિશાળી અને ઝડપી છે. વિદ્વાનો પોતાના દૃષ્ટિથી કિનારાને વળાવે છે, ગાન ગાય છે; તારા નિર્દોષ, તેજસ્વી લોકો, હે બળવાન, પોતાના કાનથી ગીતમાં જોડાય છે. કવીઓએ મળીને ઇન્દ્રને સોમ પીવા બોલાવ્યા, જ્યારે શુભ દાતા, પ્રતિજ્ઞામાં સ્થિર, પોતાની ટોળીઓ સાથે શક્તિશાળી બને છે. જે લોકોનો રાજા છે, રથ પર સવાર, અશ્રમહીન, સર્વ સેનાઓનો વિનાશક, સર્વોપરી, વૃત્રનો સંહારક—હું તેની સ્તુતિ કરું છું. એ ઇન્દ્રનું ગૌરવ કરો, જે સહાય માટે દાનમાં સમૃદ્ધ છે, જેના હાથમાં વિદ્વાન વિધાતા દ્વારા વજ્ર છે; મહાન દેવ, જે સૂર્યની જેમ સ્પષ્ટ છે. સ્વર્ગના પ્રિય કવિ, સંતાનના માર્ગમાં સ્થિત, પોતાના સ્વરે ચાલે છે, કવિઓની વિદ્યા ધરાવે છે. એ શુદ્ધ પુત્ર, પોતાની માતાઓથી જન્મ્યો, જન્મે તેજસ્વી, મહાન અને શક્તિશાળી, ઋતથી વૃદ્ધિ પામે છે. તું, અશ્રમહીન, નિષ્કલંક લોકો માટે પાવમાન, તેમના વિકાસ માટે વહે છે. હે પાવમાન, તું દેવ જન્મોમાં સૌથી તેજસ્વી છે, અમરત્વની ઘોષણા કરે છે. જેના દ્વારા નવગ્વા અને દધ્યંચ તૃપ્ત થયા, પ્રેરિતોએ સિદ્ધિ પામી, દેવોની કૃપા અને અમૃત પ્રાપ્ત થયું, અને યશ પ્રાપ્ત થયું. પાવમાન સોમ, શુદ્ધ થઈ, છાણપટ્ટામાં પોતાની લહેરે વહે છે, અને આગળ, ગર્જના કરતો, પોતાની વાણી ઉચ્ચારે છે. પ્રાર્થનાઓથી તેઓ શક્તિશાળી સોમને લાકડામાં શુદ્ધ કરે છે, ઝડપથી દોડતા ઘોડાઓ જેવી રમત રમે છે; ગીતો ત્રણ પીઠવાળા આસપાસ ગુંજે છે. એ ઉદાર સોમ પાત્રોમાં ફર્યો છે, ઇનામ માટે ઉત્સુક રથચાલકની જેમ; શુદ્ધ થઈ, તેણે વાણી ઉત્પન્ન કરી અને વહાવી. શુદ્ધ સોમ વિચારનો સર્જક છે, સ્વર્ગનો સર્જક, પૃથ્વીનો સર્જક, અગ્નિનો સર્જક, સૂર્યનો સર્જક, ઇન્દ્રનો પણ સર્જક અને વિષ્ણુનો પણ સર્જક. તે દેવોમાં પુજારી, ઋષિઓનો માર્ગ, પ્રેરિતોના દ્રષ્ટા, વન્ય પ્રાણીઓમાં વાછરડો, ગીધોમાં ગિધ, વનોનો પોષક—સોમ, ગર્જના કરતો, છાણપટ્ટામાંથી પસાર થાય છે. એ વાણી સાથે આગળ વધે છે, તરંગની જેમ, નદીની જેમ, સ્તુતિઓ અને વિચારો સાથે, હે પાવમાન; અંદર જોઈ, ગાયો વચ્ચે ઊભો રહે છે, વાછરડો, નીચેના સ્થાનો જાણનારો. અગ્નિ, યજ્ઞોને વધારનાર, દયાળુ, શક્તિના વંશજ, તેની તરફ આપણાં વિચારો દોરીએ. જેમ ત્વષ્ટાએ આને ઘડ્યો છે, જેમ શિલ્પી રૂપો ઘડે છે, તેમ તેની ઇચ્છાથી પ્રસિદ્ધિની મહિમા થાય છે. આ અગ્નિ, દેવોમાં સ્વામી, સર્વ તેજસ્વિતાને પાર કરે છે; તે અમને ઇનામ સાથે મળે. હે ઇન્દ્ર, આ પિડી સોમ પીઓ, મહાન, અમર આનંદ; તેજસ્વી ધારો તારી માટે સત્યાસન પર વહે છે. કોઈ રથચાલક તને પાર કરી શકે નહીં, હે ઇન્દ્ર, જ્યારે તું તારા ઘોડા જોડે છે; કોઈ પોતાના માર્ગે, પોતાના ઘોડા દ્વારા તને પહોંચી શકે નહીં.