સામવેદઃ

પવમાન સોમનું તત્વ, તેની કળા અને તેજ સાથે, દીપ્તિમાન બનીને પ્રકાશિત થાય છે—આ પ્રકાશ સર્વત્ર દ્રષ્ટિ ધરાવે છે અને સ્વર્ગના દર્શન માટે માર્ગદર્શક બને છે. જ્યારે તેજસ્વી અને શક્તિશાળી પવમાન, ઉત્સુક ગાયોની જેમ, અંધકારના પડદાને ચીરીને આગળ વધે છે, ત્યારે અમારે એ સુપ્રસન્ન દાતા દેવતાની કૃપા મેળવવી છે, જેથી અમે મુશ્કેલ અવરોધો પાર કરી શકીએ અને અધીર્મી દુશ્મનોને જીતવા શકીએ. પવમાનનો મહાન નાદ, વરસાદના ગાજવા જેવો સંભળાય છે; આકાશમાં વીજલીઓ ચમકે છે. "હે સોમ! અમારે માટે ધન, ગાયો, સોનાં, ઘોડા અને વીર પુરુષો સાથે તું વહે—અમને સમૃદ્ધિ આપ," એમ પ્રાર્થના થાય છે. સર્વપોષક પવમાન, તું આ વિશાળ ભૂમિ અને આકાશને ભરી દે, તારા કિરણોથી પ્રભાત અને સૂર્ય જેવો પ્રકાશ ફેલાવી દે. પવમાન, તારા સર્વવ્યાપી પ્રવાહથી અમને આશ્રય આપ, તું સર્વત્ર વ્યાપી રસની જેમ વહે. શક્તિશાળી પવમાન, તારા ઉન્નત મનથી દોડ, અને તે પ્રિય નિવાસને ઘેરી લે, જ્યાં દેવતાઓ વસે છે એમ કહેવાય છે. તું અપવિત્રને શુદ્ધ કરે છે, લોકો માટે દુષ્ટતાને દુર કરે છે, અને સ્વર્ગમાંથી વરસાદ વરસાવે છે. પવમાન, શુદ્ધિકરણ પછી, ઝડપથી આકાશમાં વહે છે; નદીની લહેરો વ્યાપી ગઈ છે. દબાયેલો રસ, શુદ્ધ અને તેજસ્વી બનીને, શક્તિ અને પ્રકાશ સાથે વિકસે છે. એ રસ ઈન્દ્ર માટે દૂર-નજીકથી લાવવામાં આવે છે, જેમ મધ વહે છે. સૌમ્ય પથ્થરો વડે તેઓ પીળા રંગના સોમને દબાવે છે, અને ઈન્દ્રના પાન માટે તૈયાર કરે છે. દેવીઓ, કુશળતાપૂર્વક, વંશના સ્વામી સોમને દબાવે છે; મહાન સોમને શક્તિશાળી લોકો તૈયાર કરે છે. પવમાન, તેજસ્વી અને દેવતાઓ માટે દબાયેલ, સર્વ ખજાનો લોકોમાં વહેંચે છે. પવમાન, ઉત્તમ સ્તુતિ અને દેવતાઓ માટે વરસાદ લાવ, યજ્ઞમાં વહે. લોકોના રક્ષક, અગ્નિ, ચેતી અને કુશળતાપૂર્વક નવાં સુખ માટે જન્મે છે; ઘીથી અભિષેક પામીને, આકાશને સ્પર્શી, શુદ્ધ અને તેજસ્વી બનીને ભારતો માટે પ્રકાશે છે. અંગિરસોએ અગ્નિને દરેક વનમાં છુપાયેલા, શોભાથી યુક્ત શોધ્યા; ઘસાઈને જન્મે છે, શક્તિશાળી, અને શક્તિના પુત્ર તરીકે ઓળખાય છે. મનુષ્યો અગ્નિને, યજ્ઞનું ચિહ્ન અને પ્રથમ પુરૂહિત તરીકે, ત્રણ બેઠકોમાં પ્રગટાવે છે; ઈન્દ્ર અને દેવતાઓ સાથે, તે ઘાસ પર હોતા બનીને, વિધિપૂર્વક બેસે છે. દબાયેલો સોમ, મિત્ર અને વર્ણ માટે, સત્યથી પોષિત, અર્પણ થાય છે; સ્તોત્ર સાંભળો. બે અપરાજિત રાજા, હજારો સ્તંભોથી આધારિત, સર્વોચ્ચ બેઠકે સ્થિરપણે બેસે છે. આ સ્વામી, આદિત્ય, દાનના અધિપતિઓ, સતત ઘી પ્રવાહમાં આનંદ પામે છે. ઈન્દ્રે દધિચીના હાડકાંથી નિરજાયી બનીને, નવ્વાણું દુશ્મનોને પરાજિત કર્યા. ઘોડાની શિરની ઈચ્છા રાખીને, જે પર્વતોમાં છુપાયેલું હતું, તે ઈન્દ્રે બાજની મદદથી શોધી કાઢ્યું. અહીં તેમણે ત્વષ્ટ્રના વંશની ગાયનું નામ શોધ્યું, જે ચંદ્રના ગૃહમાં છે. આ પ્રાચીન સ્તુતિ ઈન્દ્ર અને અગ્નિ માટે છે, જે સુંદર મનમાંથી જન્મી છે, મેઘમાંથી વરસતા વરસાદ જેવું. "હે ઈન્દ્ર અને અગ્નિ! ગાયકની આ પ્રાર્થના સાંભળો, અમારા ગીતો સ્વીકારો, અને વિચારોને પોષણ આપો." "અમને દુઃખ કે અપમાનમાં ન મૂકો, ન તો અમારા નિવાસમાં નુકસાન પહોંચાડો." પીળા રંગના પવમાન, કુશળતા પૂર્ણ કરીને દેવતાઓના પાન માટે વહે; અને મરુત તથા વાયુ માટે આનંદ લાવ. દેવતાઓ સાથે શક્તિશાળી કવિ તેજસ્વી બને છે, પોતાના જન્મસ્થાને પ્રિય, શુદ્ધ અને અપરાજિત. શુદ્ધ થયેલો પવમાન, વિચારથી ગતિ પામે છે, ગર્જના કરીને પોતાના ગર્ભ તરફ જાય છે, અને પોતાના નિયમથી વાયુ સુધી પહોંચે છે. "હે સોમ, તારા મિત્રત્વ માટે હું રોજ તારી કૃપા માગું છું; અનેક આનંદો મને મળે છે—એ આનંદનું વર્તુળ મને આપ." "હે સોમ, રાતે અને દિવસે હું તારા પ્રવાહ પાસે આવું છું; તરસથી હું સૂર્યને પાર કરી ઊડી જાઉં છું, પક્ષી જેવો." શુદ્ધ થઈને, જ્ઞાની પવમાન આગળ વધે છે, સર્વ વિમતિઓને જીતે છે; પ્રેરિત લોકો તેને વિચારોથી શોભાવે છે. લાલ રંગનો પવમાન ગર્ભમાં પ્રવેશ કરે છે, દબાયેલો શક્તિશાળી ઈન્દ્ર પાસે આવે છે; તે સ્થિર બેઠકે બેસે છે. "હે સોમ, હવે દરેક બાજુથી અમારે માટે મહાન ધન વરસાવ, હજારો લાવ." "ઈન્દ્ર, સોમ પાન કર, જે પથ્થરે દબાવ્યો છે, અને દોડતા ઘોડાવાળે, દબાવનારના હાથોથી કુશળતાપૂર્વક લાવવામાં આવ્યો છે." "તારો એ આનંદ, જે દોડતા ઘોડાવાળે, સુંદર રીતે જોડાયેલ છે, અને જેના વડે તું વૃત્રને સંહાર્યો—એ તને આનંદ આપે." "હે દાતા, મારી આ સ્તુતિ સાંભળ, જે વસિષ્ઠે તને અર્પણ કરી છે; આ સ્તોત્રો સહભોજનમાં સ્વીકાર." સર્વ મનુષ્યો અને તેમના સાથીઓએ ઈન્દ્રને રાજપદ માટે રચ્યા છે; શક્તિ, શ્રેષ્ઠ સ્થાન અને વિશાળ બળ માટે, ભયંકર અને શક્તિશાળી, જેઓ ઝડપથી બળથી ભરપૂર છે.